Іозеф Менгеле (ням.: Josef Mengele; 16 сакавіка 1911, Гюнцбург, Баварыя — 7 лютага 1979, Бертыёга, штат Сан-Паўлу, Бразілія) — нямецкі ўрач, які праводзіў вопыты на вязнях лагера Асвенцым падчас Другой сусветнай вайны. Доктар Менгеле асабіста займаўся адборам вязняў, якія прыбывалі ў лагер. Пасля вайны ўцёк з Германіі ў Лацінскую Амерыку, баючыся пераследу. Спробы знайсці Менгеле, каб аддаць яго пад суд, не ўвянчаліся поспехам, хоць, па сцвярджэннях Рафі Эйтана і яшчэ аднаго з ветэранаў «Масада» Алекса Мелера, яны высачылі Менгеле ў Буэнас-Айрэсе падчас правядзення аперацыі па выкраданні Адольфа Эйхмана, але захопліваць яго адначасова з Эйхманам або адразу ж пасля захопу апошняга было занадта рызыкоўна. Памёр у Бразіліі.

Іозеф Менгеле
Josef Mengele
Фота з аргенцінскіх дакументаў Менгеле, 1956 год
Фота з аргенцінскіх дакументаў Менгеле,
1956 год
Род дзейнасці урач
Дата нараджэння 16 сакавіка 1911(1911-03-16)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 7 лютага 1979(1979-02-07)[1][2][…] (67 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Бацька Карл Менгеле
Маці Вальбурга Гапфаўе
Жонка Ірэна Шэнбайн
Марта Менгеле
Дзеці Рольф Менгеле
Месца працы
Альма-матар
Партыя
Член у
Узнагароды і прэміі
Жалезны крыж 1-га класа
Жалезны крыж 2-га класа
За раненне ў чорным
Аўтограф Josef Mengele Signature.svg
Commons-logo.svg Іозеф Менгеле на Вікісховішчы

Значную частку працы Менгеле складалі вопыты над вязнямі, уключаючы анатаміраванне жывых немаўлят; кастрацыя хлопчыкаў і мужчын без выкарыстання анестэтыкаў; падвяргаў жанчын ударам току высокага напружання з мэтай тэставання іх вынослівасці. Аднойчы ён нават стэрылізаваў групу польскіх манашак пры дапамозе рэнтгенаўскага выпраменьвання[7].

За 21 месяц сваёй працы ў Асвенцыме зарабіў рэпутацыю аднаго з самых небяспечных нацыстаў, атрымаў мянушку «Анёл Смерці». Асабіста сустракаў цягнікі з вязнямі, якія прыязджалі ў лагер, і сам вырашаў, каму з іх трэба будзе працаваць у лагеры, хто пойдзе на яго вопыты, а хто адразу ж адправіцца ў газавую камеру.

Асаблівую цікавасць доктара Менгеле выклікалі блізняты. У 1943 годзе Менгеле выбіраў двайнят з агульнай колькасці, якія прыбывалі ў лагер і пасяляў іх у спецыяльных бараках. З 3 тысяч двайнят выжылі толькі 300. Сярод яго эксперыментаў былі спробы змяніць колер вачэй дзіцяці ўпырскваннем розных хімікатаў у вочы, ампутацыі органаў, спробы пашыць разам блізнят і інш. Людзі, тыя, што засталіся ў жывых пасля гэтых вопытаў, забіваліся. Менгеле таксама выяўляў цікавасць да фізіялагічных анамалій, у прыватнасці да карлікаў. Праводзіў эксперыменты над сям'ёй Овіц - яўрэйскіх музыкантаў-ліліпутаў з Румыніі.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118783262 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 9 красавіка 2014.
  2. 2,0 2,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  3. 3,0 3,1 Josef Mengele // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118783262 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 10 снежня 2014.
  5. Black E. The Horrifying American Roots of Nazi EugenicsColumbian College of Arts and Sciences, 2003.
  6. (unspecified title) Праверана 22 жніўня 2019.
  7. Dr. Josef Mengele, ruthless Nazi concentration camp doctor — The Crime Library on truTV.com (англ.) . Архівавана з першакрыніцы 31 мая 2012. Праверана 1 мая 2012.