Адкрыць галоўнае меню

Берасцейская зямля

гісторычны рэгіён у басейне Заходняга Буга

Берасцейская зямля — гісторыка-геаграфічны рэгіён, які займаў у раннефеадальны перыяд тэрыторыю па абодва бакі сярэдняга цячэння Заходняга Буга з гарадамі Бельск, Берасце, Драгічын Надбужскі, Камянец, Кобрын, Мельнік і іх воласцямі. Засяленне пераважна дрыгавіцкае. Па Берасцейскай зямлі праходзілі важныя гандлёвыя шляхі, па якіх ажыццяўляўся тавараабмен паміж Турава-Пінскай, Кіеўскай, Галіцка-Валынскай, Ноўгарадскай, Чарнігаўскай і іншымі землямі і Заходняй Еўропай. Апошнім мытным пунктам на гандлёвых шляхах быў Драгічын, дзе знойдзены тысячы старажытных алавяных таварных пломбаў.

З 10 ст. у складзе Кіеўскай Русі, з канца 11 ст. да сярэдзіны 12 ст. ва ўладанні тураўскіх, пасля валынскіх князёў. Паводле ўскосных звестак Іпацьеўскага летапісу, у 1240 сюды з поўдня ўварваліся мангола-татары, але авалодаць зямлёю ў іх не атрымалася. З пачатку 14 ст. у складзе ВКЛ, ва ўладанні вялікага князя Кейстута. У 1349 Берасцейскую землю на некаторы час захапіў польскі кароль Казімір III. З 1413 у складзе Трокскага ваяводства. У 1566 раздзелена на Берасцейскае ваяводства і Падляшскае ваяводства (паветы Дарагіцкі, Бельскі, Мельніцкі; Гл. таксама: Віленскі сойм).

У гістарычным, этнічным і фізіка-геаграфічным аспектах Берасцейская зямля ўяўляла сабою адзіную і цэльную тэрыторыю, натуральны працяг турава-пінскага дрыгавіцкага Палесся. На поўначы яна злівалася з Гарадзеншчынай. Такім чынам, яна была арганічна звязаная з карэннай тэрыторыяй, на якой пазней сфарміраваўся беларускі народ, складаючы яе неад'емную частку.[1]

Улучэнне Берасцейшчыны ў склад старажытнай Валыні, якое праводзяць адныя навукоўцы[2], лічыцца цалкам няправільным іншымі, бо сувязь існавала толькі палітычная, без значнай тэрытарыяльнай[3]. У 17 ст. Берасцейшчыну адносілі ўжо непасрэдна да Белай Русі. Пасля Люблінскай уніі адзінства Берасцейскай зямлі было парушана, і Падляшскае ваяводства адыйшло да польскай Кароны, трапіўшы пад узмоцненую паланізацыю, асабліва пасля царкоўнай уніі, і каланізацыю выхаднямі з Мазоўша.[1]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Грынблат, С.78—80.
  2. Н. С. Дзяржавін і інш.
  3. М. К. Любаўскі, за ім М. Я. Грынблат і інш.

ЛітаратураПравіць

  • Гринблат М. Я. Белорусы. — М., 1968;
  • Пашуто В. Т. Очерки по истории Галицко-Валынской Руси. — М., 1950;
  • Полное собрание русских летописей. Т. 2. Ипатьевская летопись. — М., 1962.
  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).