Адкрыць галоўнае меню

Пінскі раён

раён у Брэсцкай вобласці Беларусі

Пінскі раён — раён у складзе Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Пінск.

Пінскі раён
Сцяг Герб
Сцяг Герб
Краіна
Уваходзіць у Брэсцкая вобласць
Адміністрацыйны цэнтр Пінск
Кіраўнік Ігар Максімавіч Брылевіч[d]
Афіцыйныя мовы Родная мова: беларуская 70,66 %, руская 26,05 %
Размаўляюць дома: беларуская 39,56 %, руская 56,99 %[1]
Насельніцтва (2009)
51 997 чал,[1] (7-е месца)
Шчыльнасць 15,97 чал./км² (16-е месца)
Нацыянальны склад беларусы — 92,24 %,
рускія — 2,64 %,
украінцы — 2,6 %,
палякі — 1,62 %,
іншыя — 0,9 %[1]
Плошча 3 252,77[2] км²
(2-е месца)
Вышыня
над узроўнем мора
136 м[3]
Пінскі раён на карце
Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Пінскі раён на Вікісховішчы

Змест

ГеаграфіяПравіць

Тэрыторыя Пінскага раёна складае 3261 км² (2-е месца сярод раёнаў). Асноўныя рэкі — Прыпяць з Бобрыкам і Вісліцай, Ясельда з Мерачанкай, Піна, Стыр. Праз раён праходзяць Агінскі і Дняпроўска-Бугскі каналы. Асноўныя азёры — Гарадзішчанскае, Кончыцкае і Семяховічы, а таксама вадасховішча Пагост.

Большай частка раёна знаходзіцца ў межах Прыпяцкага Палесся, заходняя — у межах раўніны Загароддзе. Паверхня большай часткай плоская, забалочаная. 75 % тэрыторыі знаходзяцца ніжэй 150 м над узроўнем мора, 15 на высаце 150—160 м. Самая высокая кропка — 174 метры (2 км на поўдзень ад в. Мерчыцы). Найбольш нізкая кропка — 130 м. Па тэктанічным складзе раён адносіцца да Палескай седлавіны.

На тэрыторыі раёна знаходзяцца заказнікі рэспубліканскага значэння «Сярэдняя Прыпяць» і «Прастыр».[4]

Карысныя выкапніПравіць

З карысных выкапняў сустракаюцца торф, мел, будаўнічы пясок, гліна. Вядома 68 радовішчаў торфу з агульным запасам у 2,7 мільярды кубаметраў альбо 308 млн тон (найбуйнейшыя: Гарадзішчанскае балота, Хварашчанскае балота, Дубнік, Жук, Дамашніцы, Ліпавае балота, Панталеева балота); 4 радовішчы гліны і суглінкаў з запасам у 4,7 мільёны кубаметраў (найбуйнейшыя: Плянтаўскае, Пасенічскае, Вялесніцкае); 3 радовішчы пяскоў з запасамі 1,1 млн кубаметраў (найбольшае: Мерчыцкае балота).

На тэрыторыі Пінскага раёна сустракаюцца залежы сапрапелей і балотнай руды.

Кліматычныя ўмовыПравіць

Раён належыць да Пінскага агракліматычнага раёна. Сярэдняя тэмпература ў снежні −5,2 °C, ліпеня 18,6 °C. Ападкаў выпадае 573 мм у год. Вегетацыйны перыяд складае 201 суткі.

ГісторыяПравіць

Першая згадка горада сустракаецца ў «Аповесці мінулых гадоў» пад 1097 годам. Наступная згадка датуецца 1160 годам. У летапісах называюцца імёны князёў Пінскіх — Яраслаў (1183), Яраполк (1190). Пінск у той час знаходзіўся ў Тураўскім княстве, меў гандлёвыя сувязі з Валынню, Сярэднім Падняпроўем і Паўночным Прычарнамор’ем.

У сярэдзіне ХII ст. Пінск — значны гандлёвы горад Тураўскага княства, пазней — цэнтр самастойнага княства да ХІV ст.

У жніўні 1858 годзе каля сяла Жмені (Пінскі раён) упаў жалеза-каменны метэарыт Жмень вагой 0,246 кг.

У верасні-кастрычніку 1934 года па тэрыторыі сучаснага Пінскага раёна прайшла экспедыцыя арганізаваная членам Амерыканскага геаграфічнага таварыства Луізай Арнер Бойд[5].

15 студзеня 1940 года створаны Пінскі раён у складзе Пінскай вобласці БССР. 12 кастрычніка 1940 года раён падзелены на 16 сельсаветаў: Біжаравіцкі, Востраўскі, Высокаўскі, Вяляціцкі, Гарадзішчанскі, Дубнавіцкі, Качановіцкі, Лапацінскі, Ласіцкі, Парахонскі, Пасяніцкі, Пінкавіцкі, Плешчыцкі, Сошнаўскі, Ставоцкі. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Востраўскі, Высокаўскі, Сошнаўскі сельсаветы, у склад Столінскага раёна перададзены вёскі Грыўковічы і Тырвовічы[6]. 9 кастрычніка 1954 года ў склад раёна са Столінскага раёна вернуты вёскі Грыўковічы і Тырвовічы[7]. 3 чэрвеня 1957 года скасаваны Пасяніцкі і Пінкавіцкі сельсаветы, створаны Аснежыцкі сельсавет. 14 кастрычніка 1957 года да раёна далучаны Ахоўскі, Вулькаўскі, Дубайскі, Малоткавіцкі, Невельскі, Паршавіцкі сельсаветы скасаванага Жабчыцкага раёна[8]. 9 чэрвеня 1958 года скасаваны Вяляціцкі сельсавет, 31 сакавіка 1959 года — Дубнавіцкі сельсавет. 17 красавіка 1959 года Вулькаўскі сельсавет перайменаваны ў Завідчыцкі, Невельскі — у Хойнаўскі. 18 кастрычніка 1960 года Завідчыцкі сельсавет скасаваны. 25 снежня 1962 года да раёна далучаны Бабрыкоўскі, Выганашчаўскі, Гортальскі, Загародскі, Коланскі, Лышчаўскі, Масявіцкі, Навадворскі, Парэцкі, Рэчкаўскі сельсаветы, гарадскія пасёлкі Лагішын і Целяханы скасаванага Лагішынскага раёна, Бродніцкі сельсавет і населеныя пункты Атолчыцы, Вілы, Закуцце, Каралін, Кротава, Навасёлкі, Палкоцічы, Скароцічы Дастоеўскага сельсавета Іванаўскага раёна[9]. 1 жніўня 1964 года Паршавіцкі сельсавет перайменаваны ў Бярозавіцкі. 6 студзеня 1965 года Бродніцкі сельсавет перададзены зноў створанаму Іванаўскаму раёну, Выганашчаўскі, Гортальскі, Калонскі, Рэчкаўскі сельсаветы і гарадскі пасёлак Целяханы — Івацэвіцкаму раёну. 19 студзеня 1965 года створаны Валішчанскі сельсавет. 16 красавіка 1973 года перайменаваныя сельсаветы: Біжаравіцкі — у Барычаўскі, Масявіцкі — у Мерчыцкі, Качановіцкі — у Калавуравіцкі. 5 сакавіка 1981 года Лышчаўскі сельсавет перайменаваны ў Лышчанскі. 16 лістапада 1987 года ў склад раёна са Столінскага раёна перададзены Беразцоўскі сельсавет. 21 сакавіка 1988 года Беразцоўскі сельсавет скасаваны, створаны Сошненскі сельсавет[10]. 24 верасня 1998 года створаны Пінкавіцкі сельсавет.

НасельніцтваПравіць

Колькасць насельніцтва складае 60,2 тыс. чалавек. Адміністрацыйны цэнтр — горад Пінск (130 тыс. чалавек). Раён адміністрацыйна падзелены на 24 сельсавета, у склад якіх уваходзіць 181 населены пункт.

ЭканомікаПравіць

Агульная зямель сельскагаспадарчага карыстання — 130,1 тыс. гектар, з іх асушаных — 81,7 тыс. гектар. На 1.12.2002 у раёне 23 калгасы, 5 камунальных унітарных сельскагаспадарчых прадпрыемствы, у тым ліку прадпрыемства «Паўднёвае» па вытворчасці свініны, рыбгас «Палессе».

Прамысловы комплекс раёна складаецца з 10 прамысловых прадпрыемстваў. Самыя буйныя з іх — ААТ «Пінскі кансервавы завод», «Пінскі завод кандытарскіх вырабаў», «Парэцкі крухмальны завод», «Пінскі лясгас».

ТранспартПравіць

Праз раён праходзіць чыгунка Брэст—Пінск—Калінкавічы; аўтамабільныя дарогі граніца Расійскай Федэрацыі (Селішча) — Гомель — Кобрын М10, Івацэвічы — Пінск — Столін Р6, Лунінец — Пінск Р8, Ганцавічы — Лагішын Р105, Стытычава — Невель — граніца Украіны (Невель) Р147.

АдукацыяПравіць

У раёне 30 сярэдніх, 23 базавыя і 4 пачатковыя школы, 35 дашкольных устаноў.

ЭкалогіяПравіць

Адзін з чатырох раёнаў Брэсцкай вобласці, якія найбольш пацярпелі ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1986 г.[11]

Вядомыя асобыПравіць

Страчаная спадчынаПравіць

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 Вынікі перапісу 2009 года
  2. «Дзяржаўны зямельны кадастр Рэспублікі Беларусь» (па стане на 1 студзеня 2011 г.)
  3. GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.
  4. Заказнікі рэспубліканскага значэння «Сярэдняя Прыпяць» і «Прастыр»
  5. Палессе Луізы Бойд
  6. Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Брестской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938-1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.
  7. Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 9 октября 1954 г. О перечислении деревень Тырвовичи и Гривковичи из состава Рухчевского сельского совета, Столинского района, в состав Бижеревичского сельского совета, Пинского района, Брестской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.
  8. Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 14 октября 1957 г. Об упразднении Бытенского и Жабчицкого районов Брестской области
  9. Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 25 декабря 1962 г. Об укрупнении сельских районов БССР
  10. Решение Брестского областного исполнительного комитета от 21 марта 1988 г. №120 Об изменении в административном делении Пинского района
  11. А. С. Судас, Н. К. Филипенко, Л. В. Жуковская, А. А. Зайцев. Актуальные проблемы ликвидации последствий катастрофы на чернобыльской АЭС в загрязненных радионуклидами районах Брестской области на современном этапе.

ЛітаратураПравіць

  • Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
  • Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

СпасылкіПравіць