Мікалай Радзівіл (1470—1521)

1470—1521

Мікалай Радзівіл (мянушка «amor Poloniae»; каля 1470—1521) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Крайчы (1488—1493), падчашы (1493—1505) і маршалак вялікі літоўскі (1505), ваявода троцкі (1505—1510) і віленскі (з 1510), канцлер вялікі літоўскі (з 1510)[5]. Заснавальнік гонядзка-мядзельскай лініі роду Радзівілаў.

Мікалай Радзівіл
Mikołaj Radziwiłł Amor Poloniae.PNG
Herb Traby.jpg
Герб «Трубы»
маршалак вялікі літоўскі
1505 — 1510
Папярэднік Ян Юр’евіч Забярэзінскі
Пераемнік Мікалай Янавіч Кезгайла
ваявода віленскі
1510 — 1521
Папярэднік Мікалай Радзівіл Стары
Пераемнік Альбрэхт Гаштольд
ваявода троцкі
1505 — 1510
Папярэднік Ян Юр’евіч Забярэзінскі
Пераемнік Рыгор Станіслававіч Осцік
канцлер вялікі літоўскі
1510 — 1521
Папярэднік Мікалай Радзівіл Стары
Пераемнік Альбрэхт Гаштольд
крайчы вялікі літоўскі
1488 — 1493
Папярэднік Аляксандр Юр’евіч Гальшанскі
Пераемнік Януш Аляксандравіч Гальшанскі[d]
падчашы вялікі літоўскі
1493 — 1505
Папярэднік Аляксандр Юр’евіч Гальшанскі
Пераемнік Альбрэхт Гаштольд
Нараджэнне 1470[1][2][3]
Смерць 1521[4][1]
Род Радзівілы
Бацька Мікалай Радзівіл Стары
Маці Соф’я з Манівідаў[d]
Жонка Альжбета з Саковічаў
Дзеці Мікалай Радзівіл, Ян Радзівіл, Алена Мікалаеўна Радзівіл, Альжбета з Радзівілаў і Соф’я з Радзівілаў[d]
Дзейнасць афіцэр
Commons-logo.svg Мікалай Радзівіл на Вікісховішчы

Меў шматлікія маёнткі на тэрыторыі сучаснай Літвы (Шырвінты, Кейданы, Упнікі, Солы[5] і іншыя), на Падляшшы (Гонядзь, Райгорад, Кнышын), Хоўхлу і Хаценчыцы каля Маладзечна, трымаў Бабруйскую воласць. Быў старостам бельскім. Князь Свяшчэннай Рымскай імперыі на Гонядзі і Мядзелі (1518).

БіяграфіяПравіць

   
Мікалай III Радзівіл і яго жонка Альжбета з Саковічаў. Г. Ляйбовіч, 1758 г.

Прадстаўнік шляхецкага роду Радзівілаў герба «Трубы», сын Мікалая «Старога», ваяводы віленскага і канцлера вялікага літоўскага, і Соф’і з Манівідаў. Меў братоў Яна, кашталяна троцкага, Войцеха, біскупа віленскага, Юрыя, гетмана вялікага літоўскага, і сястру Ганну, жонку Конрада III Рудога, апошнюю ўдзельную мазавецкую княгіню[6].

Удзельнічаў у маскоўска-літоўскіх войнах 1500—1503, 1507—1508 і 1512—1522 гадоў, у бітве пры Ведрашы 1500 года, Клецкай бітве 1506 года з татарамі.

 
Невядомы мастак, XVII ст.

У 1488 годзе атрымаў урад крайчага, у 1493 годзе — падчашага, у 1505 годзе — маршалка вялікага літоўскага. Таго ж года стаў ваяводам троцкім, з 1510 года — ваяводам віленскім і адначасна канцлерам вялікім літоўскім. У 1515 годзе ўзначальваў пасольства Вялікага Княства Літоўскага на з’ездзе Ягелонаў і Габсбургаў у Пожані (Браціславе) і Вене. Змагаўся за ўладу з Альбертам Гаштольдам, быў адным з выдаўцоў першага Статута Вялікага Княства Літоўскага (1529).

У 1518 годзе атрымаў ад імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Максімільяна I тытул князя «на Гонядзі і Мядзелі».

Ажаніўся з Альжбетай, дачкой ваяводы троцкага Багдана Саковіча. У шлюбе нарадзіліся дзеці[5]:

  • Ян (1492—1542), падчашы вялікі літоўскі і староста генеральны жамойцкі
  • Мікалай (каля 1492—1529/1530), біскуп жамойцкі
  • Станіслаў (пам. 1531)
  • Соф’я, жонка Яна Забярэзінскага, намесніка гарадзенскага і ваўкавыскага
  • Алена, жонка князя Юрыя Алелькавіча
  • Альжбета, жонка князя Януша Гальшанскага-Дубровіцкага, ваяводы троцкага

Памёр у канцы кастрычніка або ў пачатку лістапада 1521 года. Спачыў у Віленскай кафедры[7].

ГалерэяПравіць

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Pas L. v. Prince Mikalojus 'Amor Poloniae' Radvila // Genealogics — 2003. — ed. size: 683713
  2. Nikolaus von Radziwill // CERL ThesaurusConsortium of European Research Libraries.
  3. Nikolaus Fürst von Radziwill // Deutsche Biographie / Hrsg.: Bayerische Staatsbibliothek, Historische Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften — 2001.
  4. https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/mikolaj-radziwill-h-traby-kanclerz
  5. 5,0 5,1 5,2 ЭнцВКЛ, 2005
  6. Рудзкі Э. Барбара Радзівілянка — другая жонка Жыгімонта Аўгуста / Пераклад з: Edward Rudzki. Polskie Krolowie. Zony Piastow i Jagiellonow. — W-wa, 1985 // «Спадчына» № 5, 1994. — Эл. рэсурс www.pawet.net (8 кастрычніка 2010).
  7. Błaszczyk G. Radziwiłł Mikołaj h. Trąby (ok. 1470—1521) // Polski Słownik Biograficzny. — Wrocław — Warszawa — Kraków — Gdańsk — Łódź : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1987. — Tom XXX/2, zeszyt 125. S. 319.

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць