Адкрыць галоўнае меню

Пратэсты ў Іраку (2019)

Масавыя пратэсты ў Іраку у 2019 годзе — антыўрадавыя акцыі пратэсту, выкліканыя ростам карупцыі, уплыва Ірана, беспрацоўя, энергетычным крызісам і ўзмацненнем дзейнасці тэрарыстычных арганізацый.

Пратэсты ў Іраку
ساحة-التجرير.png
Акцыя 25 кастрычніка ў Багдадзе.
Дата з 1 кастрычніка 2019
Месца Flag of Iraq.svg Ірак
Прычыны тэрарызм[1], карупцыя, беспрацоўе, iранскі ўплыў[2], энергетычны крызіс[3], звальненне камандуючага арміяй Абдул-Вахаба аль-Саадзі[4]
Мэты узмацнення барацьбы з карупцыяй, зніжэння беспрацоўя, паляпшэння работы камунальных службаў, адстаўка прэм’ер-міністра Адзіля Абдул-Махдзі
Характарыстыка дэманстрацыi
Вынік пратэсты працягваюцца
Бакі канфлікту
Ірак Урад Ірак Пратэстоўцы
Ключавыя фігуры
Ірак Бархам Салех

Ірак Адзіль Абдул-Махдзі
Ірак Эрфан аль-Хіялі

Макі Ясір аль-Каабі †[9]

Шэйх Весам аль-Гараві †[10]

Страты
як мiнiмум 8 загiнулых як мiнiмум 157 загiнулых
Загінула250[11]
Паранена11 000[11]
Арыштавана2500[11]

ПрычыныПравіць

2 кастрычніка 2018 года Бархам Салех заступіў на пасаду прэзідэнта. Новы лідар дзяржавы прызначыў на пасаду прэм’ер-міністра Адзіль Абдул-Махдзі. За амаль год новы прэм’ер і яго ўрад не змог вырашыць асноўных праблем ці неяк палепшыць становішча насельніцтва. Адной з найбольш вострых праблем з’яўляецца беспрацоўе і карупцыя. Сярод моладзі беспрацоўнымі з’яўляюцца 25%, сярод усяго насельніцтва — 20%. Па дадзеных Transparency International, Ірак займае 12-е месца сярод найбольш карумпаваных краін свету. Важную ролю ў росце незадаволенасці згулялі спробы суседняга Ірана змяніць палітычны расклад у краіне[2].

Варта таксама згадаць, што ў 1990-я Ірак знаходзіўся пад міжнароднымі санкцыямі, якія прывялі да гуманітарнага крызісу. З 2003 годзе, пасля ўварванне i акупацыi ЗША і іх саюзнікаў, у краіне пачаўся шматгадовы канфлікт, у якім загінулі некалькі тысяч чалавек. У 2014 годзе тэрарыстычная арганізацыя Iсламская дзяржава захоплiвае значную частку Iрака. У 2017 годзе ўся тэрыторыя краіны была вызвалена ад тэрарыстаў. Тым не менш, баевікі ІД перыядычна ладзяць тэракты.

Ход падзейПравіць

1 кастрычніка 2019 года ў Іраку, пасля заклікаў выйсці на вуліцу, якія распаўсюджваліся ў сацсетках, з патрабаваннямі ўзмацнення барацьбы з карупцыяй, зніжэння беспрацоўя, паляпшэння работы камунальных службаў, пачаліся народныя антыўрадавыя пратэсты. Дэманстранты таксама заклікалі да адстаўкі прэм’ер-міністра Адзіля Абдул-Махдзі. Ніводная іракская партыя ці палітычны лідар не заяўлялі пра тое, што стаяць за гэтымі акцыямi[12]. Пратэсты закранулі пераважна Багдад і населеныя пункты на поўдні краіны. Затым на вуліцы выйшлі курды ў правінцыі Кіркук на поўначы Ірака[2].

Неўзабаве пратэсты перараслі ў сутычкі з оргаеами правапарадку. Падчас сутыкненняў з дэманстрантамі іракскія сілы бяспекі ўжылі баявыя патроны і слёзатачывы газ. Асаблiва жорсткiя сутычкi прайшлi ў сталiчным Багдадзе[13]. Улады ўвялі ў сталiцы каменданцкую гадзіну і заблакавалі доступ да інтэрнэту на 75% тэрыторыі краіны, каб пазбавіць магчымасці пратэстуючых каардынаваць свае дзеянні праз сацсеткі[2].

4 кастрычніка Адэль Абдул Махдзі заклікаў суграмадзян да спакою і паабяцаў правесці рэформы[14]. Тым часам, сталі з’яўляцца паведамленне ад невядомых снайпераў, якія страляюць як па ўдзельнікам пратэстаў, так і па сілавікам. Так, y сталiцы 4 кастрычніка пад ix агнём загiнулi двое дэманстрантаў і двое супрацоўнікаў сіл бяспекі[15].

У перыяд з 3 па 6 кастрычніка ў розных рэгіёнах Ірака ў безпорядках загінулі звыш за 100 чалавек, уключаючы не менш за 6 праваахоўнікаў. Каля 4 тысяч чалавек было паранена[16]. Да 7 кастрычніка раненні атрымалі больш за 6100 чалавек, у тым ліку больш за 1200 сілавікоў. Яшчэ двое праваахоўнікаў загінулі. Між тым, пратэстоўцы падпалілі 51 грамадскi будынак і восем штабоў палітычных партый[14].

10 кастрычніка ў краіне аб’яўленая трохдзённая жалоба па загінуўшых падчас беспарадкаў[17].

З 25 кастрычніка масавыя сутыкненні ўспыхнулі з новай сілай. 26 кастрычніка прэм’ер-міністр Махдзі распарадзіўся вывесці на вуліцы Багдаду байцоў элітнага Контртэрарыстычнага падраздзялення — пасля таго, як паліцыя не змагла рассеяць натоўп. Паведамляецца пра арышт дзясяткаў дэманстрантаў. У сутыкненнях з сіламі бяспекі за гэтыя дні загінулі, паводле звестак праваабаронцаў, 63 чалавекі, у тым ліку 10 — у Багдадзе; колькасць пацярпелых ідзе на тысячы. Буйныя сутыкненні адбыліся таксама ў горадзе Эн-Насірыя[18]. Падчас новай хвалі пратэстаў, з’явіліся паведамленні аб гібелі 18 чалавек падчас забастовак у правінцыі Кербела. Губернатар правінцыі 29 кастрычніка выступіў з заявай, у якой абверг гэтую інфармацыю.

На фоне масавых пратэстаў, адбыліся абстрэлы амерыканскіх ваенных аб'ектаў і тэрыторыі ля пасольства ЗША. Вынікам апошняга інцыдэнту стала гібель аднаго іракскага вайскоўца[19].

4 лістапада пратэстоўцы напалі на консульства Ірана ў Кербеле, сарваўшы iранскi сцяг. На відэа з месца падзеі, знятым відавочцамі, відаць, як пратэстоўцы кідаюць меркавана кактэйлі Молатава ў сцяну будынка. Пазней да консульства прыбыла паліцыя, якая паспрабавала абарaнiць дыпламатычных работнікаў. У выніку сутыкненняў, ад трох да пяцi дэманстрантаў загінулі[20][21]. У гэты ж час, паліцыя адкрыла агонь па пратэстантам у Багдадзе і Эр-Рашыдзе[22].

РасследаваннiПравіць

15 кастрычніка суд горада Аль-Кут выдаў ордэр на арышт двух афіцэраў паліцыі правінцыі Васіт па справе аб смерці дэманстрантаў. Паліцыянты былі абвінавачаныя ў гібелі некалькіх удзельнікаў пратэстаў, што пацвярджаецца словамі відавочцаў і запісам камеры відэаназірання[23]. Тым часам пачаліся праверкі пр ўсіх рэгіёнах, дзе праходзілі акцыі. Была створаная спецыяльная камісія па расследаванні актаў гвалту падчас дэманстрацый[24]. 21 кастрычніка апублiкаваны даклад камісіі па расследаванні гібелі людзей на дэманстрацыях. Як адзначаецца ў дакуменце, выкарыстанне баявой зброі і празмернае прымяненне сілы прывялі да ахвяраў сярод пратэстоўцаў. Акрамя таго, у дакладзе рэкамендуецца зняць са сваіх пасадаў шэраг высокапастаўленых асоб у органах бяспекі Ірака, а таксама начальнікаў паліцыі такіх гарадоў як Багдад, Бабіл, Наджаф, Майсан, ан-Насырыя і Ад-Дзіванія. Паведамляецца, што афіцыйныя органы не аддавалі загады адкрыць агонь па дэманстрантах[25].

Мiжнародная рэакцыяПравіць

5 кастрычніка Генеральны сакратар ААН Антоніу Гутэрыш заклікаў урад і дэманстрантаў да дыялогу. Ён адзначыў, што свабода выказвання меркаванняў і мірных сходаў з’яўляюцца асноўнымі правамі чалавека, якія неабходна паважаць[26]. Тым часам, афіцыйны прадстаўнік урада Ірана Алі Рабіі заклікаў іракцаў праявіць вялікую стрыманасць у сувязі са беспарадкамі[27]. Пазней Іран часова адмяніў візы для іракцаў на фоне пратэстаў у краіне[28].

9 кастрычніка Дзяржаўны сакратар ЗША Майк Пампеа на фоне пратэстаў у Багдадзе заклікаў прэм’ер-міністра Махдзі да стрыманасці і барацьбе з карупцыяй у краіне, як таго патрабуюць дэманстранты[29].

31 кастрычніка Вярхоўны кіраўнік Ірана аятала Хаменеі абвінаваціў ЗША і іх саюзнікаў на Блізкім Усходзе ў дэстабілізацыі Ірака і Лівана, а таксама ў распаўсюдзе хаосу па ўсім рэгіёне. Разам з тым духоўны лідар заклікаў антыўрадавых дэманстрантаў у абедзвюх арабскіх краінах дамагацца змен выключна законным шляхам[30].

Зноскі

  1. تنسيقيّات البصرة تُعلًّق التظاهرات وتطالب بملاحقة مندسّين من ولاية الجنوب. Праверана 2 кастрычніка 2019.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Эхо арабской весны: Подводные камни протестов в Ираке
  3. Williams, Jennifer The violent protests in Iraq, explained (7 верасня 2018). Праверана 15 лютага 2019.
  4. Iraq’s government seems powerless to halt protests in its heartland
  5. In Basra, PM Abadi condemns 'unacceptable' Iran consulate attack. Праверана 15 лютага 2019.
  6. BarmajaGroup.com قناة العهد الفضائية - لجنة ميسان الأمنية .. أتباع اليماني هم من هاجم الحقول والمنشآت في البصرة وميسان. Праверана 15 лютага 2019.
  7. نت, العربية لمواجهة رصاص الجيش العراقي.. عشائر البصرة ترفع السلاح (2 верасня 2018). Праверана 2 кастрычніка 2019.
  8. ستوديو الناس - القوات الأمنية تقتل المتظاهر"مكي الكعبي" وعشيرته تتوعد بالرد - تقرير: صباح الجاف. Праверана 15 лютага 2019.
  9. Robin-D'Cruz, Benedict Analysis | How violent protests in Iraq could escalate (11 верасня 2018). Праверана 2 кастрычніка 2019.
  10. Prominent protest figure in Iraq's Basra assassinated - Iraqi News. Праверана 2 кастрычніка 2019.
  11. 11,0 11,1 11,2 250 человек стали жертвами беспорядков в ходе протестов в Ираке
  12. Число погибших в ходе протестов в Ираке превысило 70 человек, сообщили СМИ
  13. Протесты в Ираке. Количество погибших увеличилось до 99
  14. 14,0 14,1 В Ираке число погибших в акциях протестов превысило 100 человек, тысячи раненых
  15. Неизвестные снайперы расстреляли людей во время протестов в Ираке // Взгляд, 4 октября 2019
  16. Протесты в Ираке: 100 человек погибли, тысячи раненых
  17. У Іраку трохдзённая жалоба па ахвярах сутыкненняў // Белтэлерадыёкампанiя, 10 кастрычніка 2019
  18. В Ираке массовые протесты распространились на всю страну // Радио «Свобода»
  19. У посольства США в Ираке упал снаряд — Lenta.ru, 30 октября 2019
  20. В Ираке во время атаки на консульство Ирана погибли протестующие — Depo, 4 ноября 2019
  21. Протестующие в Ираке атаковали консульство Ирана, погибли пять человек — Vezti.az, 4 ноября 2019
  22. Полиция Ирака открыла огонь по протестующим в Багдаде — Report, 4 ноября 2019
  23. В Ираке выдали ордер на арест двух силовиков по делу о смерти демонстрантов — РИА Новости, 15 октября 2019
  24. Итоги следствия по делу о протестах в Ираке могут быть объявлены 21 октября — Trend, 20 октября 2019
  25. В Ираке более 150 человек погибли во время протестов // РИА Новости, 22 октября 2019
  26. Генсек ООН призывает правительство Ирака и демонстрантов к диалогу
  27. В правительстве Ирана прокомментировали протесты в Ираке
  28. Иран временно отменил визы для иракцев на фоне протестов в стране // РИА Новости, 7 октября
  29. Помпео на фоне протестов в Багдаде призвал премьера Ирака к сдержанности // РИА Новости, 9 октября
  30. Аятолла Хаменеи: За хаосом в Ираке и Ливане стоят спецслужбы США — Eвразия daily, 31 октября 2019