Выбух на Крымскім мосце (2022)

8 кастрычніка 2022 года на аўтамабільнай частцы Крымскага моста з боку Таманскага паўвострава адбыўся падрыў грузавога аўтамабіля, які пацягнуў за сабой узгаранне сямі паліўных цыстэрн чыгуначнага састава, што рухаўся ў напрамку Крымскага паўвострава. Здарылася частковае абвальванне двух аўтамабільных пралётаў[1]. У выніку здарэння загінулі чатыры асобы[2].

Выбух на Крымскім мосце
Паштовая марка Украіны «Крымскі мост на біс»
Паштовая марка Украіны «Крымскі мост на біс»
Тып транспартная
Прычына выбух
Месца Крымскі мост (Аўтаномная Рэспубліка Крым)
Краіна Украіна
Дата 8 кастрычніка 2022 (1 год таму)
Час 6:07 (UTC+2)
Загінулых 3
Крымскі мост (Украіна)
Крымскі мост
Крымскі мост
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Перадгісторыя правіць

Транспартны пераход праз Керчанскі праліў, які злучыў Керчанскі паўвостраў на захадзе з Таманскім паўвостравам на ўсходзе, пачалі будаваць у лютым 2016 года, пасля расійскай анексіі Крыма. Расійскія ўлады назвалі будаўніцтва моста «гістарычнай місіяй», адной з ключавых задач для «канчатковага аб’яднання Крыма з Раіяй». У маі 2018 года быў адкрыты аўтамабільны мост, а ў снежні 2019 года ўведзены ў эксплуатацыю чыгуначны мост.

У 2022 годзе, з пачаткам расійскага ўварвання, мост выкарыстоўваўся для забеспячэння Узброеных сілаў Расіі на паўднёвым тэатры ваенных дзеянняў расійска-ўкраінскай вайны.

Украінскія чыноўнікі і вайскоўцы неаднаразова заяўлялі пра намер знішчыць Крымскі мост, разглядаючы яго як законную ваенную цэль[3]. Так, у жніўні 2022 года дарадца прэзідэнцкай адміністрацыі Міхаіл Падаляк заявіў у інтэрв’ю The Guardian: «Гэта незаконнае будаўніцтва і асноўныя вароты для забеспячэння расійскай арміі ў Крыме. Такія аб’екты павінны быць знішчаны»[4]. Генерал-маёр Узброеных сіл Украіны Дзмітрый Марчанка заявіў, што мост стане «мэтай нумар адзін», як толькі ва Украіны з’явіцца зброя для нападу на яго.

Падзея правіць

8 кастрычніка 2022 года на праезнай частцы Крымскага моста з боку Таманскага паўвострава прагрымеў выбух. У прэс-службе Крымскай чыгункі заявілі, што ў 6:05 абсталяванне паказала памылку на чыгуначным пуці на чыгуначнай частцы моста, і ў хвасце грузавога цягніка загарэлася цыстэрна. У выніку выбуху разбурана некалькі пралётаў праезнай часткі, спынены аўтамабільны і чыгуначны рух[5].

Першапачаткова называліся дзве магчымыя прычыны пажару: выбух цыстэрны на чыгуначным участку моста і выбух аўтамабіля, імаверна, грузавіка, на дарожным участку. Пра гэта паведамляе Нацыянальны антытэрарыстычны камітэт быў падарваны грузавік, у выніку чаго загарэліся сем чыгуначных цыстэрнаў з палівам.

Адказнасць за выбух ніхто не ўзяў, а ўкраінскія СМІ Українська правда і УНІАН са спасылкай на ўласныя крыніцы заяўляюць, што гэта была аперацыя Службы бяспекі Украіны[6][7].

Рэакцыі правіць

Украінская правіць

Афіцыйны акаўнт украінскага ўрада ў Твітэры напісаў у адказ на пажар «sick burn» (бел.: «хворы апёк»), а дарадца прэзідэнта Украіны Міхаіл Падаляк назваў шкоду «пачаткам»: «Крым, мост, пачатак. Усё незаконнае павінна быць знішчана, усё скрадзенае павінна быць вернута ва Украіну, усё расійскае акупацыйнае павінна быць выгнана»[8].

Мінабароны Украіны параўнала разбурэнне Крымскага моста са знішчэннем крэйсера «Масква», напісаўшы: «Ракетны крэйсер „Масква“ і Керчанскі мост — два сумна вядомыя сімвалы расійскай улады ва ўкраінскім Крыме — апусціліся: „What’s next, Russkies?“» (бел.: «Што далей, рускія?»)[9][10][11].

Дырэктар Укрпошты Ігар Смілянскі анансаваў выпуск новага набору марак, прысвечанага гэтай падзеі[12].

Monobank[uk], другі паводле велічыні банк Украіны абвясціў аб выпуску новай дэбетавай карты з мостам[13].

Старшыня РНБА Аляксей Данілаў апублікаваў у сацсетках відэа з моста, а таксама відэа, на якім Мэрылін Манро спявае «Happy birthday, Mr President» (бел.: «З днём нараджэння, спадар Прэзідэнт»)[14]. Выбух прагрымеў праз дзень пасля дня нараджэння прэзідэнта Расіі Уладзіміра Пуціна[15].

Расійская правіць

Расійскія акупацыйныя ўлады Крыма абвінавацілі ў адказнасці ўкраінскі бок[16]. Прадстаўнік МЗС РФ Марыя Захарава абвінаваціла «кіеўскі рэжым» у тэрарызме, а дэпутат Дзярждумы Андрэй Гурулёў заклікаў галоўнакамандуючага «да жорсткага адказу».

У красавіку экс-прэзідэнт і намеснік старшыні Савета бяспекі Расіі Дзмітрый Мядзведзеў заявіў: «Адзін з украінскіх генералаў казаў пра неабходнасць удару па Крымскім мосце. Я спадзяюся, што ён разумее, што будзе мэтай у адказ»[17].

Міжнародная правіць

  •   — Міністр замежных спраў Эстоніі Урмас Рэйнсалу вітаў выбух і выказаў здагадку, што за ім стаяў украінскі спецназ, нагадаўшы, што ўкраінскія ўлады даўно называлі Крымскі мост магчымай цэллю для ўдару[18].
  •   — Польскі дэпутат Еўрапарламента Роберт Бедрань сказаў: «Бальзам для сэрца, тым больш што ўчора быў дзень нараджэння Пуціна. Добра, што Пуцін атрымаў такі падарунак. Я спадзяюся, што ён атрымае больш. Украінцы знішчаюць незаконную інфраструктуру Расіі [у акупаваным Крыме[19][20].

Наступствы правіць

Мінтранс РФ паведаміў аб аднаўленні паромнай пераправы праз Керчанскі праліў, якая працавала да будаўніцтва Крымскага моста[21]. Крым першапачаткова ўвёў абмежаванні на продаж прадуктаў і паліва. Праз дзве гадзіны стала вядома пра зняцце абмежаванняў у Севастопалі[22].

Крымскі мост з’яўляецца важнай часткай транспартнага злучэння Расіі з Крымам для паўднёвага тэатра ваенных дзеянняў расійска-ўкраінскай вайны. Чакаецца, што частковае разбурэнне Крымскага моста прывядзе да ўзмацнення праблем з забеспячэннем расійскіх войскаў у акупаваным Крыме і ва ўсёй паўднёвай частцы Украіны. Акрамя таго, з закрыццём моста мясцовым жыхарам становіцца цяжэй пакінуць Крым, хоць застаюцца іншыя шляхі, у тым ліку парты[23].

Не менш важны для Крамля сімвалічны характар разбурэння. Адкрыццё моста ў 2018 годзе лічылася адным з найвялікшых дасягненняў Пуціна. Пасля расійскага ўварвання ў 2022 годзе збудаванне было адным з найбольш ахоўных аб’ектаў[24]. За тыдзень да выбуху быў падпісаны ўказ аб анексіі чатырох украінскіх абласцей Расіяй, пасля чаго Расія працягвала пагражаць Украіне ядзернай зброяй у выпадку нападу на аб’екты на анексаваных тэрыторыях[25].

Расследаванне правіць

Па распараджэнні Пуціна для расследавання абставін выбуху была створана спецыяльная камісія, у якую ўвайшлі прадстаўнікі МНС, Мінтранса, ФСБ, МУС і Нацгвардыі. Следчы камітэт пачаў крымінальную справу па факце выбуху[26]. Прадстаўнікі спецслужбаў звярнулі ўвагу на змену, якая не змагла выявіць грузавік з выбухоўкай, нягледзячы на ўсталяваныя на пад’ездзе да моста комплексы для назірання за падазронымі грузамі[27].

Як паведамляе Следчы камітэт Расіі, у выніку выбуху загінулі тры чалавекі, у тым ліку мужчына і жанчына, якія знаходзіліся побач з грузавіком[28].

Крыніцы правіць

  1. tass.ru
  2. tass.ru
  3. "A bridge to Crimea is a vital Russian link, and a potential Ukrainian target". The New York Times.
  4. "Ukraine aiming to create chaos within Russian forces, Zelenskiy adviser says". The Guardian.
  5. "Взрыв на Крымском мосту. Движение остановлено. Часть автомобильного моста обрушилась. Это произошло на следующий день после дня рождения Путина". Meduza.
  6. Security Service of Ukraine behind explosion on Crimean bridge (англ.).
  7. "Украинские СМИ со ссылкой на источник сообщили, что взрыв на Крымском мосту — операция СБУ". Meduza.
  8. "Crimean bridge: Explosion is 'the beginning', says Zelensky adviser". BBC News [англійская].
  9. Key Bridge Linking Crimea to Russia Damaged as Truck Bomb Goes Off; Ukraine Says 'What's Next, Russkies?' (англ.). News18.
  10. Міноборони про Кримський міст: «Що далі на черзі, росіяни?» (укр.). Громадське радіо.
  11. Crimean bridge: Excitement and fear in Ukraine after bridge blast. BBC (8 кастрычніка 2022).
  12. Неабходна задаць title= і url= для шаблона {{cite web}}. [1] (укр.). www.dsnews.ua (8 кастрычніка 2022). Праверана 8 кастрычніка 2022.
  13. Crimean bridge: Excitement and fear in Ukraine after bridge blast. BBC (8 кастрычніка 2022).
  14. Blast damages Crimea bridge central to Russia war effort (укр.). Reuters (8 кастрычніка 2022).
  15. Why is the Kerch Bridge important for Russia and Ukraine?
  16. "Взрыв на Крымском мосту. Движение остановлено. Часть автомобильного моста обрушилась. Это произошло на следующий день после дня рождения Путина". Meduza.
  17. Impact of Kerch bridge blast will be felt all the way to the Kremlin. The Guardian. Праверана 8 кастрычніка 2022.
  18. "С днем рождения, Путин?" Рейнсалу: Эстония приветствует подрыв Крымского моста (руск.). Delfi RUS.
  19. Gorące komentarze po wybuchu na moście Krymskim. "W Rosji Putina rozpada się wszystko" | Wiadomości Radio ZET (польск.). wiadomosci.radiozet.pl.
  20. ""Взрыв на Крымском мосту. Что о нем говорят в России и Украине Первые реакции"". Meduza.
  21. "Взрыв на Крымском мосту. Движение остановлено. Часть автомобильного моста обрушилась. Это произошло на следующий день после дня рождения Путина". Meduza.
  22. В Крыму начали вводить ограничения на продажу продуктов и топлива (руск.)(недаступная спасылка). Important Stories. Архівавана з першакрыніцы 11 кастрычніка 2022. Праверана 8 кастрычніка 2022.
  23. Impact of Kerch bridge blast will be felt all the way to the Kremlin (англ.). The Guardian. Праверана 8 кастрычніка 2022.
  24. Destroy the Crimean Bridge: how it is protected, how much it is needed and what it will give Defense Express (укр.). defence-ua.com. Праверана 8 кастрычніка 2022.
  25. Impact of Kerch bridge blast will be felt all the way to the Kremlin (англ.). The Guardian. Праверана 8 кастрычніка 2022.
  26. Вибух на Кримському мосту: в Росії відкрили кримінальне провадження (укр.). ТСН.ua. Праверана 8 кастрычніка 2022.
  27. Росіяни не можуть зрозуміти, як вантажівка з вибухівкою заїхала на Кримський міст (укр.). ТСН.ua. Праверана 8 кастрычніка 2022.
  28. Вибух на Кримському мосту: Загинули щонайменше троє людей (укр.). novosti.dn.ua. Праверана 8 кастрычніка 2022.

Спасылкі правіць