Янка (Іван Міхайлавіч) Ліманоўскі (9 верасня 1896, каля Дзісны — 3 мая 1989, Рычтан Парк, Ілінойс, ЗША) — беларускі пісьменнік, літаратурны крытык.

Янка Ліманоўскі
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння 9 верасня 1896(1896-09-09)
Месца нараджэння
Дата смерці 3 мая 1989(1989-05-03) (92 гады)
Месца смерці
Месца працы
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці пісьменніца, літаратуразнавец
Мова твораў беларуская
Грамадская дзейнасць
Партыя
Член у

БіяграфіяПравіць

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў рэальнае вучылішча. Вучыўся на агранамічных курсах. У час 1-й сусветнай вайны, у 1915 г. мабілізаваны ў расійскую армію. У сакавіку 1918 г. уступіў у РСДРП(б). У 1919—1920 гадах служыў у Чырвонай Арміі, ваенны камісар дывізіі, удзельнік польска-савецкай вайны.

У 1920—1930 гадах на розных ваенных і савецкіх наменклатурных пасадах. Працаваў у Наркамаце земляробства БССР. Быў членам прэзідыума секцыі беларускай мовы і літаратуры Інбелкульта, Цэнтральнага бюро «Маладняка», адным з арганізатараў і кіраўнікоў (членам сакратарыята) БелАПП. Працаваў намеснікам дырэктара Інстытута літаратуры і мастацтва АН БССР, дырэктарам БДТ-2 у Віцебску.

Рэдагаваў газету «Камуніст» (Бабруйск), член рэдкалегіі часопісаў «Полымя», «Маладняк».

У час 2-й сусветнай вайны, на акупаванай тэрыторыі — загадчык літаратурнай часткі Мінскага гарадскога тэатра. Летам 1944 года з адступленнем немцаў выехаў Германію. Затым эмігрыраваў у ЗША. У 1951—1955 гадах дырэктар управы БІНіМа. Некаторы час сябра ураду БНР, але затым выйшаў з яго. Некалькі разоў наведваў СССР, у т. л. Мінск.

ТворчасцьПравіць

Дэбютаваў у друку ў 1920 годзе. Першае апавяданне «Адшуканы скарб» (часопіс «Полымя», 1925). Аўтар аповесцей «Два шляхі» (часопіс «Полымя», 1926), «Вецер з Усходу» (1929), кнігі прозы «Над абрывам» (1929). Моўная культура твораў невысокая, падзеі паказаны спрошчана, схематычна.

У канцы 1920-х — пачатку 1930-х выступаў з літаратурна-крытычнымі артыкуламі, у якіх шчодра рассыпаў палітычныя абвінавачванні ў «нацыянал–дэмакратызме»[1]. Крытык-аглабельшчык Ліманоўскі вынес вырак Я. Пушчу за тое, што ён праз свае творы праводзіць тэорыю «асаблівай месіянскай ролі інтэлігенціі, якая супрацьстаўляецца ролі кампартыі, ролі пралетарыяту».

Зноскі

  1. Ліманоўскі Я. За два гады класавай барацьбы ў літаратуры // Маладняк. 1931. №6-7. С. 86.

ЛітаратураПравіць

  • Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — С. 368.
  • Ліманоўскі Янка // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995. — Т. 4. С. 41.
  • Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X
  • Юрэвіч Л. Літаратурны рух на эміграцыі. — Мн: БГА, 2002.
  • Юрэвіч Л. На скрыжыванні вятроў: (Янка Ліманоўскі): [пра беларускага пісьменніка ў эміграцыі] // Запісы = Zapisy. — Нью-Ёрк-Мінск: БІНІМ, 2010. — Кн. 33. — С. 498—503.