Кароткая спасылка-перанакіраванне ВП:ЗН

Зноска — спасылка па-за асноўны тэкст на крыніцу інфармацыі, выкарыстаную пры напісанні артыкула, або на заўвагу, каментар. Спасылка ствараецца з дапамогай адпаведных тэгаў або шаблонаў, якія трэба ўставіць пасля паясняемай часткі тэкста.

Зноскі аўтаматычна размяшчаюцца ў канцы артыкула, або ў адмыслова створаным раздзеле «Зноскі» (гл. рэкамендацыі адносна структуры артыкула). Таксама аўтаматычна пасля фрагмента паясняемага тэксту ставіцца знак зноскі (лічба, літара або значок), які злучае паясняемы тэкст са зноскай, а ў «Зносках» перад тэкстам зноскі аўтаматычна ставіцца значок вяртання да паясняемага тэксту. Калі пстрыкнуць мышкай па знаку зноскі, прагляд перамесціцца да зноскі, калі па значку вяртання — да паясняемага тэксту.

У рухавіку Вікіпедыі MediaWiki ёсць убудаваная падтрымка зносак і шаблонаў для іх афармлення. Зноскі можна ствараць у артыкуле, выкарыстоўваючы тэг <ref>. А таксама спрошчана, праз кнопку панэлі рэдагавання.

Ніжэй даюцца прыклады, як ўстаўляць зноскі проста ў тэксце артыкула, а ў пазначаным месцы артыкула (звычайна ўнізе) будзе аўтаматычна стварацца спіс усіх зносак са значкамі вяртання.

ВыкарыстаннеПравіць

Асноўная ідэя тэга <ref> у тым, што ён устаўляе змешчаны ў ім тэкст як зноску ў пэўны раздзел, зададзены тэгам <references /> (або, у беларускай Вікіпедыі, шаблонам {{зноскі}} ці ўніверсальным шаблонам {{reflist}})

Калі вы забудзецеся ўставіць тэг <references /> або шаблон {{зноскі}} на старонку, зноскі будуць адкінутыя ў самы яе ніз. Пакідаць іх у такім выглядзе не варта.

Зноскі можна ствараць спрошчана, кнопкай панелі інструментаў або панель хуткай ўстаўкі пад полем рэдагавання. У гэтым выпадку тэгі падставяцца аўтаматычна.

На гэтай старонцы таксама ўжываюцца зноскі — напрыклад, у канцы гэтага сказу[1]. Калі вы праглядзіце зыходны тэкст гэтай старонкі, націснуўшы на кнопку «правіць», то зможаце ўбачыць прыклад стварэння гэтай зноскі.

Зноскі

Зноскі

  1. Гэта зноска з’яўляецца прыкладам да раздзела «Выкарыстанне».

Прыклад зноскіПравіць

Паводле навуковых дадзеных, Сонца вялікае<ref>''Иванов И. И.'' Солнце. — М. : Наука, 2005. — С. 23.</ref>.

А Месяц — не такі вялікі<ref>''Сидоров В. В.'' Размер Луны // Наука и жизнь : журнал. — 1973. — № 5.</ref>.

== Зноскі ==
{{reflist}}

Вынік:

Паводле навуковых дадзеных, Сонца вялікае[1].

А Месяц — не такі вялікі[2].

Зноскі

Зноскі

  1. Иванов И. И. Солнце. — М. : Наука, 2005. — С. 23.
  2. Сидоров В. В. Размер Луны // Наука и жизнь : журнал. — 1973. — № 5.

Паўторнае выкарыстанне адной і той жа зноскіПравіць

Часта ёсць патрэба некалькі разоў спаслацца на адну крыніцу ў розных месцах артыкула. Каб пры гэтым тэкст зноскі не паўтараўся шматразова ў спісе зносак, зносцы можна даць унікальнае імя і карыстацца ім ў месцах паўторных спасылак. Для наймення зноскі карыстаюцца параметрам name тэга <ref>: <ref>, для паўтарэння зноскі ўжываецца кароткая форма тэга <ref>: <ref>.

У наступным прыкладзе на адну крыніцу спасылаемся двойчы:

Гэта прыклад шматразовай зноскі на адну і тую ж крыніцу<ref name="multiple">Тэкст зноскі, які шматразова выкарыстоўваецца.</ref>.

Такія спасылкі карысны, напрыклад, для прывядзення розных сцвярджэнняў з адной і той жа крыніцы. Каб рабіць шматразовыя зноскі трэба ўжываць пустыя тэгі ref са слэшэм у канцы<ref name="multiple" />.

== Зноскі ==
{{зноскі}}

Вышэйпрыведзенны тэкст будзе выглядаць у артыкуле так:

Гэта прыклад шматразовай зноскі на адну і тую ж крыніцу[1].

Такія спасылкі карысны, напрыклад, для прывядзення розных сцвярджэнняў з адной і той жа крыніцы. Каб рабіць шматразовыя зноскі трэба ўжываць пустыя тэгі ref са слэшэм у канцы[1].

Зноскі

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Тэкст зноскі, які шматразова выкарыстоўваецца.


Падзел спісу зносак і тлумачальных заўвагПравіць

У некаторых выпадках можа быць пажаданым падзяліць зноскі на два або больш спісы — напрыклад, на спіс спасылак і тлумачальныя заўвагі. У такім выпадку можна выкарыстоўваць параметр group тэга <ref>. Прыклад:

Тэкст<ref group="заўвага">тэкст заўвагі</ref><ref group="зноска">тэкст зноскі</ref>

== Заўвагі ==
{{заўвагі|group="заўвага"}} == Зноскі ==
{{заўвагі|group="зноска"}}

Вынік:

Тэкст[заўвага 1][зноска 1]

Заўвагі
  1. тэкст заўвагі
Зноскі
  1. тэкст зноскі

З дапамогай падобнага падзелу магчымая таксама арганізацыя зносак да зносак, для чаго служыць шаблон {{ref+}} (гл. падрабязней яго дакументацыю)

Указанне тэксту зносак у раздзеле «Зноскі»Правіць

Гл. дакументацыю шаблона {{reflist}}

Без выкарыстання шаблонаўПравіць

Звычайная зноскаПравіць

Зыходны код для выкарыстання звычайнай зноскі:

<poem>
Мороз и солнце; день чудесный!
Ещё ты дремлешь, друг прелестный…<ref name="pushkin" />
</poem>

== Зноскі ==
<references>
<ref name="pushkin">Стихотворение А. С. Пушкина.</ref>
</references>

Вынік:

Мороз и солнце; день чудесный!
Ещё ты дремлешь, друг прелестный…[1]

Зноскі
  1. Стихотворение А. С. Пушкина.

Групоўка зносакПравіць

Зыходны код:

<poem>
На заре<ref name="zarya" group="А" /> ты её не буди<ref name="budit" group="А" />,
На заре она сладко<ref name="sladko" group="Б" /> так спит…<ref name="spit" group="Б" /><ref name="fet" group="В" />
</poem>

== Зноскі ==
'''Група зносак «А»'''
<references group="А">
<ref name="zarya">Заря — свечение неба перед восходом и после заката Солнца.</ref>
<ref name="budit">Будить — выводить кого-либо из сна в состояние бодрствования.</ref>
</references>
'''Група зносак «Б»'''
<references group="Б">
<ref name="sladko">Сладко — в значении «приятно».</ref>
<ref name="spit">Спать — находиться в состоянии сна.</ref>
</references>
'''Группа зносак «В»'''
<references group="В">
<ref name="fet">Стихотворение А. А. Фета.</ref>
</references>

Вынік:

На заре[А 1] ты её не буди[А 2],
На заре она сладко[Б 1] так спит…[Б 2][В 1]

Зноскі

Група зносак «А»

  1. Заря — свечение неба перед восходом и после заката Солнца.
  2. Будить — выводить кого-либо из сна в состояние бодрствования.

Група зносак «Б»

  1. Сладко — в значении «приятно».
  2. Спать — находиться в состоянии сна.

Група зносак «В»

  1. Стихотворение А. А. Фета.

Зноскі і спіс літаратурыПравіць

Для афармлення зноскі ў раздзеле «Зноскі» ў выглядзе гіпертэкставай спасылкі на крыніцу, размешчаны ў спісе літаратуры (у выпадку, калі такіх спасылак больш адной і яны адрозніваюцца, напрыклад, нумарам старонкі), можна выкарыстоўваць шаблон {{sfn}} або яго аналагі. Для гэтага ў шаблоне {{кніга}}, {{артыкул}} або {{cite web}}, якім павінен быць аформлены крыніца, неабходна дадаць параметр ref. У якасці значэння параметру пазначыць прозвішча аўтара.

У тым месцы тэксту, дзе трэба спаслацца на канкрэтную старонку ў дадзеным крыніцы, трэба падставіць шаблон {{sfn}} з прозвішчам аўтара, годам выдання (абавязковы параметр, калі не пусты) і нумарам старонкі:

Пазней гэты факт атрымаў паясненне{{sfn|Иванов|1985|с=13}}.

== Зноскі ==
{{зноскі}}

== Литература ==
* {{кніга
| аўтар = Иванов И. И.
| загаловак = О необходимости всего сущего
<!-- іншыя неабходныя параметры шаблона «кніга» -->
| год = 1985
| ref = Иванов
}}

Пасля захавання рэдагуемага тэксту на месцы шаблона {{sfn}} з'явіцца знак зноскі, у раздзеле «Заўвагі» з’явіцца гіпертэкст з прозвішчам аўтара, год выдання і нумар старонкі. Пры націску мышшу на знак зноскі тэкст перамесціцца на гіпертэкст у «Заўвагах», пры націску на які тэкст перамесціцца на афарбаванае назва крыніцы ў спісе літаратуры.

Шаблон {{sfn0}} фармуе спасылку на крыніцу без стварэння зноскі (карысна ў выпадку, калі неабходна даць спасылку на крыніцу ў іншы зносцы, якая акрамя спасылкі можа ўтрымліваць, напрыклад, цытату з крыніцы).

Іншым спосабам з’яўляецца выкарыстанне шаблонаў {{arf}} і {{f+}}{{f-}}, якія маюць істотныя адрозненні ад {{sfn}} ў функцыянаванні.

Рэкамендацыі па стыліПравіць

  • Унутраныя спасылкі ў зноскі можна рабіць як звычайна, напрыклад: Вікіпедыя.
  • Спасылку на зноску варта ставіць ушчыльную да папярэдняга тэксту, без папярэднічаў прабелу або разрыву радка.
  • У тэксце паміж <ref> і </ref> пажадана выкарыстоўваць шаблоны, прызначаныя для фарматавання бібліяграфічных спасылак, гл.: Вікіпедыя:Шаблоны/Бібліяграфія. Калі вам прасцей набраць спасылку без шаблона, можаце яго не выкарыстоўваць.
  • Выкарыстоўваючы дадатковы параметр шаблона {{зноскі}} (напрыклад, {{зноскі}} або {{зноскі}}), можна размясціць спіс заўваг у некалькі калонак, аднак варта мець на ўвазе, што такое размяшчэнне не заўсёды прыводзіць да большай кампактнасці спісу спасылак.
  • Паводле ВП:РУБ, у загалоўках раздзелаў зноскі не ставяцца.

Месца знака зноскі ў тэксцеПравіць

Знак зноскі ставіцца непасрэдна пасля слова або словазлучэння, да якога ён адносіцца. Знак зноскі ставіцца ў канцы сказа, да якога адносіцца заўвага або заканчваецца паясняемы дадзенай заўвагай тэкст. Пры выкананні правіла неабходна прымаць ва ўвагу кантэкст[1].

Становішча знака зноскі адносна знакаў прыпынкуПравіць

Дызайнер Арцемій Лебедзеў адзначае, што ўдала глядзіцца становішча зноскі над знакам прыпынку[2]. У Вікіпедыі можна ўключыць такое афармленне для сябе асабіста, паставіўшы галачку насупраць гаджэта «Размясціць спасылкі на зноскі над знакамі прыпынку, а не перад (⧼gadget-shiftrefs⧽» у наладах.

Памылкі ў афармленні зносакПравіць

Імя зноскі не павінна пачынацца з лічбы, гэта выкліча памылку[3].

Дапускаюцца імёны зносак без двукоссяў, калі яны складаюцца толькі з сімвалаў ASCII, акрамя прабелу, кіруючых сімвалаў і знакаў "$%'+=\>. Аднак калі ў імя без двукоссяў сустрэнуцца іншыя знакі, то параметр name ў тэгу <ref> будзе праігнараваны.

Распаўсюджаная памылка, калі сноскам, якія на самай справе не з'яўляюцца паўторамі, даюць адно і тое ж імя. Гэта можа быць вынікам капіявання найменныя зноскі і замены ў яе тэксце, напрыклад, нумары старонкі крыніцы. Гэта прыводзіць да таго, што тэкст такіх зносак у спіс зносак не трапляе, а замест іх ідуць адсылкі да іншых, непадыходзячым сноскам. Ніякай дыягностыкі для падобных выпадкаў не прадугледжана.

Таксама распаўсюджаная памылка з пустымі імёнамі зносак: панэль хуткай ўстаўкі рускай Вікіпедыі уключае канструкцыю <ref name="">...</ref>, прызначаную для наступнага запаўнення імя параметру і тэксту зноскі. Пустое імя лічыцца дапушчальным і не дыягнастуецца, таму, паколькі некаторыя ўдзельнікі не прыбіраюць параметр name="..." і не правяраюць вынік сваіх правак, гэта таксама прыводзіць да схаваным тэксце зносак з намёкаў не да тых сноскам.

Спасылкі на крыніцы ў зноскахПравіць

Спасылкі на вэб-сайты, ньюсгруппы, спісы рассылання, навіны, кнігі, артыкулы, юрыдычныя дакументы, фільмы, кампутарныя гульні, тэле- і радыёперадачы і г . п. пажадана афармляць з дапамогай аднаго з адпаведных шаблонаў, якія палягчаюць афармленне ў адпаведнасці з правіламі. Больш падрабязную інфармацыю аб спасылках і цытатах гл Вікіпедыя:Спасылкі на крыніцы і Вікіпедыя:Шаблоны/Бібліяграфія.

Як гэта працуе?Правіць

Для тэхнічных тлумачэнняў да тэгам <ref> і <references> гл. mw:Extension:Cite/Cite.php.

Недахопы і тэхнічныя абмежаванніПравіць

  • У старой сістэме і спасылкі, і аўтаматычна нумерующиеся зноскі отсчитывались ад аднаго і таго ж лічыльніка, з-за чаго было цяжка падтрымліваць адпаведнасць з раздзелам спасылак. З новым модулем Cite.php узнікае іншая праблема: выпадковы чытач можа не заўважыць або не зразумець адрозненні паміж знешняй спасылкай і аўтаматычна нумаруемаой зноскай і можа заблытацца, палічыўшы, што нумары расстаўленыя па парадку. Таму некаторыя рэдактары лічаць, што на адной старонцы са зноскамі з аўтанумарацыяй лепш не карыстацца аўтаматычна нумараванымі знешнімі спасылкамі, чаго можна пазбегнуць, напрыклад, стварэннем знешніх спасылак з тэкстам, напрыклад kate's Tool замест kate's Tool [1].
  • У большасці браўзераў верхнія індэксы выклікаюць павелічэнне міжрадковай адлегласці для таго радка, дзе яны знаходзяцца. Паколькі радкі без індэксаў расстаўляюцца са стандартнай адлегласцю, гэта надае нераўнамернасць адлегласці радкоў у тэксце і выглядае непрыгожа. Такая агульная праблема з верхнімі індэксамі, для вырашэння якой могуць спатрэбіцца змены ў CSS або нават паляпшэння ў браўзерах або сістэмах адмалёўкі шрыфтоў у АС. Існуе выпраўленне, якое ліквідуе гэтую праблему без памяншэння памеру азначніка. Яно патрабуе ад карыстальніка дадаць CSS у свой style. sheet (monobook.css) і таму даступна толькі зарэгістраваным удзельнікам.
  • Некаторым падабаецца ідэя бакавых зносак у дадатак да ніжнім сноскам, асабліва калі гэтую магчымасць можна ўключаць у наладах MediaWiki. (Табліцу можна ператварыць у бакавую зноску з дапамогай style="float:right;".)
  • Пры рэдагаванні зносак даводзіцца іх шукаць у тэксце артыкула, а не рэдагаваць адразу ўсе ў раздзеле «Заўвагі». Пры неабходнасці гэта вырашаецца выкарыстаннем канструкцыі {{примечания|refs=}} (больш падрабязную інфармацыю гл. дакументацыю шаблона).
  • Пры рэдагаванні падзелу, дзе выкарыстаны зноскі, у якіх зададзены параметр group, яны не паказваюцца ў стандартным папярэдняга прагляду; аднак можна часова дадаць {{зноскі}} у канец падзелу.
  • Пры выкарыстанні некаторых шаблонаў для фарматавання усяго спісу зносак, напрыклад, у канструкцыі выгляду {{зноскі}}, фарматаванне распаўсюджваецца толькі на першую зноску. Для абыходу гэтага з'явы можна выконваць фарматаванне непасрэдна ўнутры тэгаў, як паказана тут: <ref>форматируемый тэкст</ref>.
  • Ўнутры <ref> не працуюць некаторыя магчымасці MediaWiki — напрыклад, <ref>{{{параметр}}}</ref> ўнутры шаблонаў (больш падрабязную інфармацыю гл фаб:2257). У такіх выпадках варта выкарыстоўваць механізм зносак праз чароўнае слова {{#tag}}Шаблон:Mwmw, замяняючы <ref>...</ref> на {{#tag:ref|...}}. Напрыклад, <ref name="Ran1912">J. Random, 1912.</ref> будзе выглядаць як {{#tag:ref|J. Random, 1912.|name=Ran1912}}, а калі з групамі, то {{#tag:ref|J. Random, 1912.|name=Ran1912|group="auth"}}.
У прыватнасці, такім чынам можна зрабіць зноску ўнутры зноскі — напрыклад, паказаць зноску на крыніцу (у прыкладзе ніжэй выдзелена колерам) у зносцы-каментары:
Общеизвестно, что Земля вращается вокруг Солнца{{#tag:ref|Хотя в [[Общество плоской Земли|Обществе плоской Земли]] с этим и не согласны{{#tag:ref|[http://www.tfes.org Сайт современного (с 2013 года) Общества плоской Земли]|group=прим.}}.
...

== Примечания ==
{{примечания|group=прим.}}

== Источники ==
{{примечания}}

Іншыя абмежаванні апісаны ў en:Wikipedia:Footnotes#Known bugs(англ.) .

ЗаўвагіПравіць

  1. Мильчин А. Э., Чельцова Л. К. Место знака сноски в основном тексте // Справочник издателя и автора. Редакционно-издательское оформление издания. — Алімп, 1999. — С. 492-494. — 688 с. — 5 000 экз. — ISBN 5-7390-0837-9.
  2. § 143. Знаки препинания в нестандартных ситуациях // Ководство Артемия Лебедева.
  3. См. также: phab:T24850.

СпасылкіПравіць