Аперацыя АДКБ у Казахстане

Аперацыя АДКБ у Казахстане — ваеннае ўмяшанне краін АДКБ у Казахстане, якое пачалося ў сувязі з масавымі пратэстамі ў студзені 2022 года. Заяўленай мэтай стала нармалізацыя і стабілізацыя становішча на тэрыторыі краіны. Увод замежных войскаў здзейснены на падставе Дагавора аб калектыўнай бяспецы. Кіраўніцтвы арганізацыі і краін-удзельніц афіцыйна пазіцыянуюць аперацыю як міратворчую. У місіі задзейнічаны сілы агульнай колькасцю па меншай меры ў 2030 чалавек (200 таджыкістанскіх, 150 кыргызстанскіх і 100 армянскіх вайскоўцаў, а таксама нявызначаныя колькасна расійскія і беларускія групоўкі). Ужо праз тыдзень замежныя войскі пачынаюць пакідаць краіну. Для АДКБ казахстанская кампанія стала першай аперацыяй у яе гісторыі.

Аперацыя АДКБ у Казахстане
Асноўны канфлікт: Пратэсты ў Казахстане (2022)
2022 CSTO Operation in Kazakhstan.svg
     Казахстан;      Удзельнікі аперацыі
Дата 615 студзеня 2022
Месца Рэспубліка Казахстан
Прычына абвастрэнне сацыяльна-палітычнай сітуацыі на фоне народных хваляванняў
Вынік пратэсты падушаны, Калектыўныя сілы АДКБ выведзены
Праціўнікі
Flag of the Collective Security Treaty Organization.svg АДКБ:

пры падтрымцы:
Казахстан Урад Казахстана

  • Казахстан Казахстанская апазіцыя
  • Казахстан Пратэстоўцы з ліку радавых грамадзян
  • Тэрарыстычныя банды (згодна з заявамі ўладаў Казахстана і Расіі)
Камандуючыя
Emblem of the Collective Security Treaty Organization.svg Станіслаў Зась (генеральны сакратар АДКБ)
Emblem of the Collective Security Treaty Organization.svg Нікол Пашынян (старшыня Савета калектыўнай бяспекі АДКБ)
Emblem of the Collective Security Treaty Organization.svg Андрэй Сердзюкоў (камандуючы сіламі АДКБ у Казахстане)
Казахстан Касым-Жамарт Такаеў (прэзідэнт Казахстана)
дэцэнтралізаваны пратэст, канкрэтныя лідары адсутнічаюць
Сілы бакоў
Flag of the Russian Airborne Troops.svg ПДВ РФ:

Emblema siłaŭ specyjalnych aperacyjaŭ RB.png ССА РБ:

Patch of Kyrgyz Armed Forces.svg СВК:

Emblem of the Armed Forces of Armenia.svg 12-я міратворчая брыгада УС Арменіі +200 таджыкскіх вайскоўцаў
Дапаможная роля:
Great emblem of the Russian Aerospace Forces.svg ПКС РФ

невядома

ПерадгісторыяПравіць

15 мая 1992 года Рэспубліка Казахстан разам з шэрагам іншых дзяржаў падпісала Дагавор аб калектыўнай бяспецы, на падставе якой створана Арганізацыя Дагавора аб калектыўнай бяспецы (АДКБ). Артыкул 2 абавязваў удзельнікаў падтрымліваць адзін аднаго ў выпадку ўзнікнення пагрозы бяспекі, стабільнасці, тэрытарыяльнай цэласнасці і суверэнітэту. Артыкул 4 падаваў гарантыі дапамогі ў выпадку агрэсіі[1].

2 студзеня 2022 года пасля раптоўнага рэзкага павышэння цэн на звадкаваны газ, якое, на думку ўрада Казахстана, было выклікана высокім попытам, у нафтавым мястэчку Жанаазен пачаліся пратэсты. Яны хутка распаўсюдзіліся на іншыя гарады: Алматы, Актау, Актабэ, Караганда, Нур-Султан, Шымкент, Какшэтаў і Уральск. Іх удзельнікі хутка перайшлі ад эканамічных патрабаванняў да палітычных — аб адстаўцы ўрада, сыходзе з палітыкі Нурсултана Назарбаева.

Хутка хваляванні радыкалізацыраваліся, а пратэсты перайшлі да гвалту. Умераныя пратэстоўцы спрабавалі здушыць маргінальныя элементы ў сваіх шэрагах, але менавіта радыкалы, некаторыя з якіх мелі стралковае ўзбраенне, перахапілі ўсю ініцыятыву[2]. Мелі месца пераходы праваахоўнікаў на бок апазіцыі, пагромы натоўпам афіцыйных будынкаў, марадзёрства і захоп арсеналаў са зброяй. Самае складанае становішча было ў Алмаце. Там жа пратэстоўцамі былі абезгалоўленыя двое паліцэйскіх, што ўлады расцанілі як прамую прыкмету тэрарыстычнага і экстрэмісцкага характару пратэсту[3]. За першыя дні ў сутычках з дэманстрантамі загінулі 8 сілавікоў, яшчэ 300 пацярпелі[4][5]. Апазіцыйныя сілы страцілі некалькі дзясяткаў чалавек забітымі[6].

Урад Казахстана не змог самастойна спыніць беспарадкі ў буйных гарадах, а таму ўсклаў віну за народныя хваляванні на тэрарыстаў і радыкалаў, падрыхтаваных «знешнімі сіламі». Падобнае ў далейшым паслужыла падставай запытаць прамога ўмяшання саюзнікаў[2].

Першым ідэю звярнуцца па дапамогу да іншых краін агучыў касманаўт Токтар Аўбакіраў у эфіры дзяржаўнага тэлеканала «Хабар 24»[7]. Хутка казахстанскае кіраўніцтва разгарнула перамовы з прэзідэнтам Беларусі Аляксандрам Лукашэнка і прэзідэнтам Расіі Уладзімірам Пуціным, заклікаючы Арганізацыю Дагавора аб калектыўнай бяспецы ўмяшацца супраць пратэстоўцаў. Увечары 5 студзеня прэзідэнт Казахстана Касым-Жамарт Такаеў звярнуўся да лідараў альянсу з просьбай «аказаць дапамогу Казахстану ў пераадоленні гэтай тэрарыстычнай пагрозы»[8]. Сваё рашэнне Такаеў патлумачыў тым, што ў краіне дзейнічаюць «тэрарыстычныя банды, падрыхтаваныя за мяжой»[9]. Прэм'ер-міністр Арменіі Нікол Пашынян, які 3 студзеня стаў старшынёй арганізацыі, пачаў неадкладныя кансультацыі з лідарамі іншых краін[10].

Ноччу 6 студзеня Савет АДКБ пагадзіўся накіраваць калектыўныя міратворчыя сілы ў Казахстан[11]. Накіраваць свае падраздзяленні пагадзіліся ўсе члены арганізацыі, а менавіта Расія, Беларусь, Арменія, Кыргызстан і Таджыкістан[12].

Мэты і задачыПравіць

Міратворцы накіраваныя ў Казахстан на «абмежаваны па часе перыяд». Іх мэта: стабілізацыя і нармалізацыя становішча ў краіне, «вяртанне яе ў прававое поле». Замежныя войскі прыступілі да аховы найважнейшых ваенных і дзяржаўных аб’ектаў, садзейнічаючы казахскім сілам правапарадку[12]. Пры гэтым у вайскоўцаў будзе права прымяняць зброю «ў выпадку нападу ўзброеных банд»[13]. Улады краіны, у прыватнасці першы намеснік кіраўніка адміністрацыі прэзідэнта Даўрэн Абаеў, зрабілі асаблівы акцэнт на выкананні замежнікамі прыкрыцця і ахоўных функцый, адпрэчваючы магчымасць ужывання кантынгенту ў баявых аперацыях супраць якіх-небудзь баевікоў[14].

КантынгентПравіць

РазгортваннеПравіць

 
Адпраўка самалётамі ваенна-транспартнай авіяцыі ВКС Расіі КМС АДКБ у Казахстан.

У Казахстан 70 ваенна-транспартнымі самалётамі Іл-76 і 5 цяжкімі Ан-124 ваенна-транспартнай авіяцыі ПКС РФ[К 1] прыбылі першымі часці Паветрана-дэсантных войскаў Расіі. Перадавыя падраздзяленні тут жа прыступілі да выканання пастаўленых задач[12].

У краіну ад расійскага боку рыхтаваліся размясціцца 45-я асобная гвардзейская брыгада спецыяльнага прызначэння, 31-я асобная гвардзейская дэсантна-штурмавая брыгада 217-ы гвардзейскі парашутна-дэсантны полк са складу 98-й гвардзейскай паветрана-дэсантнай дывізіі[18]. У сваю чаргу ад Беларусі — 103-я асобная гвардзейская паветрана-дэсантная брыгада, у тым лiку міратворчая рота з яе складу[19]. Адпраўку вышэйназваных сіл беларускія і расійскія ваенныя ведамствы пацвердзілі толькі ў другой палове дня 6 студзеня[20][21][22][К 2].

Першая частка беларускага кантынгенту са складу батальёна-тактычнай групы[23][К 3], сфарміраванай на базе міратворчай роты 103-й брыгады, вылецела з аэрадрома Мачулішчы на ​​расійскім транспартніку[20] і прыбыла на тэрыторыю Казахстана да паўночы[24]. Усяго праведзена пяць вылетаў на пяці самалётах Іл-76[25]. Перакідка войск з Беларусі была скончана да другой паловы дня 7 студзеня, пасля чего яны прыступілі да выканання пастаўленых задач[26]. Выгрузка прайшла на аэрадроме «Жэтыген», які размяшчаецца ў 50 км на поўнач ад Алма-Аты. Сюды перакінутыя ваенныя і іншых стран. Таксама частка міратворцаў была дастаўлена непасрэдна ў грамадзянскі аэрапорт Алма-Аты у 15 км на ўсход ад горада[27].

7-га чысла каля 200 таджыкістанскіх вайскоўцаў дастаўленыя бортам расійскай авіяцыі з аэрапорта Гісар[28]. У гэты час яшчэ 70 чалавек падалі Узброеныя сілы Арменіі[29] са складу 12-й міратворчай брыгады[30] (пазней колькасць армянскага кантынгенту ўзрасла да 100[31]). У сваю чаргу Кыргызстан хоць і абвясціла аб далучэнні да місіі, але не змагла сабраць кворум парламента для абмеркавання пытання адпраўкі войскаў у Казахстан з-за пратэстаў супраць ваеннага ўмяшання. Тым самым кыргызстанскіх кантынгент 6 студзеня не сфармаваны[32]. Аднак яшчэ да атрымання дазволу парламента на ўдзел у міратворчых сілах АДКБ, падраздзяленні 25-й брыгады спецыяльнага прызначэння «Скарпіён» былі ўжо перакінутыя да мяжы Казахстана[33]. На наступны дзень кіраўніцтва краіны ўсё ж такі змагло ўзгадніць адпраўку войскаў. Намеснік кіраўніка кабінета міністраў Камчыбек Ташыеў заявіў аб падрыхтоўцы для аперацыі 150 вайскоўцаў[34]. Гэтыя сілы самалётамі ПКС РФ дастаўлены з авіябазы «Кант» на аэрадром Алма-Аты[35].

Меркавалася 7 студзеня завершыць перадыслакацыю ўсіх міратворчых сіл[24]. Аднак канчаткова разгортванне завяршылі 8-га, калі на аэрадромы «Жытыген» і «Алматы» прыбылі апошнія вайскоўцы з падраздзяленняў Ульянаўскага злучэння ПДВ і 45-й брыгады[36]. На той момант для перакідання асабістана складу і тэхнікі авіяцыя ПКС Расіі здзейсніла звыш за 108 рэйсаў[37].

КолькасцьПравіць

Па дадзеных надзвычайнага і паўнамоцнага пасла Рэспублікі Казахстан ва Украіне і ў Рэспубліцы Малдова па сумяшчальніцтве Дархана Калетаева, на канец разгортвання агульная колькасць замежных вайскоўцаў у краіне склала 3 тысячы чалавек[38]. Тым не менш генсек АДКБ Станіслаў Зась ацаніў колькасць міратворчага кантынгенту каля 2,5 тысячы, але адзначыў, што пры ўзнікненні неабходнасці групоўка можа быць узмоцнена[39]. 10 студзеня прэзідэнт Касым-Жамарт Такаеў, выступаючы на сесіі Савета калектыўнай бяспекі альянсу, паведаміў аб 2030 вайскоўцаў. Таксама, са слоў кіраўніка дзяржавы, замежны кантынгент размяшчае 250 адзінак тэхнікі[37]. У сваю чаргу сродкі масавай інфармацыі называлі лічбы ў 3000[40]—3600[41]. Подобны роскід у лічбах паўстаў з-за адсутнасці афіцыйных дадзеных па мировторцам Расіі і Беларусі. Колькасць войскаў апошняй ацэньвалася ў 200[42]—500[43][40] чалавек. Астатнюю частку кантынгенту АДКБ склалі 200 таджыкістанскіх, 150 кыргызстанскіх і 100 армянскіх вайскоўцаў.

АснашчэннеПравіць

На 10 студзеня кантынгент валодаў 250 адзінкамі тэхнікі[37]. Расійскія сілы арганізавалі патруляванне тэрыторыі і перыметра тых ці іншых аб’ектаў пры ўдзеле бронетранспарцёраў БТР-82А, бронеаўтамабіляў «Тайфун»[44] і «Тыгр»[45], а таксама ажыццяўлялі кантроль прылеглых да ахоўных аб’ектаў тэрыторый з дапамогай разлікаў беспілотных лятальных апаратаў «Арлан-10»[46]. У беларускага боку меліся БТР-70МБ1 (мадэрнізацыя савецкага бронетранспарцёра БТР-70 ад 140-га рамонтнага завода) і кітайскія пазадарожнікі Dongfeng Mengshi EQ2050F, якія з’яўляюцца копіяй амерыканскіх HMMWV[47]. Кыргызстан падаў 19 адзінак тэхнікі, у тым ліку 8 адзінак бронетэхнікі і 11 аўтамабіляў[48]. Сярод стралковай зброі меліся АКМ розных варыяцый. У расійскіх і армянскіх міратворцаў прысутнічалі аўтаматы АК-12, кулямёты РПК-203 і ПКМ, вінтоўкі СВД і гранатамёты РПГ-22[49][50]. У вайскоўцы з Беларусі заўважаны кулямёт ПКМН пад патрон 7,62 × 54 мм R з дзённа-начным прыцэлам ПДНВ-1[51].

ДзейнасцьПравіць

 
А. М. Сердзюкоў — камандуючы калектыўнымі сіламі ў Казахстане.

Замежныя войскі на тэрыторыі Казахстана ўвайшлі ў склад Калектыўных міратворчых сіл АДКБ. Склад, структура і колькасць іх вызначаюцца рашэннем Савета калектыўнай бяспекі для кожнай міратворчай аперацыі паасобку, зыходзячы з аб’ёму вырашаемых задач і канкрэтнай абстаноўкі ў зоне канфлікту. На пачатак 2022 года агульная колькасць усіх падраздзяленняў, якія былі прызначаныя для міратворчай дзейнасці АДКБ, складала каля 3600 чалавек[52]. Для падраздзяленняў Калектыўных міратворчых сіл гэтая аперацыя стала першай у гісторыі — да гэтага міратворцаў задзейнічалі толькі ў вучэннях[53][К 4].

На перыяд аперацыі аб’яднаны штаб АДКБ пераведзены на ўзмоцнены рэжым работы, у рэспубліку накіравана аператыўная група на чале з намеснікам начальніка органа. Для забеспячэння відэаканферэнцсувязі з абароннымі ведамствамі дзяржаў разгорнута кругласутачная работа цэнтра крызіснага рэагавання арганізацыі. На асаблівым кантролі пытанні арганізацыі матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння і размяшчэння воінскіх кантынгентаў[54]. Камандны пункт Калектыўных міратворчых сіл АДКБ у Казахстане быў разгорнуты на базе Ваеннага інстытута сухапутных войскаў у Алмаце[37].

Па стане на раніцу 7 студзеня расійскія вайскоўцы сумесна з праваахоўным органамі Казахстана ўзялі пад поўны кантроль аэрапорт Алматы, раней захоплены пратэстоўцамі. Пад ахову замежных войскаў узята генконсульства Расіі ў Алматы і шэраг іншых аб’ектаў[55]. У той жа дзень быў назначаны кіраўнік войскаў у Казахстане, якім стаў расійскі генерал-палкоўнік Андрэй Сердзюкоў[56].

З інфармацыі ў сацыяльных сетках удалося высветліць, што 98-я гвардзейская паветрана-дэсантная дывізія, якая дзейнічала ў Нур-Султане, устаналявала кантроль над міжнародным аэрапортам, будынкам Генштаба МА РК і тэлецэнтрам «Казмедыя». 45-я асобная гвардзейская брыгада спецыяльнага прызначэння размясцілася на паўднёвым усходзе Казахстана і ўзяла міжнародны аэрапорт Алматы, штаб адзінай сістэмы СПА РК і РФ, 602-ю авіябазу і горад Шымкент. 31-я асобная гвардзейская дэсантна-штурмавая брыгада пачала базавацца на ўсходзе. Пад яе кантролем апынуўся горад Усць-Каменагорск і аб’екты АТ «НАК Казатомпром» — нацыянальнай атамнай кампаніі Казахстана. Сілы спецыяльных аперацый РФ узялі пад ахову прэзідэнцкі палац у Нур-Султане, Цэнтрабанк і Камітэт нацыянальнай бяспекі (КНБ) РК[57].

У сваю чаргу беларускія сілы ўзялі пад ахову аэрадром у Жэтыгене і арсенал артылерыйскіх боепрыпасаў у горадзе Капшагай. Іх работу каардынавалі намеснік камандуючага сіламі спецыяльных аперацый Сяргей Андрэеў і камандзір батальёна тактычнай групы Сяргей Красоўскі, якія разам з байцамі знаходзіліся ў Казахстане[23]. Тым часам падраздзяленні з Арменіі, Кыргызстана і Таджыкістана забяспечылі бяспеку цеплаэлектрастанцый, хлебакамбінатаў, тэлецэнтрыў і прадпрыемстваў водазабеспячэння ў Нур-Султане і Алмаце. Так, напрыклад, у Алмаце ЦЭЦ-1 узялі таджыкістанскія ваенныя, а ЦЭЦ-2 — кыргызстанскія. Там жа армянамі кантраляваўся хлебакамбінат «Аксай»[58].

ЗавяршэннеПравіць

Вывад войскаўПравіць

11 студзеня Такаеў абвясціў аб завяршэнні місіі АДКБ у Казахстане і анансаваў пачатак вываду замежных войскаў на 13-е[59].

12 студзеня на адрас прэм’ер-міністра Арменіі Нікола Пашыняна, як старшыні Савета калектыўнай бяспекі АДКБ, паступіў зварот прэзідэнта Такаева з просьбай даць даручэнне аб завяршэнні міратворчай місіі АДКБ у Казахстане з 13 студзеня. У сувязі з гэтым Сакратарыят АДКБ падрыхтаваў праект рашэння Савета калектыўнай бяспекі і разаслаў яго на зацвярджэнне кіраўнікамі дзяржаў-членаў[60]. Былі пачаты мерапрыемствы па перадачы казахстанскім сілавікам аб’ектаў, якія знаходзіліся пад аховай міратворцаў. Кіраўнікі дзяржаў-членаў АДКБ паставілі задачу завяршыць вывад кантынгенту войскаў да 23-га чысла таго ж месяца[61]. У двары Ваеннага інстытута сухапутных войскаў Казахстана была праведзена цырымонія завяршэння аперацыі. Кантынгенты Калектыўных міратворчых сіл АДКБ, а таксама падраздзяленне Узброеных Сіл Казахстана прайшлі ўрачыстым маршам. Перад удзельнікамі мерапрыемства выступіў генеральны сакратар арганізацыі Станіслаў Зась[62].

Першымі сыход пачалі расійскія часткі. Чатыры самалёта Іл-76 даставілі падраздзяленні дэсантнікаў у Іванаўскую вобласць[63]. 14 студзеня краіну на дзесяці самалётах пакінулі беларускія падраздзяленні[64]. Адначасова на чатырох бартах вылецелі кантынгенты Арменіі (трыма транспартнікамі ПКС РФ[65]) і Таджыкістана (адным самалётам[66]). Вайскоўцы з Кыргызстанскай Рэспублікі здзейснілі марш ў пункт пастаяннай дыслакацыі на штатнай тэхніцы сваім ходам[67].

15 студзеня абвешчана аб завяршэнні вываду войскаў, калі Казахстан пакінулі рэшткі 98-й дывізіі ПДВ. Дэсантнікі вярнуліся ў Іванава на аэрадром Северны. Пасля пасадкі апошняга борта прайшла ўрачыстая сустрэча вайскоўцаў[68].

Ацэнкі работыПравіць

9 студзеня на сумесным брыфінгу камандуючага міратворчымі сіламі АДКБ у Казахстане Андрэя Сердзюкова і намесніка міністра абароны Казахстан Султана Камалетдзінава быў зроблены акцэнт на тым, што перадача аховы шэрагу важных аб’ектаў замежным вайскоўцам дазволіла вызваліць людскія рэсурсы Узброеных сіл Казахстана і праваахоўных органаў для падаўлення беспарадкаў[69]. 10 студзеня на пазачарговай сесіі Савета калектыўнай бяспекі АДКБ дадзены тэзіс падтрымаў прэзідэнт Казахстана Касым-Жамарт Такаеў. Як заявіў кіраўнік дзяржавы, прыбыццё ў краіну міратворчых сіл дазволіла не толькі разгрусіць сілавікоў, але і прадухіліць штурм прэзідэнцкай рэзідэнцыі ў Нур-Султане і засяродзіць намаганні ўладаў на падаўленне народных хваляванняў у Алмаце, у якой назіралася найгоршая сітуацыя[37].

Тым не менш ёсць і іншыя погляды на завяршэнне місіі. Паводле палітолага Ігара Тышкевіча, АДКБ рыхтавалася маштабаваць аперацыю і пашыраць расійскі ўплыў у рэгіёне. Аднак Сярэдняя Азія з’яўляецца зонай канкурэнцыі фарматаў АДКБ і СНД з фарматамі ШАС і АЦД. Калі заходнім дзяржавам удалося паказаць рашучасць «абараняць свой уплыў», то Кітаю і Турцыі, дзейнічаючы малапрыкметна, атрымалася адстаяць свае пазіцыі ў рэгіёне і прымусіць замежныя войскі пакінуць Казахстан[70].

РэакцыяПравіць

У грамадскасці краін-удзельніц АДКБ думкі на кошт ваеннай місіі падзяліліся. Жыхары рэспублікі таксама неадназначна паставіліся да ініцыятывы Такаева[71]. Праціўнікі аперацыі называлі гэтыя падзеі «інтэрвенцыяй для падаўлення народа»[72]. Казахстанскі бізнесмэн і апазыцыянэр Мухтар Аблязаў, які перабраўся ў Францыю, абвясціў увод войскаў АДКБ акупацыяй, і назваў сябе лідарам пратэстаў у Казахстане[73]. Шэраг расійскіх пісьменнікаў, журналістаў і палітыкаў накіраваў расійскім уладам зварот з заклікам не ўмешвацца ў канфлікт у Казахстане[74]. Журналіст Андрэй Каравулаў параўнаў увод войскаў АДКБ у Казахстан з уводам савецкіх войскаў у студзені 1990 года ў Баку[75].

У Бішкеку прайшла акцыя пратэсту супраць увядзення войскаў АДКБ[76]. Частка мітынгоўцаў абвінавачвала Расію ў «ваеннай агрэсіі» супраць Казахстана і асуджала фактычна ваенную інтэрвенцыю, а таксама патрабавала выхаду Кіргізіі з АДКБ[77]. На гэтым фоне парламент Кыргызстана не змог сабраць неабходны кворум для разгляду пытання аб сітуацыі ў Казахстане і адпраўкі туды вайскоўцаў[32].

Са слоў намесніка старшыні камітэта Дзярждумы РФ па абароне Дзмітрыя Сабліна, дэстабілізацыя ў Казахстане адбывалася «з пацверджаным удзелам джыхадзістаў з баявым вопытам Сірыі і Ірака». Пры гэтым ён адзначыў, што «міратворцы АДКБ, вядома, не будуць супрацьстаяць мірным пратэстоўцам. Іх патрабаванні павінна пачуць улады, гэта ўнутраная справа Казахстана»[78]. Тым часам кіраўнік думскай фракцыі «Справядлівая Расія — за праўду» Сяргей Міронаў прапанаваў размясціць сілы АДКБ у Казахстане на пастаяннай аснове[79].

Прадстаўнік Еўрапейскага Саюза Набіла Масралі прыняў да ведама просьбу прэзідэнта Казахстана Касым-Жомарта Такаева накіраваць у краіну ваенны кантынгент[80]. У гэты ж час Еўракамісія заклікала Расію паважаць суверэнітэт і незалежнасць краіны. Таксама ў ЕС заклікалі ўсе бакі праяўляць стрыманасць[81].

У сваю чаргу Дзяржаўны дэпартамент ЗША запатрабаваў ад уладаў Казахстана даць аргументаваны адказ на тое, чым была выкліканая неабходнасць уводу ў краіну замежнага кантынгенту[79]. 7 студзеня па гэтым пытанні адбылася тэлефонная размова паміж кіраўніком знешнепалітычнага ведамства Казахстана Мухтарам Тлеубердзі і дзяржсакратаром Энтані Блінкенам. Казахстанскі бок падрабязна праінфармаваў прадстаўніка ЗША аб сітуацыі ў краіне, а таксама аб контртэрарыстычнай аперацыі, якая праводзілася з удзелам сіл АДКБ. Разам з тым Тлеубердзі і Блінкен абмеркавалі стан і перспектывы двухбаковага ўзаемадзеяння, актуальныя пытанні глабальнай і рэгіянальнай бяспекі[82].

8 студзеня праваабаронца і ўдзельнік пратэстнага руху Мейрхан Абдуманапаў абвінаваціў замежных вайскоўцаў у стральбе па апазіцыйных дэманстрантах. З яго слоў, 6 студзеня на цэнтральнай плошчы Алматы каля 18:30 выехалі бронетранспарцёры з кулямётамі. Адтуль выйшлі байцы ў форме без апазнавальных знакаў, якія гаварылі па-руску. Затым яны адкрылі агонь па апазіцыянерах. Абдуманапаў вызначыў стралкоў як расійскіх вайскоўцаў[83].

КаментарыіПравіць

  1. Першапачаткова выдзелена 10 Іл-76 і 3 Ан-124[15], затым дадалі па шэсцьдзесят і дзве машыны адпаведна[16][17].
  2. 6 студзеня можна было сустрэць паведамленні аб перакідцы 76-й гв. дшд[19], але Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі дадзеную інфармацыю не пацвердзіла.
  3. Батальённая тактычная група — часовае фарміраванне, якое ўяўляе з сябе ўзмоцненае падраздзяленне для адпраўкі ў зону баявых дзеянняў і выканання баявых задач.
  4. Не варта блытаць з міратворчай аперацыяй АДКБ дзейнасць войскаў краін альянсу падчас грамадзянскай вайны ў Таджыкістане 1992—1997 гадоў, дзе ўдзельнікі арганізацыі працавалі ў складзе калектыўных міратворчых сіл СНД.

ЗноскіПравіць

  1. Договор о коллективной безопасности от 15 мая 1992 года (с изменениями, внесенными Протоколом о внесении изменений в Договор о коллективной безопасности от 15 мая 1992 года, подписанным 10 декабря 2010 года). odkb-csto.org. Официальный сайт ОДКБ.
  2. 2,0 2,1 Александр Габуев, Темур Умаров Нур-Султан без Назарбаева. О причинах и последствиях кризиса в Казахстане. Московский центр Карнеги (7 студзеня 2022).
  3. Обезглавленные тела силовиков нашли в Алматы
  4. МВД Казахстана: в столкновениях с протестующими погибли восемь сотрудников правоохранительных органов, 317 пострадали. meduza.io (5 января 2022).
  5. Президент Казахстана заявил, что в ходе беспорядков в стране есть убитые(руск.) . Интерфакс (5 студзеня 2022).
  6. В Алматы уже десантировали российский спецназ. Белорусский на подходе? Что будут делать на улицах казахского города? - Видео
  7. ОДКБ спешит на помощь // Комерсантъ, 6 января 2022
  8. Токаев обратился к лидерам стран ОДКБ с просьбой «оказать помощь Казахстану в преодолении террористической угрозы». Новая газета (5 января 2022).
  9. Президент Казахстана обратился к лидерам ОДКБ с просьбой о поддержке(руск.) . РБК.
  10. O'Connor, Tom Kazakhstan president asks Russia-led military alliance for help amid protests(англ.) . Newsweek (5 студзеня 2022).
  11. Совет ОДКБ решил направить Коллективные миротворческие силы организации в Казахстан. ТАСС.
  12. 12,0 12,1 12,2 Белорусские военные вошли в состав миротворцев ОДКБ в Казахстане
  13. Миротворческой миссии ОДКБ в Казахстане разрешено применять оружие
  14. Власти Казахстана заявили, что солдаты ОДКБ не участвуют в боевых операциях в стране
  15. Миротворцы в Казахстане: какие задачи стоят перед российскими военными Архівавана 6 студзеня 2022.
  16. Командующим миротворцами ОДКБ в Казахстане назначили главу ВДВ России
  17. Виктория Тютина, Георгий Перемитин. Россия отправила в Казахстан подразделения ВДВ//РБК, 6.01.2022
  18. Миротворцы ОДКБ помогают правоохранителям Казахстана поддерживать порядок и охранять стратегические объекты //«Первый канал», 7 января 2022
  19. 19,0 19,1 Виктор Баранец.Что известно о российских миротворцах в Казахстане: кого отправят и чем займутся // Комсомольская правда, 6 января 2022
  20. 20,0 20,1 В Казахстан направлена миротворческая рота из состава 103-й бригады сил специальных операций // СБ. Беларусь сегодня, 6 января 2022
  21. В Казахстан в составе сил ОДКБ направят подразделения спецназа ВДВ России // RT, 6 января 2022
  22. В Казахстан прибыли первые российские военные из дивизий, участвовавших в агрессии против Украины//«Новое Время», 6 января 2022
  23. 23,0 23,1 Задание миротворцев: спецрепортаж нашего корреспондента из Казахстана // СБ. Беларусь сегодня, 9 января 2022
  24. 24,0 24,1 ОДКБ уведомила ООН об отправке миротворцев в Казахстан
  25. Для урегулирования ситуации в Казахстан прибыли белорусские миротворцы
  26. Официально: белорусские военные приступили к выполнению боевых задач в Казахстане // Хартия 97, 7 января 2022.
  27. Российские миротворцы из сил ОДКБ продолжают прибывать в Казахстан
  28. Военные Таджикистана отправились в Казахстан
  29. Армения отправила в Казахстан порядка 70 военных в составе миротворческих сил ОДКБ // Sputnik Армения, 6 февраля 2022
  30. Ольга Ившина, Григор Атанесян. Российская военная разведка и белорусские миротворцы. Кого страны ОДКБ отправляют в Казахстан // BBC News, 7 января 2022
  31. Армения отправит в Казахстан сто миротворцев//«Интерфакс», 7 января 2022
  32. 32,0 32,1 Операция ОДКБ. Вслед за РФ в Казахстан отправляют военных Армения и Беларусь, в Кыргызстане не смогли принять решение
  33. "Это лучшие бойцы". Зачем Россия отправляет миротворцев в Казахстан
  34. Киргизия направит миротворцев в Казахстан в рамках ОДКБ
  35. Военные Киргизии прибыли в Казахстан в рамках миротворческой миссии
  36. Новые бригады российских десантников прибыли в Казахстан в составе миротворцев ОДКБ
  37. 37,0 37,1 37,2 37,3 37,4 10 января в формате видеоконференции состоялось внеочередная сессия Совета коллективной безопасности ОДКБ. Обсуждалась ситуация в Республике Казахстан и меры по нормализации обстановки в стране
  38. Анастасия Горбачева. Ни больше ни меньше: посол Казахстана в Киеве назвал число перебрасываемых военных ОДКБ//УНІАН, 06.01.22
  39. Станислав Зась: разговоры о том, что ОДКБ оккупирует Казахстан, – глупость//«РИА Новости», 6 января 2022
  40. 40,0 40,1 СМИ узнали, сколько тысяч российский военных перебрасывают в Казахстан на подавление протестов
  41. Миротворцы ОДКБ завершили развертывание на территории Казахстана
  42. Объекты особой важности: как миротворцы ОДКБ выполняют свои задачи в Казахстане
  43. В Беларуси оценили ход миротворческой миссии в Казахстане
  44. В Казахстане российские миротворцы ОДКБ используют бронеавтомобили «Тайфун-К».
  45. Минобороны РФ показало новые кадры отправки миротворцев в Казахстан
  46. Видео с Орлан-10 в официальном паблике ОДКБ в ВК
  47. Задание миротворцев: спецрепортаж нашего корреспондента из Казахстана // СБ. Беларусь Сегодня, 9 января 2022
  48. На российских самолетах в Казахстан доставили десантников, технику и миротворцев из Кыргызстана//«Настоящее Время», 7 января 2022 года
  49. Российские миротворцы в Казахстане вооружены автоматами АК-12
  50. Миротворцы армянского контингента прибыли в Казахстан с новейшими российскими автоматами
  51. Наиболее обсуждаемым оружием белорусских миротворцев у наших подписчиков стал 7,62-мм пулемет ПКМН с дневно-ночным прицелом ПДНВ-1. В экспортном варианте прицел обозначается как DNS-1.
  52. Миротворческие силы ОДКБ
  53. ОДКБ из-за ситуации в Казахстане впервые в истории задействовала своих миротворцев // ТАСС, 6 января 2022
  54. Юлия Котёнова. В ОДКБ обсудили ход миротворческой операции в Казахстане // Парламентская газета, 9 января 2022
  55. Миротворцы ОДКБ взяли под полный контроль аэропорт Алматы
  56. Командующий ВДВ Сердюков стал руководителем миротворцев ОДКБ в Казахстане / РИА «Новости»
  57. Какие объекты в Казахстане взяли под охрану российские военные
  58. Казахстанский экспресс: чем запомнится первая миротворческая миссия ОДКБ
  59. Георгий Тадтаев. Токаев объявил о завершении миссии ОДКБ в Казахстане // РБК, 11 января 2022.
  60. Секретариат ОДКБ направил членам Совета коллективной безопасности Организации проект Решения СКБ о завершении миротворческой операции в Казахстане
  61. Миротворцы ОДКБ покинут Казахстан до 23 января
  62. Секретариат ОДКБ направил членам Совета коллективной безопасности Организации проект Решения СКБ о завершении миротворческой операции в Казахстане. odkb-csto.org. ОДКБ (12 студзеня 2022).
  63. Первые российские подразделения миротворческого контингента ОДКБ вылетели из аэропорта Алматы
  64. Десять самолетов с белорусскими миротворцами покинули Казахстан
  65. Подразделения вооруженных сил Армении из состава коллективных миротворческих сил ОДКБ, выполнявших задачи в Казахстане, прибыли в пункты постоянной дислокации
  66. Подразделения вооруженных сил Таджикистана из состава коллективных миротворческих сил ОДКБ, выполнявших задачи в Казахстане, прибыли в пункты постоянной дислокации
  67. Доклад Шойгу Путину о деятельности миротворцев ОДКБ в Казахстане
  68. Вывод российского миротворческого контингента из Казахстана в рамках миссии ОДКБ завершен // Новая газета, 15 января 2022
  69. Совместный брифинг Командующего миротворческими силами ОДКБ в Казахстане Андрея Сердюкова и заместителя Министра обороны Республики Казахстан Султана Гамалетдинова
  70. Политолог Тышкевич: Вывод войск ОДКБ сегодня больше похож на бегство с «сохранением лица» // UDF.BY, 14 января 2022
  71. "Ждем ввод российских сил", – нардеп Рады Шевченко отметился новым скандальным заявлением
  72. "Братская помощь"? Соцсети о вводе сил ОДКБ в Казахстан // Радио Свобода, 6 января 2022
  73. Казахський опозиціонер-утікач Аблязов оголосив себе лідером протестів(укр.) . Слово і Діло. Праверана 7 студзеня 2022.
  74. Ряд писателей и политиков выступили против отправки военных РФ в Казахстан
  75. Андрей Караулов сравнил ввод российских войск в Казахстан с кровавым вторжением в Баку. haqqin.az (7 студзеня 2022).
  76. В Бишкеке активисты вышли на акцию протеста против ввода ОДКБ в Казахстан (фото, видео). Кактус - новости Кыргызстана и Бишкека (6 студзеня 2022).
  77. В Киргизии обвинили Россию в агрессии против Казахстана
  78. В ГД заявили, что миротворцы ОДКБ в Казахстане будут противостоять террористам // ТАСС, 6 января 2022
  79. 79,0 79,1 Госдеп предложил Казахстану объяснить ввод миротворцев ОДКБ: события ночи 7 января
  80. В ЕС отреагировали на отправку миротворцев ОДКБ в Казахстан
  81. ЕС призывает Россию уважать суверенитет Казахстана | DW | 06.01.2022
  82. Глава МИД Казахстана рассказал Блинкену об операции миротворцев ОДКБ
  83. Протестующих на площади в Алматы расстреливали военные, говорившие по-русски, в форме без опознавательных знаков — очевидец

СпасылкіПравіць