Заір Ісакавіч Азгур

(Пасля перасылкі з З. І. Азгур)

Заі́р Іса́кавіч Азгу́р (2 (15) студзеня 1908, в. Маўчаны Сенненскі павет, Магілёўская губерня — 18 лютага 1995, Мінск) — савецкі і беларускі скульптар, народны мастак СССР, правадзейны член Акадэміі мастацтваў СССР (1958). Герой Сацыялістычнай Працы (1978).

Заір Ісакавіч Азгур
Фатаграфія
Дата нараджэння 2 (15) студзеня 1908
Месца нараджэння
Дата смерці 18 лютага 1995(1995-02-18) (87 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства Сцяг СССР СССР
Flag of Belarus (1918, 1991–1995).svg Беларусь
Жонка Галіна Гаўрылаўна Азгур
Род дзейнасці скульптар, мастак, палітык
Жанр
Вучоба
Уплыў на Яўген Колчаў, Юрый Кандрашоў
Партыя
Член у
Узнагароды
Подпіс Signature of Azgur.png
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы
Пасведчанне народнага мастака БССР Заіра Азгура
Скульптурная кампазіцыя Заіра Азгура на плошчы Якуба Коласа ў Мінску.

БіяграфіяПравіць

Нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і ў вёсцы Маўчаны, Сенненскі павет, Магілёўская губерня (цяпер увайшла ў склад вёскі Застадолле Сенненскага раёна Віцебскай вобласці). Скончыў Віцебскі мастацка-практычны інстытут 1925 годзе, вучыўся ў Марка Шагала і Міхаіла Керзіна. Будучы студэнтам, жыў у Янкі Купалы і Якуба Коласа[1]. У 1925—1928 гг. вучыўся ў Акадэміі мастацтваў у Ленінградзе і Мастацкім інстытуце ў Кіеве (1928—1929). Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1939). Народны мастак БССР (1944). У 1945 годзе ажаніўся на Галіне Гарэлавай, дачкі акадэміка Г. М. Гарэлава. Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1946; 1948). Сапраўдны член Акадэміі мастацтваў СССР[2] (1958). Народны мастак СССР (1973). Герой Сацыялістычнай Працы (1978).

З 1980 года працаваў у Мінску, кіраўнік Майстэрні скульптуры АМ СССР.

У гонар Заіра Азгура названа вуліца ў Мінску (гл. вул. Азгура).

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1947—1967 гг. і з 1971 года.

Памёр 18 лютага 1995 года ў Мінску. Пахаваны на Усходніх могілках.

ТворчасцьПравіць

Сярод твораў: партрэты герояў Вялікай Айчыннай вайны В. Талаліхіна, А. Радзімцава, А. Малодчага, М. Сільніцкага, Ф. Смалячкова, В. Талаша, М. Шмырова, К. Ракасоўскага, П. Батава, прадстаўнікоў айчыннай і сусветнай культуры Ф. Скарыны, А. Бразера, 3. Бядулі, Л. Александроўскай, Я. Купалы, Я. Коласа, М. Гусоўскага, К. Чорнага, Р. Тагора, Лу Сіня, У. Уітмена, кіраўнікоў камуністычнай і рабочай партый, нацыянальна-вызваленчага руху, палкаводцаў, герояў працы, вучоных; некалькі кампазіцый.

Па яго праектах створаны помнікі У. Леніну ў Беларусі, Расіі і Казахстане, П. Машэраву ў Віцебску, Я. Коласу і С. Грыцаўцу ў Мінску, Ф. Р. Маркаву ў Маладзечне, Ф. Багушэвічу ў Жупранах, Я. Купалу ў Вязынцы, В. Талашу ў Петрыкаве, А. Бутлераву і Я. Вучэцічу ў Маскве. Аўтар барэльефа «Слава загінуўшым героям» для помніка-абеліска Перамогі ў Мінску. У 1960-я гады стварыў шэраг партрэтаў беларускіх вучоных (М. Яругін, 1963; Б. Сцяпанаў, 1964), артыстаў (І. Балоцін, 1966, У. Крыловіч, 1967). Сярод яго твораў быў і помнік І. Сталіну.

Напісаў мемуары «Незабыўнае» (1962), «Тое, што помніцца…» (Кн. 1—2, 1977—1983), шмат публіцыстычных артыкулаў па мастацтву.

УзнагародыПравіць

ПамяцьПравіць

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Беларускім музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, фондах БСМ, Траццякоўскай галерэі ў Маскве, фондах Міністэрства культуры Расіі, Дзяржаўным мастацкім музеі Малдовы, Астраханскай карціннай галерэі, Алтайскім музеі выяўленчага мастацтва.

  • Імя З. І. Азгура носіць адна з вуліц Мінска.
  • 18 лютага 2000 года на вуліцы Азгура ў Мінску адкрыты [3] мемарыяльны музей-майстэрня З. І. Азгура ў будынку творчай майстэрні, пабудаванай у 1984 [4] годзе па праекце архітэктара В. М. Аладава.
  • Мемарыяльная дошка ў памяць аб скульптара ўстаноўлена ў горадзе Мінску на фасадзе дома № 13 па праспекце Незалежнасці, у якім жыў З. І. Азгур[5].
  • Мемарыяльная дошка[6] на будынку былога мастацкага тэхнікума, у якім вучыўся З. І. Азгур, у Віцебску (вуліца Суворава, 3).
  • Імя З. І. Азгура носіць 1. Сярэдняя агульнаадукацыйная школа і вуліца ў горадзе Сянно.
  • У 2008 годзе НБРБ выпусціў памятную манету ў гонар 100-годдзя з дня нараджэння Азгура.

Зноскі

  1. 20 нечаканых фактаў пра Заіра Азгура
  2. т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.
  3. Мемарыяльны музей З. І. Азгура
  4. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугараджы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў І (Т. 10). — 10 000 экз.
  5. / 158-azgur-zair-isaakovich.html Азгур Заір Ісакавіч — беларускі савецкі скульптар
  6. Мемарыяльная дошка Заіру Азгуру

ЛітаратураПравіць

  • Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. Т. 5. Биографический справочник / Ред. колл.: П. У. Бровка и др.. — Мн.: Гл. ред. Белорус. Сов. Энциклопедии, 1981. — Т. 5. — 740 с. — 50 000 экз.(руск.) 
  • Петэрсон Э. А. Азгур Заір Ісакавіч //Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. — 494 с., [8] к.: іл. ISBN 5-85700-074-2.

СпасылкіПравіць