Серафім (Шахмуць)

Серафім, свецкае імя Раман Раманавіч Шахмуць (15 ліпеня 1901, в. Падлессе, Слуцкага павета Мінскай губерні, цяпер Ляхавіцкі раён — напэўна 5 сакавіка 1946, Унжанскі лагер[ru] ГУЛАГ НКУС, Горкаўская вобласць) — архімандрыт Рускай праваслаўнай царквы.

Серафім
Серафим Жировицкий.jpg
Дзейнасць ігумен
Нараджэнне 15 (28) ліпеня 1901
Смерць мерк. 5 сакавіка 1946(1946-03-05) (44 гады)
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Кананізаваны Рускай праваслаўнай царквой як святамучанік (2000). Памяць 24 жніўня (дзень арышту), а таксама ў Саборы навамучанікаў і спаведнікаў расійскіх і Саборы беларускіх святых.

БіяграфіяПравіць

Нарадзіўся ў беднай шматдзетнай сялянскай сям’і Рамана і Алены Шахмуцяў, беларус паходжаннем[1]. З дзяцінства наведваў падлесскую Свята-Духаву царкву[1] (пры настаяцелю Іосіфе Кезевічы[1]) і меў імкненне да царкоўнага жыцця, калі іншыя дзеці бавіліся звычайнымі гульнямі, ён часта з палачак рабіў крыжыкі, апранаў як епітрахіль фартух і «правіў службу».

Нягледзячы на крайнюю беднасць, у 1915 годзе скончыў Ляхавіцкае двухкласнае народнае вучылішча. У тым жа 1915 годзе памёр бацька, і маці засталася з  дзецьмі адна. З 1916 года стаў паслушнікам мінскага Свята-Духава манастыра, але ў 1917 годзе з-за падзей Першай сусветнай вайны вярнуўся ў Падлессе, на акупаваную кайзераўскімі войскамі тэрыторыю.[1]

У 1921 годзе здаў іспыты на псаломшчыка, служыў у вяляціцкай Спаса-Праабражэнскай царкве ў Барысаўскім павеце. Потым перабраўся на тэрыторыю міжваеннай Польшчы, з чэрвеня 1922 года паслушнік жыровіцкага Успенскага манастыра ў Слонімскім павеце, дзе 1.4.1923 года прыняў манашаскі пострыг з імем Серафім. Праз добрыя пеўчыя здольнасці, яму даручылі клірасны послух, стаў добрым рэгентам і ўстаўшчыкам. Рукапаложаны архіепіскапам Панцеляймонам (Ражноўскім) у іерадыякана (1926), іераманаха (1935). У 1926 годзе накіраваны ў прыход в. Курашова тагачаснага Бельскага павета Беластоцкага ваяводства. Актыўна займаўся місіянерскай дзейнасцю сярод мясцовых жыхароў, якія ў 1920-я — пачатку 1930-х гадоў перайшлі да уніі. У канцы 1939 года архіепіскапам Панцелеймонам (Ражноўскім) узведзены ў сан ігумена, потым архімандрыта.[1]

Падчас Другой сусветнай вайны, са жніўня 1941 года архімандрыту Серафіму і айцу Рыгору Кударэнку мітрапалітам Панцелеймонам (Ражноўскім) даверана аднаўленне прыходскага жыцця на акупаванай нацыстамі тэрыторыі Беларусі. Дарогай у Мінск місіянеры наведвалі вёскі і мястэчкі Капыльскага, Слуцкага, Уздзенскага раёнаў, дзе збіралі на імя мітрапаліта прашэнні вернікаў з просьбай адкрыцця царкоўных прыходаў. З лістапада 1941 да пачатку 1942 года служыў у Мінску ў царкве былога Спаса-Праабражэнскага жаночага манастыра. У студзені 1942 года з айцом Рыгорам Кударэнкам выехаў на Віцебшчыну, дзе зноў збіраў прашэнні пра адкрыццё бажніц, правіў богаслужэнні, хрысціў дзяцей. Пазней місіянеры наведалі Быхаў, Жлобін, Магілёў, Гомель. У Чонках Гомельскай вобласці адкрылі жаночы манастыр. Увосень 1943 года вярнуліся ў Мінск. Служылі ў Свята-Духавай царкве (цяпер кафедральны сабор). Перад вызваленнем Мінска, у чэрвені 1944 года місіянеры пераехалі ў Гродна.[1]

Арыштаваны разам з Рыгорам Кударэнкам у Гродна 6 верасня 1944 года органамі НКУС і праз 5 дзён перавезены ў Мінскую турму. Абвінавачваліся ў актыўным супрацоўніцтве з СД. Архімандрыт Серафім катэгарычна адмаўляў гэтае абвінавачванне. Архімандрыт Серафім, айцец Рыгор Кударэнка і айцец Іван Шышла асуджаны Асобай нарадай пры НКУС СССР 7 ліпеня 1945 года да 5 гадоў папраўча-працоўных лагераў. Этапаваны, напэўна, ва Унжанскі лагер МДБ Горкаўскай вобл. (ст. Сухабязводнае[ru]). Архімандрыт Серафім загінуў у зняволенні[1], паводле афіцыйнай версіі памёр ад сардэчнай недастатковасці.

Рэабілітаваны Пракуратурай Беларусі 22.4.1994 года. Групавая справа архімандрыта і іншых № 35844-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.[1]

У 1999 годзе Сінодам Беларускай праваслаўнай царквы далучаны да ліку святых навамучанікаў. У 2000 годзе кананізаваны Архіерэйскім Саборам РПЦ.[1]

Зноскі

ЛітаратураПравіць

  • Кривонос Феодор, свящ. Синодик за веру и Церковь Христову пострадавших в Минской епархии (1918—1951 гг.). — Киевец, 1996. — С. 23.
  • Кривонос Феодор, свящ. Миссионеры военных лет // Царкоунае слова. Белоруссия, 1996. 3 красавіка. N 5(50). — С. 8-9.
  • Кривонос Феодор, священник. Жития священномучеников Минской епархии (1-я половина XX века). — Минск, 2002. — 148 с.
  • Маракоў Л. У. Серафім (Шахмуць) // Рэпрэсаваныя праваслаўныя свяшчэнна- і царкоўнаслужыцелі Беларусі 1917—1967. Энцыклапедычны даведнік у 2-х тамах. Т. 2. — Мн., 2007.
  • Charkiewicz J. Męczennicy XX wieku. Martyrologia Prawosławia w Polsce w biografiach świętych. — Warszawa: Warszawska Metropolia Prawosławna, 2008. — ISBN 978-83-60311-11-0
  • Męczennicy XX wieku. Martyrologia Prawos³awia w Polsce w biografiach świętych. — Warszawa, 2004. — S. 137—145.
  • Mironowicz, M. Nowe źródło do żywota świętego archimandryty Serafina Szachmucia (1901—1946) / Marcin Mironowicz // Latopisy Akademii Supraskiej / Pod red. M. Kuczyńskiej. — Białystok : Fundacja «Oikononos», 2015. — Tom 6: Cerkiew w droze (2015 r.). — S. 127—132.
  • Житія и Жизнеописанія новопрославленныхъ святых и Подвижниковъ Благочестія, въ Русской Православной Церкви просіявшихъ (отъ царствованія царя-мученика Николая II Александровіча і до нашихъ дней). — СПб., 2001. — Т. 2 (августъ-декабрь);
  • Жития священномучеников Минской епархии; Православный календарь на 2004 год / Сост. Кулаженко Л. Е., Матрунчик Т. А. — Мн., 2003. — С. 91;
  • Кривонос Феодор, протоиерей. Незабвенный пастырь. Преподобномученик Серафим Жировицкий. — Минск : ВРАТА, 2016. — 52 с.
  • Слесарев А. В. Новооткрытые сведения о миссионерском служении преподобномученика Серафима (Шахмутя), архимандрита Жировичского // ΧΡΟΝΟΣ. Церковно-исторический альманах. — 2017. — № 4. — С. 113—122;
    • Слесарев А. В. Новооткрытые сведения о миссионерском служении преподобномученика Серафима (Шахмутя), архимандрита Жировичского // Ведомости Минской митрополии. — 2017. — № 5 (135). — С. 71-74.