Адкрыць галоўнае меню

Ясень звычайны (Fráxinus excélsior) — драўняная расліна; від роду Ясень (Fraxinus) сямейства Маслінавыя (Oleaceae).

Ясень звычайны
Fraxinus excelsior.jpg
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Fraxinus excelsior L., 1753

Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  502663
NCBI  38873
EOL  595387
GRIN  t:282
IPNI  609009-1
TPL  kew-369664

НазваПравіць

Ясень звычайны, ясіон[3], ясень[4][5][6][7][8], сён, сініна[9].

АпісаннеПравіць

 
Ясень звычайны. Батанічная ілюстрацыя з кнігі О. В. Тамэ «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885

Ясень звычайны — дрэва вышынёй 20-30 м (часам да 40 м) і дыяметрам ствала да 1 м. Крона высокаўзнятая, ажурная. Кара шэрая парэпаная (у маладых раслін — шэра-зялёная гладкая).

Пупышкі чарнаватыя, аксаміцістыя. Лісце непарнапёрыстае, складаецца з 7-15 лісточкаў. Лісточкі ланцэтныя або даўгавата-яйкападобныя, сядзячыя, пільчатыя па краі, зверху ярка-зялёныя, а знізу светла-зялёнага колеру.

Кветкі дробныя, без калякветніка, абодваполыя, з двума тычынкамі і песцікам з двухраздзельным рыльцам (радзей сустракаюцца кветкі без песціка), сабраны пучкамі ў мяцёлкі на парастках мінулага года. Цвіценне — да з’яўлення лісця, у цэнтры Еўрапейскай часткі Расіі — у красавіку—маі.

Расліна палігамная.

Плады — вузкія крылаткі, даўжынёй да 5 см, спачатку зялёнага колеру, потым карычневага, спеюць у жніўні, часта ўтрымліваюцца на расліне ўсю зіму.

Распаўсюджанне і экалогіяПравіць

Радзіма ясеня звычайнага — Еўропа і Закаўказзе, адкуль распасціраецца ў Іран.

У Расіі ён звычайны ў Еўрапейскай частцы і на Паўночным Каўказе ў шыракалістых і змешаных лясах, часцей на ўзлесках або светлых палянах; чыстых насаджэнняў не ўтварае.

Расце хутка, аддае перавагу ўрадлівым слабашчалачным глебам.

Размнажаецца насеннем, пасля рубкі дае багаты параснік ад пня.

Значэнне і прымяненнеПравіць

Выкарыстоўваецца для дэкаратыўнага, ахоўнага і меліярацыйнага лесаразвядзення. Добра глядзіцца ў садова-паркавых ансамблях, алейнай пасадцы.

Вядомыя сарты[10]:

  • Fraxinus excelsior ‘Aurea’[11] — з жаўтлява-зялёным лісцем, якое да восені цямнее.
  • Fraxinus excelsior ‘Aurea Pendula’[12]
  • Fraxinus excelsior ‘Diversifolia’[13]
  • Fraxinus excelsior ‘Pendula’[14] — ніцая форма: галіны звісаюць да зямлі.

Драўніна ясеня звычайнага вельмі трывалая, прыгожая па тэкстуры і колеры; лёгкая ў апрацоўцы.

Маладыя парасткі могуць служыць кормам для свойскай жывёлы, у лясах іх ахвотна ядуць алені і ласі.

Пры цвіценні ў красавіку — маі дае меданосным пчолам пылок-абножку[15].

ГалерэяПравіць

Лісце Кветкі Плады-крылаткі У гарах
Заілійскага Алатау
ў кастрычніку

Зноскі

  1. Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
  3. Анненков Н.(руск.) бел. Ботанический словарь, Спб, 1878
  4. Ганчарык М. М. Беларускія назвы раслін. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі, т. II і IV. Горы-Горки, 1927
  5. Kraskoŭski A. Bielaruskija lekarskija ziolki. Wilnia, 1921
  6. Чоловский К. Опыт описания Могилевской губернии. По программе и под редакцией А. С. Дембовецкого, кн. I. Могілев.
  7. Васількоў І. Г. Матэрыялы да флоры Горацкага раёна. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларуси, т. III. Горы-Горкі, 1927
  8. Шатэрнік М. В. Краёвы слоўнік Чэрвеньшчыны. Мінск, 1929
  9. Добровольский В. Н. Смоленский областной словарь. Смоленск, 1914
  10. По данным сайта GRIN.
  11. Fraxinus excelsior L. forma aurea (Pers.
  12. Fraxinus excelsior L. forma aureopendula Rehder(англ.)   (Праверана 14 жніўня 2010)(Праверана 14 жніўня 2010)
  13. Fraxinus excelsior L. forma diversifolia (Aiton) Lingelsh.(англ.)   (Праверана 14 жніўня 2010)(Праверана 14 жніўня 2010)
  14. Fraxinus excelsior L. forma pendula (Aiton) Schelle(англ.)   (Праверана 14 жніўня 2010)(Праверана 14 жніўня 2010)
  15. Абрикосов Х. Н. и др. Ясень // Словарь-справочник пчеловода / Сост. Федосов Н. Ф.. — М.: Сельхозгиз, 1955. — С. 415.

ЛітаратураПравіць

  • Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»: Пер. с англ. (ред. Григорьев Д. и др.) — Könemann, 2006 (рус. изд.). — С. 381. — ISBN 3-8331-1621-8.
  • Иллюстрированный определитель растений Ленинградской области / Под ред. А. Л. Буданцева и Г. П. Яковлева. — М.: Т-во научных изданий КМК, 2006. — С. 453—454. — ISBN 5-87317-260-9.
  • Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 1028. Fraxinus excelsior L. — Ясень обыкновенный, или высокий // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах. — М.: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований, 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 42. — ISBN 5-87317-163-7.
  • Артамонов В. Ясень // Наука и жизнь : часопіс. — 1988. — № 9.

СпасылкіПравіць