Юзаф Пешка (польск.: Józef Peszka; 19 лютага 1767, Кракаў[6] — 4 верасня 1831, Кракаў) — жывапісец, прадстаўнік акадэмічнага класіцызму. Магістр прыгожых мастацтваў (пасля 1810). Творчасць звязана з мастацкім жыццём Беларусі і Расіі.

Юзаф Пешка
Фатаграфія
Імя пры нараджэнні Józef Peszka
Дата нараджэння 19 лютага 1767(1767-02-19)[1][2] ці 1767[3][4][5]
Месца нараджэння
Дата смерці 4 верасня 1831(1831-09-04)[1][2][3]
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці мастак, выкладчык універсітэта, акварэліст, рысавальнік
Месца працы
Жанр партрэт
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Вучыўся ў Д. Эстрэйхера(польск.) бел.[6] ў Ліцэі св. Ганны ў Кракаве. Жывапісу навучаўся з 1786 года ў Ф. Смуглевіча ў Варшаве, які аказаў на Ю. Пешку значны ўплыў[6].

Па замове магістрата Старой Варшавы ў 17901792 гадах выканаў партрэты Гуга Калантая і іншых выдатных грамадскіх і палітычных дзеячаў Польшчы.

У 17931812 гадах жыў у Гродне, шмат падарожнічаў, з прыпынкамі ў Вільні (17941798, 1802, 1803, 1807, 1812), Маскве (17981799), Санкт-Пецярбургу (разам са Смуглевічам, 18001801) і ў Беларусі — у Віцебску, Магілёве, Мінску, Нясвіжы.

У 1800—1807 гадах удзельнічаў у афармленні Міхайлаўскага палаца ў Пецярбургу. У Нясвіжы каля 18071810 гадоў быў прыдворным мастаком Міхаіла Радзівіла, апекуна ўладальніка Нясвіжа Дамініка Радзівіла. Часта наведваў Магілёў, Нясвіж, Ліду, Смілавічы, Дукору.

У 1812 годзе вярнуўся ў Кракаў, з 1815 года — прафесар жывапісу і малюнка ў Школе прыгожых мастацтваў. Пісаў пераважна партрэты чыноўнікаў і гараджан. Выкладаў тэорыю мастацтва ў Ягелонскім універсітэце (18161818), з 1818 года кіраваў кафедрай жывапісу і малюнка ў кракаўскай Акадэміі прыгожых мастацтваў.

ТворчасцьПравіць

 
«Тры дамы, тры музы».

Юзаф Пешка быў не толькі партрэтыстам, але і аўтарам гістарычных і алегарычных кампазіцый, пейзажаў, замалёвак відаў гарадоў і мястэчак[6].

Падчас вандровак маляваў і пісаў, галоўным чынам акварэллю і сепіяй, пейзажы, у т. л. серыі відаў Мінска, Віцебска, Магілёва, Нясвіжа, Навагрудка, Ліды і інш. Малюнкі выкананыя акварэллю, акрамя гродзенскіх, зробленых тушшу, на аркушах паперы 45×70 см. Яго пейзажы, а таксама серыя гарадскіх краявідаў — ведута — з’яўляюцца асабліва каштоўнымі для вывучэння архітэктуры Мінска[7].

Пад уплывам Францішка Смуглевіча напісаў некалькі карцін на гістарычныя тэмы. Аўтар алегарычных і гістарычных кампазіцый: «Пастрыжэнне Мечыслава I», «Устанаўленне пагранічных слупоў Мечыславам I», «Баляслаў Крывавусты нападае на памораў», «Смерць Баляслава Крывавустага», «Арыстыд піша сам сабе загад на выгнанне», «Перамога Сабескага пад Венай», «Хрыстос перад Пілатам», «Называнне Кракава вольным горадам», «Напалеон на кані». Шмат малюнкаў тушшу і сепіяй са сцэнамі з гісторыі Польшчы.

Пісаў партрэты (А. Чартарыйскага, К. Сапегі, С. Солтана, І. Закрэўскага(руск.) бел., сям’і Манюшкаў, аўтапартрэт.

Вядомыя творыПравіць

ГалерэяПравіць

Уплыў на культуруПравіць

Фрэскі аўтарства Юзафа Пешкі ў палацы Мярачэўскіх, на якіх паказаны 7 вёсак у ваколіцах Кракава, натхнілі польскага музыканта Гжэгажа Турнау(укр.) бел. на стварэнне музычнага альбому 7 краявідаў у дарозе да Кракава(польск.) бел..

Зноскі

  1. 1,0 1,1 RKDartists Праверана 29 верасня 2017.
  2. 2,0 2,1 Josef or Jean Peszka // Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3 Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Dr. Constant v. Wurzbach Peszka, Joseph // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — Т. 22. — S. 61.
  4. Jozef Peszka // Frick Art Reference Library Artist Files
  5. Józef Peszka // NUKAT — 2002.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Лазука Б.А. Беларуская архітэктура XIX - пачатку XX стагоддзя // Гісторыя сусветнага мастацтва. Рускае і беларускае мастацтва XIX - пачатку XX стагоддзя. — Беларусь, 2011. — С. 359-360. — 430 с. — ISBN 978-985-01-0880-7.
  7. Пешка Юзаф // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска… С. 475

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць