Міхал Казімір Радзівіл

Міхал Казімір Радзівіл (26 кастрычніка 1635, Нясвіж14 лістапада 1680, Балоння) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага[2]. Стольнік (16521653), крайчы (16531656) і падчашы вялікі літоўскі (16561661), кашталян (16611666) і ваявода віленскі (16661668), падканцлер вялікі літоўскі і гетман польны літоўскі1668)[3].

Міхал Казімір Радзівіл
Michał Kazimier Radzivił. Міхал Казімер Радзівіл (XVII).jpg
POL COA Radziwiłł Książę Ia.svg
Герб «Трубы»
кашталян віленскі
1661 — 1667
гетман польны літоўскі
1668 — 1680
Папярэднік Уладзіслаў Валовіч
Пераемнік Казімір Ян Сапега
ваявода віленскі
з 1667
падканцлер літоўскі
з 1668
крайчы вялікі літоўскі
з 1653
стольнік вялікі літоўскі
з 1652
падчашы вялікі літоўскі
з 1656
маршалак Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага[d]
з 1664
староста рабштынскі[d]
з 1668
Нараджэнне 26 кастрычніка 1625(1625-10-26) ці 26 кастрычніка 1635(1635-10-26)[1]
Смерць 14 лістапада 1680(1680-11-14)
Месца пахавання
Род Радзівілы
Бацька Аляксандр Людвік Радзівіл
Маці Тэкла з Валовічаў
Жонка Кацярына з Сабескіх
Дзеці Мікалай Францішак, Багуслаў Крыштаф, Ян, Людвік, Юрый Юзаф, Караль Станіслаў
Дзейнасць дыпламат
Commons-logo.svg Міхал Казімір Радзівіл на Вікісховішчы

Міхал Казімір Радзівіл — шчыры каталік, вядомы рэлігійным фундатарствам і бегласцю ў навуках, асабліва ў алхіміі. Падчас шведскіх войнаў адважна бараніў край ад уварванняў, разам з Міхалам Вішнявецкім належаў да арыстакратычнай апазіцыі, удзельнічаў у Хацінскай бітве (1673). Князь Свяшчэннай Рымскай імперыі на Нясвіжы і Алыцы, VI ардынат нясвіжскі, IV ардынат алыцкі, III пан на Белай.

Валодаў Крожамі ў Жамойці, Белай і Славатычамі ў Берасцейскім павеце, Шыдлоўцам у Каралеўстве Польскім і інш. Быў старостам упіцкім, перамышльскім, члухаўскім, камянецкім, хойніцкім, лідскім, цельшыцкім, рабштынскім, хацінскім, гомельскім, осцкім, крычаўскім, прапойскім, гульбінскім, нежынскім і інш.

БіяграфіяПравіць

 
Кацярына з Сабескіх

З нясвіжскай лініі роду Радзівілаў гербу «Трубы», сын Аляксандра Людвіка, маршалка вялікага літоўскага, і Тэклі Ганны з Валовічаў. Ягоным хросным бацькам быў кароль і вялікі князь Ян Казімір. Па смерці маці выхоўваўся ў Кобрына пад апекай бабулі Альжбеты з Гаслаўскіх-Валовічаў.

Першую адукацыю атрымаў у Нясвіжы, куды пераехаў па смерці бабулі. Удзел у грамадскім жыцці распачаў з элекцыйнага сойму ў Варшаве (1648), калі аддаў свой голас за неўзабаве абранага караля і вялікага князя Яна Казіміра. Разам з бацькам прысутнічаў на каранацыі. Па атрыманні свайго першага значнага ўраду — стольніка вялікага літоўскага — разам з бацькам здзейсніў падарожжа ў Еўропу, у выніку якога доўга заставаўся ў Балонні, дзе навучаўся ва ўніверсітэце.

 
Уезд М. К. Радзівіла ў Вену, 1680

Абіраўся паслом на соймы 1648, 1659, 1661 гадоў, быў маршалкам Галоўнага Трыбунала ў 1664 годзе.

 
М. К. Радзівіл з сынамі. Работа пэндзля Д. Шульца, 1664

Па смерці бацькі (1654) стаў нясвіжскім ардынатам, займаўся ўмацаваннем Нясвіжа і замку. У 1655 годзе разам з мясцовым насельніцтвам бараніў Нясвіж ад маскоўскага войска. Неўзабаве па паразе ў бітве пад Філіпавым, ледзь выратаваўся ад шведскага палону. Нягледзячы на вялікія страты, адгукнуўся на просьбу Яна Казіміра і выставіў у літоўскае войска за свой кошт 600 драгунаў і 1200 пяхоты, аднак па загаду караля гэтыя ваенныя фарміраванні ўвайшлі ў войска Каралеўства Польскага[4]. У сакавіку 1658 года на вяселлі Яна Замойскага і Марыі Казіміры дэ Акрыён, пазнаёміўся з сваёй будучай жонкай, тагачаснай маладой удавой Кацярынай з роду Сабескіх, з якой пабраўся шлюбам 7 ліпеня таго ж года ў Львове.

Увесь наступны 1659 год правёў у бітвах за вызваленне захопленых маскоўскімі войскамі тэрыторый у вайну 1654—1667 гадоў. Пад канец таго ж года паспяшаўся ў Нясвіж, каб умацаваць горада і замак, папоўніць яго зброяй, правіянтам і людзьмі. Умацаваны Нясвіжскі замак вытрымаў у 1660 годзе паўторную аблогу маскоўскіх войскаў.

Па ваенных спусташэннях дамогся ад караля Рэчы Паспалітай вызвалення Нясвіжа на чатыры гады ад падаткаў, салдацкіх пастояў і каралеўскіх мытаў. 20 студзеня 1673 года выдаў «Універсал», у якім заахвочваў насельніцтва дзяржавы сяліцца ў Нясвіжы, гарантуючы свабоды паводле Магдэбургскага права, у дадатак робячы значныя ахвяраванні касцёлам і кляштарам, што надала істотную дапамогу аднаўленню культурнай сталіцы Радзівілаў.

 
Уезд М. К. Радзівіла ў Рым, 1680

У час міжкаралеўя 16731774 гадоў імя М. К. Радзівіла называлася сярод кандыдатаў на прастол, але ён падтрымаў абранне Яна Сабескага і стаў яго блізкім паплечнікам. Удзельнічаў у антытурэцкіх кампаніях 16741775 гадоў і 1677 года ва Украіне.

У 1679[3] годзе накіраваўся да імператара Леапольда выказаць ад імя караля і вялікага князя суседскую прыязнасць, а таксама да папы Інакентыя XI, каб засведчыць яму каралеўскую пакору[4]. Памёр на зваротным шляху ў Балонні.

У шлюбе з Кацярынай Сабескай (сястра Яна Сабескага) меў дачку Тэклю Адэлаіду і сыноў Мікалая Францішка, Багуслава Крыштафа, Яна, Людвіка, Юрыя Юзафа, Караля Станіслава.

ГалерэяПравіць

Зноскі

  1. Internetowy Polski Słownik Biograficzny Праверана 22 жніўня 2021.
  2. ЭнцВКЛ, 2005
  3. 3,0 3,1 Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. С. 60.
  4. 4,0 4,1 Шышыгіна-Патоцкая К. Я. Нясвіж і Радзівілы. — Мн.: Беларусь, 2007.

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць