Адкрыць галоўнае меню

Манумент Перамогі — манумент-абеліск у сталіцы Беларусі горадзе Мінску ў гонар воінаў Савецкай Арміі, партызанаў і падпольшчыкаў, якія здзейснілі гераічны подзвіг у гады Вялікай Айчыннай вайны.

Славутасць
Манумент Перамогі
Minsk obelisk.jpg
53°54′30″ пн. ш. 27°34′28″ у. д.HGЯO
Краіна Беларусь
Горад Мінск
Аўтар праекта Г. У. Заборскі
Дата заснавання 1954
Дата пабудовы 1954 год

Манумент Перамогі (Мінск Цэнтр)
Манумент Перамогі
Манумент Перамогі

ГісторыяПравіць

Спачатку размясціць велічны помнік Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне ў Мінску планавалася ў іншым месцы. Манумент, згодна з зацверджанымі афіцыйна ўмовамі конкурсу, абвешчанага ў 1946 годзе, павінны былі збудаваць «на Галоўнай плошчы цэнтральнага ансамбля горада». А вакол гэтай плошчы павінны былі паўстаць адміністрацыйныя будынкі. Ужо існуючыя аб’екты (будынак Цэнтральнага камітэта КП(б)Б, акруговы Дом афіцэраў і сквер) уключаліся да зноў створанага ансамбля. Такім чынам, спачатку манумент павінен быў быць збудаваным прыкладна ў раёне Кастрычніцкай плошчы. Аднак, першапачатковая задума была зменена — планаваную вышыню помніка 48 метраў паменшылі аж на 10 метраў, а плануемы матэрыял абеліска белы мармур быў зменены на шэры граніт[1].

У 1950 годзе Упраўленне па справах архітэктуры пры СМ БССР абвясціла конкурс на стварэнне праекта помніка-манумента воінам і партызанам. Удзел у конкурсе прынялі 70 архітэктараў і скульптараў Масквы, Ленінграда, Мінска, Рыгі і іншых гарадоў. Першая прэмія была прысуджана праекту пад дэвізам «Беларусь» архітэктараў-мастакоў з Мінска Г. В. Заборскага і В. А. Караля.

Па словах Г. Заборскага, ідэя помніка ўзнікла яшчэ ў 1942 годзе, паколькі яго стваральнік цвёрда быў упэўнены ў перамозе СССР у вайне. Непасрэдна да ўсталявання манумента на плошчы знаходзіўся сімвалічны камень, абгароджаны вісячымі ланцугамі на 4 невялікіх слупах.

 
Манумент Перамогі ўначы, 2000-я

Граніт на абліцоўку Манумента Перамогі быў дастаўлены з-пад Днепрапятроўска і Жытоміра (Украіна), мазаіку для Ордэна Перамогі даслалі з Акадэміі мастацтваў Ленінграда, а разьбу на граніце спраўдзілі ўкраінскія муляры; бронзавыя ж гарэльефы, меч і вянкі адлівалі ленінградскія майстры заводу «Манументскульптура».

Урачыстае адкрыццё помніка было прысвечана да 10-й гадавіны вызвалення Беларусі ад акупацыйных нямецкіх войскаў, і адбылося ў 1954 годзе. З тых часоў манумент з’яўляецца упрыгажэннем сталіцы Беларусі, а таксама месцам правядзення розных мерапрыемстваў у гонар подзвігу савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне, у прыватнасці ў чарговыя гадавіны Дня Перамогі.

У дзень 17-годдзя з дня вызвалення Мінска 3 ліпеня 1961 года ў падножжа манумента Перамогі быў запалены Вечны агонь.

9 мая 1992 года праваахоўныя органы, падпарадкаваныя старшыні Савета міністраў Вячаславу Кебічу, не прапусцілі ўскласці кветкі да манумента ў час афіцыйнай цырымоніі калону БНФ, на чале якой ішлі дэпутаты Вярхоўнага Савета Беларусі Сяргей Навумчык і Зянон Пазняк, а таксама пісьменнік-франтавік Васіль Быкаў. 3 ліпеня, у дзень 50-годдзя вызвалення Беларусі ад нацысцкай акупацыі, сітуацыя паўтарылася. Сярод тых ветэранаў, каго не прапусцілі да помніка апынуўся і яго аўтар — архітэктар Георгій Заборскі, пра што ён пазней выказаўся так[2]:

  Я быў тройчы паранены, чацвёртую рану мне нанеслі тут. Хто і чаму вырашыў не пускаць мяне да помніка, які я ствараў сваім сэрцам?  

Апошнія аднаўленчыя работы на плошчы Перамогі, у тым ліку і звязаныя з манументам Перамогі, здзяйсняліся ў сярэдзіне 2000-х гадоў. Зараз (канец 2000-х) плошча і помнік добра ўпарадкаваны, працуе асвятленне і падсвятленне манумента.

АрхітэктураПравіць

Манумент Перамогі узведзены ў цэнтры горада — па сярэдзіне плошчы Перамогі, і з’яўляецца, такім чынам, цэнтрам вялікага архітэктурнага ансамбля. Манумент добра праглядаецца з многіх кропак прылеглага раёна і паркаў каля ракі Свіслач[3].

 
Гарэльеф «9 мая 1945 года»

Аўтары помніка — архітэктары Георгій Заборскі, Уладзімір Кароль, скульптары Заір Азгур, Андрэй Бембель, Аляксей Глебаў, Сяргей Селіханаў

Мінскі Манумент Перамогі ўяўляе сабой чатырохгранны абеліск вышынёй 38 метраў, абліцаваны шэрым гранітам і завершаны Ордэнам «Перамогі», выкананым у бронзе і смальтавай мазаіцы.

Тэму агульнанароднага подзвігу раскрываюць шматфігурныя кампазіцыі бронзавых тэматычных гарэльефаў: «9 мая 1945 года», «Савецкая Армія ў гады Вялікай Айчыннай вайны», «Партызаны Беларусі», «Слава загінуўшых героям».

Чатыры бронзавых вянка вакол абеліска сімвалізуюць чатыры франты, байцы якіх прымалі ўдзел у вызваленні Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

Зноскі

  1. Плошча Перамогі (Мінск) на www.minsk-old-new.com («Мінск стары і новы. Мінск на фотаздымках.», + інфо) (руск.) 
  2. Як Быкава не пускалі на плошчу Перамогі
  3. Минск. Монумент Победы // у кн. Белоруссия, Литва, Латвия, Эстония. Справочник-пуеводитель. (серия: «Памятники искусства Советского Союза»), М.: Искусство, Эдицион Лейпциг, стар. 356 (руск.) 

Крыніцы і спасылкіПравіць