Міхаіл Андрэевіч Савіцкі

Міхаі́л Андрэ́евіч Саві́цкі (нар. 18.02.1922, в. Звянячы Талачынскага раёна08.11.2010, Мінск) — народны мастак БССР (1972), народны мастак СССР (1983), правадзейны член АМ Расіі, акадэмік Нацыянальнай АН Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1973), Герой Беларусі (2006).

Міхаіл Андрэевіч Савіцкі
Фатаграфія
Дата нараджэння 18 лютага 1922(1922-02-18)
Месца нараджэння
Дата смерці 8 лістапада 2010(2010-11-08) (88 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства Сцяг Беларусі Беларусь
Род дзейнасці мастак
Вучоба
Вядомыя працы «Партызанская мадонна»
«Лічбы на сэрцы»
Уплыў на Алесь Ксёндзаў, Віктар Альшэўскі
Узнагароды
Подпіс SavickiAutograf.jpg
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Юнацтва Савіцкага супала з гадамі Вялікай Айчыннай вайны. Дваццацігадовы юнак, салдат Савецкай Арміі, які ўдзельнічаў у баях за Севастопаль, ён апынуўся амаль у самым пачатку вайны ў канцлагерах Дзюсельдорфа, Бухенвальда, Дахау, дзе не толькі ў поўнай меры падзяліў трагедыю народаў Еўропы, але і актыўна змагаўся ў складзе Супраціву. Па шчаслівай выпадковасці Савіцкі пазбег смерці — вызваленне лагера саюзнікамі адбылося ў той час, калі ён пасля сямнаццацідзённага знаходжанні пад арыштам за арганізацыю ўцёкаў, знясілены, згасаў у тыфозным бараку.

Пасля вайны вучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы, затым у Маскоўскім мастацкім інстытуце імя В. І. Сурыкава (скончыў у 1957).

Працаваў у галіне станкавага і манументальнага жывапісу. У аснове твораў ваеннай тэматыкі асабістыя ўражанні ад гераічнай барацьбы народа супраць нямецкіх акупантаў, злачынстваў фашыстаў супраць чалавецтва. Значнае месца ў творчасці Савіцкага займаюць партрэты. Галоўнае месца ў творчасці 1990—2001 гадоў займае хрысціянская тэматыка.

 
«Партызанская мадонна (Мінская)» на марцы Беларусі. 2000

Для мастака характэрна публіцыстычнае, эмацыйна-экспрэсіўнае расчыненне гістарычных і сучасных тэм («Песня», 1957; цыклы «Гераічная Беларусь», 1967, «Лічбы на сэрца» (у аснову якога пакладзены ўспаміны і ўражанні пра нялюдскую жорсткасць у нямецкіх канцлагерах), 1976; карціны «Партызанская мадонна», «Легенда пра бацьку Міная», «Дзеці вайны» і інш.). Гэтыя палотны — паніхіда загінулым героям і гімн патрыятызму савецкіх людзей.

Буйны скандал узнік пасля першай жа дэманстрацыі цыклу карцін «Лічбы на сэрца», прысвечаных жахам канцэнтрацыйных лагераў. На палатне «Летні тэатр», дзе бульдозер згортвае ў канаву трупы пакараных, побач з нямецкім карнікам, які смяецца і відаць, толькі што ажыццяўляўшым гэту экзэкуцыю, дагодліва хіхікае над там, што адбылося і чалавек у лагернай форме з характэрнымі яўрэйскімі рысамі і зоркай Давіда на грудзі. Ад мастака запатрабавалі прыбраць зорку, аднак ён адмаўляўся, але ў выніку па асабістай просьбе Машэрава змушаны быў саступіць.

Ад мяне патрабавалі зафарбаваць, прыбраць гэту зорку. Але я стаяў на сваім. Гэта бо была не проста нейкая мастацкая выява, але і гістарычны факт. Бо я прайшоў не адзін канцлагер і бачыў, што ўся ўнутрылагерная эліта там, пачынаючы з блокавага ці капа і канчаючы апошнім санітарам у якой-небудзь канціне, дзе зняволеныя паміралі ад тыфа, дызентэрыі, сухот, як правіла, галоўным чынам складалася з яўрэяў. І ў гэтым не было нічога дзіўнага, даўно бо вядома, што гэты народ найбольш прыстасаваны і жывучы. І калі ад шматлікіх іншых народаў і цывілізацый не засталося ўжо ні следу, ні ўспамінаў, то гэты народ не толькі выжыў, але і святкуе сёння ва ўсім свеце. Толькі ці павінны мы ва ўсім зайздросціць іх жывучасці і вынікаць па іх шляху? Вось пра што я думаў, працуючы над гэтай карцінай… Нават у той, апошняй вайне, яны ўяўляюць сябе толькі ахвярамі. А ўсе астатнія народы накшталт перад імі вінаватыя. У Мітэльбаў-Доры, дзе я знаходзіўся, пакуль мог трымацца на нагах, большасць капа былі польскімі яўрэямі. І яны былі больш жорсткімі, чым эсэсаўцы. Так, я згодзен, няма роду без выроду. Але нельга ж прыкідвацца, што нічога гэтага не было, і ўвесь час казаць толькі пра сябе, пра свае.

Е.Ростиков. «Умей сказать: „Нет!“ (К 80-летию Михаила Савицкого)» (Газета ЗАВТРА, № 9(432) от 26.02.2002

Узнагароджаны ордэнам Францыска Скарыны, у 2006 г. прысвоена званне «Герой Беларусі»[1]. Жыў і працаваў у Мінску. Кіраўнік дзяржаўнай установы культуры «Творчыя акадэмічныя майстэрні жывапісу, графікі і скульптуры».

Памёр 8 лістапада 2010 года.

Зноскі

  1. Указ № 135 ад 1 сакавіка 2006 г — Аб прысваенні М. С. Высоцкаму, П. П. Пракаповічу, В. А. Рэвяку і М. А. Савіцкаму звання «Герой Беларусі»

СпасылкіПравіць

ЛітаратураПравіць

  • Быков, В. Подвиг Савицкого // Известия. — 1979. — № . — 21 января. — С.
  • Міхаіл Савіцкі = Михаил Савицкий = Mikhail Savitsky: [альбом] / [аўтар тэксту і склад. Б. А. Крэпак]. — Мн.: Беларусь, 2013. — 78, [1] с.: іл., партр. — (Славутыя мастакі з Беларусі = Знаменитые художники из Беларуси = Famous artists from Belarus). — ISBN 978-985-01-1002-2
  • Рубінчык, В. Не кідайце лішніх камянёў у Міхаіла Савіцкага / Вольф Рубінчык // ARCHE. — 2010. — № 7 — 8 (94 — 95). — С. 7 — 19. — ISSN 1392-9682.