Адкрыць галоўнае меню

Тамаш Тамашавіч Грыб

(Пасля перасылкі з Тамаш Грыб)

Тамаш Тамашавіч Грыб, псеўд.: Глеба, Т; Н-ка; Небарака; Небарака, Антон; Т.; Т. Г.; Т-г; Т-ш; A. N.; G-be; Ge, Tomasz; N-ka, A.; Niebaraka, Anton; T. (лац.); Т. Н. (лац.), Тита, В.[2] (19 сакавіка 1895, в. Паляны, Свянцянскі павет, Віленская губерня, цяпер Смаргонскі раён[3] Гродзенскай вобласці — 21 студзеня 1938, Прага, Чэхаславакія), беларускі грамадска-палітычны і культурны дзеяч.

Тамаш Грыб
Тамаш Грыб
Прага, 1923
Сцяг Беларускай Народнай Рэспублікі Міністр унутраных спраў БНР
Папярэднік: Кузьма Цярэшчанка
Пераемнік: не было
Сцяг Беларускай Народнай Рэспублікі Міністр земляробства БНР
21 лютага 1918 — ліпень 1918
Папярэднік: не было
Пераемнік: Аркадзь Смоліч
 
Партыя: Беларуская партыя сацыялістаў-рэвалюцыянераў
Адукацыя:
Дзейнасць: журналіст, палітык
Нараджэнне: 7 (19) сакавіка 1895[1]
Смерць: 21 студзеня 1938(1938-01-21)[1] (42 гады)
Пахаванне:
Жонка: Паўліна Вінцэнтаўна Мядзёлка і Палута Аляксандраўна Бадунова

Змест

БіяграфіяПравіць

Нарадзіўся ў вёсцы ў беднай сялянскай сям'і. Вучыўся ў Пецярбургскім псіханеўралагічным інстытуце, дзе зблізіўся з беларускім рухам. З 1914 года — у войску, удзельнік Першай сусветнай вайны. Дэлегат І Усебеларускага з'езда (снежань 1917 года), на якім быў арыштаваны савецкімі ўладамі. Адзін з аўтараў Устаўных грамат БНР, сябра Рады БНР і яе Выканкама (1918), займаў пасады міністра земляробства і міністра ўнутраных спраў. Уваходзіў у Цэнтральную Беларускую вайсковую раду. Адзін з лідараў Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў. Удзельнік 3-га Усерасійскага з'езда Саветаў (1918). У 1918 годзе чытаў лекцыі на курсах беларусазнаўства ў Мінску. У пачатку 1919 года выдае ў Вільні газету «Грамадзянін». З красавіка 1919 года — у Гродне, дзе супрацоўнічае ў газеце «Родны край», затым — у Мінску. Двойчы ў 1919 годзе зняволены польскімі ўладамі за беларускую незалежніцкую дзейнасць.

У канцы 1920 года выязджае ў Коўна, удзельнічае тут у выданні газеты «Сялянская доля». Удзельнік Усебеларускай палітычнай канферэнцыі (Прага, 1921). З 1922 года — у Чэхіі. Скончыў філасофскі факультэт Карлава ўніверсітэта (1928). Стварыў у Празе Беларускае (Крывіцкае) культурнае таварыства імя Ф. Скарыны. Актыўна працаваў у суполцы Беларускага студэнцкага саюза. Удзельнічаў у працы Беларускай Рады ў Празе. З 1930 года працаваў тут у Славянскай бібліятэцы. У 19341938 гадах — загадчык беларускага замежнага архіва ў Празе. Друкаваў артыкулы на тэмы гісторыі, грамадскай думкі, нацыянальна-палітычнага жыцця Беларусі ў часопісах «Студэнцкая думка», «Золак», «Iskry Skaryny». Перакладаў публіцыстыку з рускай і чэшскай моў. Складаў бібліяграфію беларусазнаўства.

Цікавыя фактыПравіць

  • Тамаш Грыб цесна сябраваў з адным з заснавальнікаў расійскай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў і старшынём Усерасійскага ўстаноўчага сходу Віктарам Чарновым. На жалобнай прамове на ягоную смерць Чарноў сказаў наступныя словы: "Тамаш... умеў да канца перацярпець усе наследкі прынятае ім лініі паступоўвання, умеў жыццёвы келіх, пасланы мачахай-гісторыяй, піць да дна... I калі Тамаш Грыб пакінуў нам шматзначучы палітычны тэстамэнт, то побач з ім ён пакінуў i другі - чыста людскі. Дык даражыце ж гэтым тэстамэнтам, i няхай ён будзе зернем, якое дасць у сэрцах нашых жывыя ўсходы".[4]

ТворыПравіць

  • Да пытаньня аб паходжаньні гэрбу Пагоня // іскры Скарыны. — 1935. — № 5. — С. 69—77[6].
  • Што такое нацыянал-дэмакратызм // Іскры Скарыны. — 1935. — № 5. — С. 4—48[7].
У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме
Тамаш Грыб

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 Hryb Tamaš
  2. Грыб, Т. Два артыкулы / Тамаш Грыб; Падрыхт. да друку Л. Юрэвіча, камен. Н. Гардзіенкі і Ц. Чаррнякевіча // Запісы = Zapisy. — 2012. — № 35. — С. 105.
  3. Шутовіч Я. [артыкул] // Калоссе № 1(14), 1938.
  4. З рукапіснай спадчыны Тамаша Грыба // Спадчына №3-1996. С. 103-123
  5. 18—21 лютага 1918 года — дні гістарычнага пералому
  6. Перадрук.: Грыб, Т. Два артыкулы / Тамаш Грыб; Падрыхт. да друку Л. Юрэвіча, камен. Н. Гардзіенкі і Ц. Чарнякевіча // Запісы = Zapisy. — 2012. — № 35. — С. 170—180.
  7. Перадрук.: Грыб, Т. Два артыкулы / Тамаш Грыб; Падрыхт. да друку Л. Юрэвіча, камен. Н. Гардзіенкі і Ц. Чарнякевіча // Запісы = Zapisy. — 2012. — № 35. — С. 105—169.

СпасылкіПравіць