Адкрыць галоўнае меню

Чынгіз Тарэкулавіч Айтматаў

(Пасля перасылкі з Чынгіз Айтматаў)

Чынгіз Тарэкулавіч Айтматаў (кырг.: Чыңгыз Төрөкулович Айтматов; 12 снежня 1928, сяло Шэкер, Кіргізская АССР, РСФСР, СССР — 10 чэрвеня 2008, Нюрнберг, Баварыя, Германія) — кіргізскі празаік, які пісаў на кіргізскай і рускай мовах. Народны пісьменнік Кіргізскай ССР (1968). Акадэмік АН Кіргізскай ССР (1974). Герой Сацыялістычнай Працы (1978).

Чынгіз Айтматаў
Чыңгыз Айтматов
Tschingis Ajtmatow.jpg
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння: 12 снежня 1928(1928-12-12)[1][2][…]
Месца нараджэння:
Дата смерці: 10 чэрвеня 2008(2008-06-10)[5][1][…] (79 гадоў)
Месца смерці:
Пахаванне:
Грамадзянства:
Бацька: Torekul Aitmatov[d]
Дзеці: Аскар Чынгізавіч Айтматаў[d]
Альма-матар:
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці: палітык, дыпламат, журналіст, перакладчык, раманіст, сцэнарыст, пісьменнік-фантаст
Гады творчасці: 19522006
Жанр: раман, аповесць, сцэнарыст
Валодае мовамі: французская мова[1], руская[1][4] і кыргызская мова[1][4]
Мова твораў: руская, кыргызская
Грамадская дзейнасць
Партыя
Член у
Прэміі:
Ленінская прэмія Дзяржаўная прэмія СССР — 1968 Дзяржаўная прэмія СССР — 1977 Дзяржаўная прэмія СССР — 1983
Узнагароды:
Подпіс: Chinghiz Aitmatov Signature.jpg
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы
Лагатып Вікіцытатніка Цытаты ў Вікіцытатніку

Біяграфічныя звесткіПравіць

Скончыў Кіргізскі сельскагаспадарчы інстытут у 1953 годзе. Член КПСС з 1959 года. У 1965-86 гадах старшыня праўлення кінематаграфістаў Кыргызстана, з 1986 — Саюза пісьменнікаў Кыргызстана; адначасова з 1988 галоўны рэдактар часопіса «Иностранная литература». 3 1990 на дыпламатычнай службе.

ТворчасцьПравіць

Вострыя этычныя і сацыяльныя праблемы сучаснасці, прасторавыя карціны дыялектычнай узаемасувязі свету і чалавека ўздымае ў аповесцях «Твар у твар» (1957), «Джаміля» (1958), «Таполька мая ў чырвонай касынцы», «Вярблюджае вока», «Першы настаўнік» (усе 1961), «Матчына поле» (1963), «Бывай, Гюльсары» (1966), «Белы параход» (1970), «Рабы сабака, які бяжыць уздоўж мора» (1977); у раманах «I вякуе дзень даўжэй за век» (асобнае выданне пад назвай «Буранны паўстанак», 1980), «Плаха» (1986), «Божая маці ў снягах» (1988). У творах спалучае псіхалагічны аналіз з традыцыямі фальклору, міфічнай вобразнасцю, імкнецца да жанру прытчы.

Амаль усе яго творы экранізаваны. На беларускую мову творы Ч. Айтматава перакладалі І. Сакалоўскі, С. Міхальчук, М. Стральцоў.

ПамяцьПравіць

Прэміі і ўзнагардыПравіць

Выбраная бібліяграфіяПравіць

  • Собрание сочинений. Т. 1—3. М., 1982—84.

Беларускія перакладыПравіць

  • Джаміля. Мн., 1962.
  • Бывай, Гюльсары! Мн., 1971.
  • Першы настаўнік. Мн., 1974.
  • Буранны паўстанак: I вякуе дзень даўжэй за век. Мн., 1987.

ЛітаратураПравіць

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  2. 2,0 2,1 Chingiz Aytmatov // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Chinghiz Aitmatov // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Roux P. d. Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays — 2 — Éditions Robert Laffont, 1994. — Vol. 1. — P. 30. — ISBN 978-2-221-06888-5
  5. http://rt.com/news/famous-writer-aitmatov-dies-aged-79/
  6. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118501259 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.
  7. У Менску назвалі вуліцы ў гонар міністра ўраду БНР, дывэрсанта НКВД і расстралянага паэта

СпасылкіПравіць