Адкрыць галоўнае меню

Ігар Аляксандравіч Марзалюк

беларускі гісторык і археолаг

Ігар Аляксандравіч Марзалюк (нар. 11 верасня 1968, Краснаполле, Магілёўская вобласць) — беларускі гісторык і археолаг. Член-карэспандэнт НАН Беларусі (2019), доктар гістарычных навук (2003), прафесар. Дзяржаўны дзеяч.

Ігар Аляксандравіч Марзалюк
Ігар Марзалюк.png
Дата нараджэння 11 верасня 1968(1968-09-11) (51 год)
Месца нараджэння
Грамадзянства
Род дзейнасці вучоны, палітык, выкладчык універсітэта
Навуковая сфера гісторыя і археалогія
Месца працы
Навуковая ступень доктар гістарычных навук
Навуковае званне
Альма-матар
Навуковы кіраўнік Георгій Васілевіч Штыхаў

БіяграфіяПравіць

Нарадзіўся 11 верасня 1968 г. у пасёлку Краснаполле Магілёўскай вобласці. Паводле ўласных слоў, Ігар Марзалюк паходзіць па мацярынскай лініі ад польскай каталіцкай шляхты з Мсціслаўскага ваяводства ВКЛ і ганарыцца сваімі польскімі каранямі[1].

Пра сваю культурную ідэнтычнасць Ігар Марзалюк адначыў у 2013 г.:[2]

  Для мяне беларушчына — неад'емны складнік маёй культурнай ідэнтычнасці. Быць беларусам было натуральна і арганічна з самага дзяцінства. У мяне была беларускамоўная вясковая школа, дзед — член Таварыства беларускай школы. І "нашаніўскія" выданні я пабачыў не ў музеі, а на кніжнай палічцы майго дзеда.  

У 1992 г. скончыў гістарычны факультэт Магілёўскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя А. А. Куляшова. Завочна скончыў аспірантуру. У 1996 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Магілёў у XII—XVIII стст. (па матэрыялах археалагічнага даследавання і пісьмовых крыніц)» (навук. кіраўнік — Г. В. Штыхаў). Працаваў археолагам у Магілёўскай архітэктурна-рэстаўрацыйнай фірме «АРТ-М». З 1996 па 1999 гг. старшы выкладчык кафедры філасофіі, а з 1999 па 2002 гг. — дацэнт кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін МДУ імя А. А. Куляшова. У 2003 г. абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Этнаканфесійныя і сацыякультурныя стэрэатыпы насельніцтва беларускіх зямель у X—XVII стст.)». Называў сябе самым маладым доктарам гістарычных навук[3] (насамрэч такім быў Д. Дук). У 2004—2016 гг. загадчык кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін МДУ імя А. А. Куляшова. З восені 2016 — старшыня пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па навуцы, культуры і адукацыі.

Працоўная і навуковая дзейнасцьПравіць

Займаўся археалагічнымі раскопкамі на Магілёўшчыне, вёў даследніцкую работу ў архівах Магілёва, Мінска, Вільнюса. Удзельнічаў у навуковых канферэнцыях і чытаў лекцыі па гісторыі Беларусі ў Польшчы, Германіі і Чэхіі. Узначальвае абласную грамадскую арганізацыю «Магілёўскае краязнаўчае таварыства».

Аўтар даследаванняў па гісторыі Магілёва, у т.л. кнігі «Магілёўская даўніна ў пытаннях і адказах» (1997, у сааўтарстве з А. Р. Агеевым і І. А. Пушкіным; 2-е выд. перапрац. і дап. 1999). Аўтар вучэбнага дапаможнка «Гісторыя рэлігіі Беларусі (10—18 ст.)» (1997), манаграфіі «Магілёў у 12—18 ст. Людзі і рэчы» (1998).

Палітычная дзейнасцьПравіць

  Вонкавыя відэафайлы
  Ігар Марзалюк пра «Дэкрэт № 3» падчас «маршу» ў Магілёве

Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання (20122016, пастаянная камісія па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы). З 2016 г. — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання, старшыня камісіі Палаты прадстаўнікоў па адукацыі, культуры і навуцы.

9 сакавіка 2017 г. прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка заклікаў чыноўнікаў і дэпутатаў (у тым ліку, мясцовых саветаў), каб яны актыўней працавалі з насельніцтвам адносна выканання прэзідэнцкага дэкрэта № 3[4]. 15 сакавіка 2017 г. у Магілёве падчас несанкцыянаванага пратэсту людзей (500—700 чал.[5]) супраць прэзідэнцкага дэкрэта № 3, Ігар Марзалюк як мясцовы дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу актыўна выступаў перад прысутнымі пратэстуючымі, абяцаючы, што «рэзка будзе пашыраны пералік людзей, якія маюць права не плаціць збор» і да 25 сакавіка 2017 г. з дэкрэта № 3 «усю дурасць прыбяруць»[6]. Магілёўскі праваабаронца Аляксандр Хамратаў звярнуўся ў суд Ленінскага раёна г. Магілёва па тлумачэнні, чаму Ігар Марзалюк не прыцягваецца да адміністрацыйнай адказнасці, бо Ігар Марзалюк, паводле слоў Аляксандра Х., нанёс Хамратаву «маральную шкоду» і ўдзельнічаў у несанкцыянаваным мітынгу[7]. Ленінскі РАУС г. Магілёва адмовіў у прэтэнзіях, бо ў дзеяннях дэпутата Марзалюка «адсутнічае склад правапарушэння». У адказ на запыт, чым адрозніваюцца паводзіны пратэстуючых на несакцыянаваным мітынгу і дэпутата парламента, Упраўленне ўнутраных спраў Магілёўскага аблвыканкама паведаміла, што «ў абавязкі органаў унутраных спраў не ўваходзіць тлумачэнне дзейнага заканадаўства і юрыдычная кансультацыя», таму дэпутат Марзалюк не быў прыцягнуты да адказнасці[8].

У пачатку красавіка ў адказ на зварот да яго магілёўскіх праваабаронцаў Аляксандра Буракова, Барыса Бухеля і Аляксея Колчына, аб дапамозе ў вызваленні і рэабілітацыі асуджаных удзельнікаў акцыі, Ігар Марзалюк накіраваў запыт начальніку УУС Магілёўскага аблвыканкама «з просьбай інфармавання аб прычынах затрымання» ўдзельнікаў праведзенага 15 сакавіка ў Магілёве «Маршу недармаедаў»[9].

ПоглядыПравіць

Неаднаразова выказваўся ў падтрымку «Дэкрэта аб дармаедстве»[10].

У 2016 годзе ў інтэрв’ю «Радыё Свабода» выказаўся ў гамафобным духу[11]:

  Я выступаю за смяротнае пакаранне. Я выступаю катэгарычна супраць абортаў. Я катэгарычна супраць прапаганды гомасексуалізму. Я не лічу, што перверсія і дэвіяцыя павінны лічыцца нормай. Я хрысціянін, я за традыцыйную, нармальную сістэму каштоўнасцей. Я хачу, каб Беларусь заставалася цэнтрам нармальнай хрысціянскай ідэнтычнасці. І самае парадаксальнае, што мы са сваёй постсавецкай спадчынай і неасавецкай спадчынай — захоўваем традыцыйнае праваслаўе, традыцыйны каталіцызм, традыцыйны пратэстантызм.

Мяне ванітуе ад слова «гендар», «гендарны баланс». Феміністкі — гэта жанчыны, у якіх ня склалася асабістае жыццё. Альбо гэта латэнтныя лесбіянкі, альбо гэта людзі, якія не рэалізавалі сябе ў жыцці. Няма фемінізму і гендара. Ёсць полавая ідэнтычнасць.

 

У 2019 годзе ў артыкуле Настаўніцкай газеты ахарактарызаваў паўстанне 1863—1864 гадоў выключна польскім, а Кастуся Каліноўскага назваў носьбітам польскага нацыяналізму[12]. У сакавіку 2019 года ў рускамоўным інтэрв’ю тэлеканалу Беларусь 1 выказаўся пра асобу Кастуся Каліноўскага: «Ёсць фігуры, якія могуць быць культавымі для нейкай субкультуры. Але чалавек, які называе, скажам, праваслаўе „сабачай верай“ (калі ў нас 80 % праваслаўных), ці можа такі чалавек быць нацыянальным героем краіны?»[13][14].

У красавіку 2019 года падтрымаў знос крыжоў у Курапатах: «У межах зоны гісторыка-культурнай каштоўнасці, паводле беларускага заканадаўства, без дазволу Міністэрства культуры нельга ўзводзіць спаруды. Год таму па-хамску і хуліганску без дазволу беларускіх уладаў паставілі гэтыя 70 новых крыжоў… У нас перад Вялікаднем прынята наводзіць парадак на месцах смутку, на месцах, дзе сапраўды загінулі людзі. Таму і плот, і добраўладкаванне на гэтым месцы будзе»[15].

Выбраная бібліяграфіяПравіць

  • Магілёў у ХІІ—ХVIII стст. Людзі і рэчы / І. А. Марзалюк. — Магілёў; Мінск: Веды, 1998.
  • Людзі даўняй Беларусі: этнаканфесійныя і сацыякультурныя стэрэатыпы (Х—ХVII стст.) / І. А. Марзалюк. — Магілёў: МДУ імя А. А. Куляшова, 2003. — 324 с.
  • Міфы «адраджэнскай» гістарыяграфіі Беларусі: манаграфія / І. А. Марзалюк. — Магілёў: МДУ імя А. А. Куляшова, 2009. — 148 с.
  • Сімптомы «пажаданай гісторыі» / І. Марзалюк // ARCHE. — 2008. — № 3. — С. 37—52.
  • У абарону праўдзівай гісторыі Новагародка / І. Марзалюк // Беларуская думка. — 2013. — № 11. — С. 88—95.

ЗноскіПравіць

  1. Марзалюк, І. Сімптомы «пажаданай гісторыі»… С. 52.
  2. Лукашук, З. «Адкрыю страшэнную тайну — большасць сенатараў добра гавораць на мове»
  3. «Мсціслаўшчына — адна з важнейшых, жыватворных крыніц нашай гісторыі…»
  4. Виновными за ситуацию с декретом № 3 Лукашенко назвал «ответственных чиновников»
  5. Дэпутат Марзалюк запытаў начальніка Магілёўскай абласной міліцыі, чаму затрымалі ўдзельнікаў «Маршу недармаедаў»
  6. «Всю дурость уберут». Марзалюк на «Марше нетунеядцев» рассказал, когда изменят декрет № 3
  7. У Магілёве запатрабавалі прыцягнуць дэпутата Марзалюка да адказнасці
  8. У Магілёве запатрабавалі прыцягнуць дэпутата Марзалюка да адказнасці
  9. Дэпутат Марзалюк запытаў начальніка Магілёўскай абласной міліцыі, чаму затрымалі ўдзельнікаў «Маршу недармаедаў»
  10. Два депутата парламента из Могилева ответили на обращения против налога на тунеядство (руск.) . tut.by (13 снежня 2016). Архівавана з першакрыніцы 21 красавіка 2019. Праверана 21 красавіка 2019.
  11. Прафэсар Марзалюк ня будзе прымушаць дэпутатаў Палаты размаўляць па-беларуску
  12. Марзалюк у «Настаўніцкай газеце»: Паўстанне 1863 года было польскім, а Каліноўскі быў польскім нацыяналістам. history.nn.by. Архівавана з першакрыніцы 8 красавіка 2019. Праверана 8 красавіка 2019.
  13. Марзалюк: той, хто называў праваслаўе «сабачай верай», ня можа быць нацыянальным героем (бел. (тар.)) . svaboda.org (17 сакавіка 2019). Архівавана з першакрыніцы 8 красавіка 2019. Праверана 8 красавіка 2019.
  14. Інтэрв’ю са старшынёй пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі. tvr.by. Праверана 8 красавіка 2019.
  15. Дэпутат Марзалюк назваў знос крыжоў у Курапатах навядзеньнем парадку перад Вялікаднем (бел. (тар.)) . svaboda.org (7 красавіка 2019). Архівавана з першакрыніцы 8 красавіка 2019. Праверана 8 красавіка 2019.

ЛітаратураПравіць

  • Марзалюк Ігар Аляксандравіч // Магілёўская даўніна. — Магілёў, 1995. С. 15;
  • Марзалюк Ігар Аляксандравіч // Памяць: Краснапольскі раён. — Мн., 2001. С. 479.
  • Марзалюк Игорь Александрович // Учреждение образования «Могилевский государственный университет имени А. А. Кулешова»

СпасылкіПравіць