Кана́рскія астравы, Канары (ісп.: Canarias) — архіпелаг у Атлатычным акіяне, які складае асобную аўтаномную вобласць Іспаніі. Падзяляецца на правінцыі Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ і Лас-Пальмас. Іх адміністрацыйныя цэнтры адначасова з'яўляюцца сталіцамі аўтаноміі.

Канарскія астравы
Canarias
Сцяг Герб
Сцяг Герб
Краіна Іспанія
Гімн: Himno de Canarias[d][1]
Статус аўтаномная вобласць
Уваходзіць у
Уключае правінцыі Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ і Лас-Пальмас
Адміністрацыйны цэнтр Санта Крус дэ Тэнэрыфэ і Лас Пальмас дэ Гран Канарыя (раз у 4 года сталіца пераязджае)
Інш. буйныя гарады Санта Крус дэ Тэнэрыфэ
Дата ўтварэння 10 жніўня 1982
Прэзідэнт Паўліна Рыбера Баўтэ
Насельніцтва (2019) 2 153 389
Шчыльнасць 290 чал./км²
Плошча 7,447 км²
(13-е месца)
Канарскія астравы на карце
Часавы пояс UTC+0 і UTC+1
Код ISO 3166-2 ES-CN
Паштовыя індэксы CN
Інтэрнэт-дамен .ic[d]
Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Канарскія астравы на Вікісховішчы

Тэрыторыя — 7447 км².

Насельніцтва (2019 г.) — 2 153 389 чалавек.

ГеаграфіяПравіць

 
Тапаграфічная карта

Канарскі архіпелаг месціцца на ўсходзе Атлантычнага акіяна. Востраў Фуэртэвентура знаходзіцца ўсяго ў 102 км ад узбярэжжа Афрыкі. Адлегласць ад Лас-Пальмас да Мадрыда, сталіцы Іспаніі, — 1738 км, ад Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ — 1753 км.

Складаецца з сямі вялікіх астравоў (Тэнэрыфэ, Пальма, Гамера, Эль-Ера, Гран-Канарыя, Фуэртэвентура і Лансаротэ), шасці малых (Алаграса, Грасьёса, Мантання-Клара, Лобас, Усходняя і Заходняя Роке), а таксама шэрагу маленечкіх астравоў і скал (Анага, Сальмор, Гарачыка).

Астравы ўяўляюць сабой узвышшы на Афрыканскай пліце, што ўздымаюцца з дна акіяна. Маюць вулканічнае паходжанне. Найбольш старажытны з геалагічнага пункту гледжання востраў Фуэртэвентура пачаў фарміравацца каля 35 млн гадоў таму, у той час як востраў Эль-Ера маладзей за 1,12 млн гадоў. На 4 астравах захаваліся актыўныя вулканы. Найвышэйшы з іх Тэйдэ (3 718 м) на Тэнэрыфэ трэці па велічыні вулкан у свеце. Для берагавой лініі астравоў характэрны высокія скальныя выступы, у меньшай ступені — натуральныя пляжы. Рэльеф унутранай паверхні адметны вулканічнымі конусамі, цяснінамі і ярамі. Горы на вялікіх астравах маюць стромкія схілы, а таму падаюцца непрыступнымі.

Клімат астравоў субтрапічны пасатны, даволі мяккі дзякуючы навакольнаму акіяну і прахалоднай Канарскай плыні. Сярэдняя тэмпература на працягу года змяняецца нязначна і складае каля +19°C. Дзякуючы гэтаму Канары часцяком называюць «астравамі вечнай вясны». Колькасць ападкаў залежыць ад блізкасці да суседняй Афрыкі і вышыні паверхні. Усходнія астравы больш засушлівыя, чым заходнія. Фуэртэвентура і Лансаротэ блізкія па колькасці ападкаў да паўпустыні, тут адчуваецца недахоп крыніц пітной вады. Улетку з боку Сахары дзьме сірока, што прыносіць сухое паветра, пыл і пясок. У гарах дзякуючы кандэнсацыі паветраных мас ападкі здараюцца часцей, чым у нізінах. Так, на Тэнэрыфэ на вышыні 632 м сярэднегадавая колькасць ападкаў дасягае 517 мм, а на вышыні 64 м — толькі 133,3 мм.

ПрыродаПравіць

 
Драцэна на Гран-Канарыі

Прырода Канарскіх астравоў шчыльна звязана з Афрыканскім і Еўрапейскім кантынентамі. Так, на астравах захаваліся віды флоры, блізкія да паўднёваеўрапейскіх эпохі неагену. Аднак у Еўропе яны зніклі ў выніку плейстацэнавага пахаладання. Наадварот, віды наземных казурак збліжаюць дробную канарскую фаўну з фаўнай Паўночнай Афрыкі і Аравіі. Адметнасць прыроды таксама вызначаецца доўгатэрміновай ізаляванасцю астравоў, дзякуючы чаму тут з'явіліся эндэмічныя віды раслін і жывёл.

У залежнасці ад вышыні і арыентацыі фарміруюцца настуныя экалагічныя зоны:

Фаўна налічвае 12 700 відаў, у тым ліку мясцовыя буйныя яшчаркі, марскія і наземныя чарапахі, кажаны, галубы, канарскі канарэечны ўюрок, эндэмічны для ўсходніх астравоў дроп. Навакольныя акіянічныя воды насяляюць акулы, цюлені, дэльфіны.

Для захавання прыроды астравоў створаны 4 нацыянальныя паркі. Нацыянальныя паркі Гараханай і Тэйдэ з'яўляюцца аб'ектамі сусветнай спадчыны. Эндэмічныя канарэечны ўюрок і фінікавая пальма абвешчаны прыроднымі сімваламі аўтаноміі.

ГісторыяПравіць

Першымі насельнікамі Канарскіх астравоў былі гуанчы, блізкія па паходжанню да бербераў Паўночнай Афрыкі. Яны займаліся паляваннем, рыбалоўствам, жывёлагадоўляй, ведалі земляробства, выраб керамікі, па-майстэрску апрацоўвалі базальт і абсідыян.

Мяркуюць, што астравы былі вядомы ў антычным свеце, сярод сярэднявечных арабскіх гандляроў і географаў, аднак сталыя кантакты і падрабязныя апісанні адсутнічалі. Каля 1310 г. архіпелаг быў адкрыты генуэзцам Лансаротам Марачэлі. У 1339 г. картограф А. Дульсерт паказаў на месцы архіпелага 3 астравы, якім даў супольную назву Canaria (ад лац.: canis «сабака»). Першае апісанне было складзена Джавані Бакача ў 1341 г. на аснове паведамлення фларэнційскіх гандляроў з Севільі. Канарскія астравы цікавілі еўрапейцаў як крыніца натуральнай фарбы орсель, якую гуанчы здабывалі з мясцовага віду папараці, некаторых іншых тавараў, а таксама як месца захопу рабоў.

Першыя намаганні каланізацыі астравоў былі зроблены рымскімі папамі. У 1344 г. Клімент VI перадаў правы на архіпелаг нашчадкам іспанскага караля, аднак з-за пратэстаў з боку Партугаліі яго рашэнне не мела наступстваў. У канцы 80-х гг. XIV ст. па даручэнню Урбана VI з Кастыліі на Канарскія астравы былі накіраваны 13 місіянераў для хрысціянізацыі абарыгенаў, але ўсе яны загінулі.

СпасылкіПравіць

  1. (unspecified title) Праверана 19 красавіка 2019.