Гліняны Вялес

незалежная літаратурная прэмія ў Беларусі

Гліняны Вялес — штогадовая літаратурная прэмія, заснаваная ў 1993 годзе членамі Таварыства Вольных Літаратараў. Старшыня арганізацыйнага камітэта Алесь Аркуш. Прысуджаецца за лепшую мастацкую беларускамоўную кнігу года. Лаўрэат атрымлівае сімвалічную ўзнагароду — гліняны стод апекуна мастацтва. Стаць лаўрэатам прэміі можна толькі аднойчы.

ГісторыяПравіць

У 1993 годзе было заснавана «Таварыства Вольных Літаратараў». На ўстаноўчым сходзе з'явіліся думкі пра свой друкаваны орган, якія стаў часопіс «Калосьсе», выдавецкую ўстанову — «Полацкая ляда»[1].

  Сярод тых прапаноў, якія прагучалі на нашым устаноўчым сходзе, была прапанова заснаваць сваю літаратурную прэмію. І яна была заснаваная. Я асабіста доўга разважаў, як бы яе назваць. Так як ТВЛ паўставала на глебе нонканфармізму, мы не маглі прызнаваць розныя “татэмныя знакі” канфармізму. Мы шукалі вобраз, які б адпавядаў нам. Нам не пасавала ні залатая, ні срэбная, ні крыштальная ўзнагарода… Падумалася: а калі гліняная. Бог стварыў чалавека з гліны, да таго ж гэта ўлюблёны матэрыял народных майстроў…
Алесь Аркуш
Інтэрв'ю выданню «Archе»// «Archе», 24 красавіка 2009
 

Літаратарам хацелася працягнуць нацыянальныя беларускія традыцыі, знайсці сымбаль, які б адпавядаў крыўскай зямлі, працягваў ідэі Ластоўскага. Алесь Аркуш прагартаў шмат энцыклапедый, даведнікаў і ў адным з іх натрапіў на артыкул пра Вялеса: «У яго шырокае поле дзейнасці: пачынаючы ад падземнага свету і заканчваючы жывёлагадоўляй, але акрамя таго ён апекаваўся людзьмі культуры. У жывёлагадоўлі пастухі спрадвеку гралі на жалейках, дудах. І гэта нам вельмі пасавала» — распавядаў Алесь Аркуш.

ЛаўрэатыПравіць

Шорт-лістыПравіць

2001Правіць

2002Правіць

2005Правіць

2006Правіць

2007Правіць

2008Правіць

2009Правіць

2010Правіць

2011Правіць

2012Правіць

2013Правіць

2014Правіць

2015Правіць

2016Правіць

2017Правіць

2018

Зміцер Вішнёў “Калі прыгледзецца – Марс сіні” (Янушкевіч). 

Валеры Гапееў “Пазл” (Галіяфы).

Андрэй Горват “Прэм’ера” (Медысонт).

Сяргей Календа “Часам панкі паміраюць” (Логвінаў).

Віктар Марціновіч “Ноч” (Кнігазбор).

Людміла Рублеўская “Пантофля Мнемазіны” (Янушкевіч).

Ільля Сін “Libido” (Кнігазбор).

Галіна Сіўчанка “Зоў Звычаю” (Медысонт).

Уладзімір Сцяпан “Папяровая шапка: хайку” (Кнігазбор).

Юлія Шарова “Вяртанне Ліліт” (Янушкевіч).

2019Правіць

2020Правіць

Цікавыя фактыПравіць

  • Удзел у конкурсе можа ажыццяўляцца толькі пасля падачы кнігі арганізацыйнаму камітэту
  • Лёс прэміі вырашае журы з 12 нейтральных экспертаў
  • З 1998 году ўручэнне прэміі адбываецца ў Полацкім музеі беларускага кнігадрукавання
  • Стаць лаўрэатам прэміі можна толькі аднойчы ў жыцці[1]
  • Па традыцыі падчас атрымання прэміі лаўрэат абавязкова павінен выступіць з інагурацыйнаю прамоваю[8]

СпасылкіПравіць

Зноскі

  1. 1,0 1,1 …да наступнага Глінянага Вялеса// «ARCH», 24 красавіка 2009
  2. Бабіна і Севярынец прэтэндуюць на «Глінянага Вялеса»
  3. Сталі вядомы намінанты літпрэміі «Гліняны Вялес»
  4. Намінанты «Гліняны Вялес» 2010// «Прайдзісвет», 3 студзеня 2011
  5. Намінанты «Гліняны Вялес» 2011// «Прайдзісвет», 13 студзеня 2012
  6. «Глінянага Вялеса» атрымаў Сяргей Рублеўскі http://nashaniva.by/?c=ar&i=105798
  7. Абвешчаны шорт-ліст «Глінянага Вялеса» http://nashaniva.by/?c=ar&i=120151
  8. Гліняны Вялес// «litaranet»