Наступленне на Трыпалі (2019—2020)

Наступле́нне на Тры́палі (кодавая назва аперацыі: «Паво́дка го́днасці»[98]; контраперацыя сіл УНА: «Вулка́н гне́ву»[99]) — наступальная аперацыя Лівійскай Нацыянальнай Арміі (ЛНА) на чале з фельдмаршалам Халіфа Хафтарам, які падпарадкоўваецца Палаце прадстаўнікоў Лівіі (ППЛ), супраць сіл Урада нацыянальнага адзінства (УНА), мэтай чаго была лівійская сталіца Трыпалі. ППЛ і УНА (да 2016 года замест яго быў Усеагульны нацыянальны кангрэс) вядуць паміж сабой барацьбу за поўны кантроль над Лівіяй з 2014 года, што прывяло да фактычнага двоеўладдзя ў краіне.

Наступленне на Трыпалі
Асноўны канфлікт: Грамадзянская вайна ў Лівіі (з 2014)

Western Libya (June 5 2020).svgФронт па стане на 5 чэрвеня 2020.      Пад кантролем ЛНА і Палаты прадстаўнікоў      Пад кантролем Урада нацыянальнага адзінства

     Пад кантролем нейтральных мясцовых сіл (горад Бені-Валід)
Дата 4 красавіка 20194 чэрвеня 2020
Месца паўночны захад Лівіі, горад Трыпалі
Вынік

Перамога Урада нацыянальнага адзінства (УНА) і яго саюзнікаў:

  • • Трыпалі застаўся за УНА
  • • Армія УНА пачынае рухацца ў бок Сірта
  • • Узрост актыўнасці Турцыі ў рэгіёне
Праціўнікі
Лівія Палата прадстаўнікоў: Лівія Народны фронт вызвалення Лівіі[17][18][~ 1] (з ліпеня 2019)
Судан Джанджавід[19] (з ліпеня 2019)
Лівія Урад нацыянальнага адзінства: Flag of the Muslim Brotherhood (2).png Браты-мусульмане[43][47]
Shura Council of Benghazi Revolutionaries Logo.png Саветы шуры рэвалюцыянераў Бенгазі[48] (з верасня 2019)
Flag of Syria 2011, observed.svg Сірыйская нацыянальная армія[49] (са снежня 2019)
Flag of Turkey.svg Турцыя[50][51][~ 2] (са студзеня 2020)
Flag of the Islamic State of Iraq and the Levant2.svg ІДІЛ[52][53] (з сакавіка 2020, спрэчна)
Джыхад Фронт аль-Нусра[52] (з сакавіка 2020, спрэчна)
Камандуючыя
Libyan National Army.png Халіфа Хафтар
Libyan National Army.png Саліх Бухаліка
Libyan National Army.png Абдулсалам Хасі
Libyan National Army.png Валід ад-Дзібар аль-Фарджані †
Лівія Саіф аль-Іслам Кадафі
Судан Махамед Хамдан Дагала
Лівія Фаіз Сарадж
Лівія Асама аль-Джуваілі
Лівія Фатхі Башага
Турцыя Рэджэп Таіп Эрдаган
Турцыя Хулусі Акар
Flag of Syria 2011, observed.svg Анас аль-Абдах
Shura Council of Benghazi Revolutionaries Logo.png Ісмаіл Мухамад аль-Салабі
Сілы бакоў
3 000—25 000[62][63] чалавек, 27 баявых самалётаў, 21 верталётаў[64] 3 000—35 000[65][63] чалавек, 15 баявых самалётаў[66]
Страты
Лівія прыкладна 1 000 забітых байцоў[67], 4 самалёты[42][68][69][70], 1 верталёт[71], 3 БПЛА збітыя[72][73][74]
Аб'яднаныя Арабскія Эміраты 6 ваеннаслужачых загiнулi[75][76] (спрэчна)
Расія 53—78 наймітаў ПВК загінулі[14][77][78][15] (спрэчна)
Лівія прыкладна 1 000 забітых байцоў[67][79], 6 самалётаў[80][81][45][82][83][84] i 1 верталёт збітыя[85]
Турцыя 3[86]—27[87][88][89] ваеннаслужачых загiнулi і 27 БПЛА знішчаны[90]
Flag of Syria 2011, observed.svg 403[91]—500[92] баевікоў загiнулi
Украіна 3 украінскіx Іл-76 знішчаны[93]
Злучаныя Штаты Амерыкі 1 амерыканскі дрон збiты[94]
Італія 1 італьянскі дрон збiты[95]
Агульныя страты
Па дадзеных Нацыянальнага камітэта па правах чалавека на 4 красавіка 2020 года[96]: 506 грамадзянскіх загінулі і 800 атрымалі раненні, а ўсяго 4 387 забітых (у тым лiку па 1 грамадзяніну Украіны[93], Марока[97] і Сірыі[86]), 12 753 параненых, 342 000 бежанцаў.
  1. Першыя сутыкненні з апалчэннем УНА адбыліся яшчэ 28 мая 2019.
  2. Прэзідэнт Турцыі Р. Эрдаган аб’явіў аб адпраўцы ваеннаслужачых у Лівію 5 студзеня 2020 года. Афіцыйна, да гэтага Турцыя толькі займалася пастаўкамі зброі і тэхнікі для сіл урада Фаіза Сараджа. Аднак у ЛНА паведамлялі аб прысутнасці турэцкіx ваенных яшчэ з лета 2019 года.
 
Грамадзянская вайна ў Лівіі
Першы этап: Бенгазі (1) Трыпалі (1) Эз-Завія (1) Місурата Нафус Брэга (1) Рас-Лануф Бін-Джавад (1) Брэга (2) Адждабія Бенгазі (2) Вазін Брэга (3) Эз-Завія (2) Брэга (4) Гар’ян Эз-Завія (3) Бін-Джавад (2) Трыпалі (2) Бені-Валід (1) Сірт (1) Себха (1) Гадамес
Першая інтэрвенцыя: Харматан Эламі Світанак адысеі Мабайл Саюзны абаронца
Другі этап: Бені-Валід (2)
Трэці этап: Бенгазі (3)Аэрапорт ТрыпаліАэрапорт БенінаУбарыДэрна (1) Бенгазі (4)Сірт (2) Другая інтэрвенцыя Місурата (2)Сірт (3) Дэрна (2) Трыпалі (3) ТраганСебха (2) Трыпалі (4) ТаджураТурэцкая інтэрвенцыяУсходняя Трыпалітанія

Прычыны Рэзалюцыя 1973 НаймітыЗабойства Муамара КадафіНаступствыСаміт па Лівіі ў Берліне

У канцы мая 2019 года адбылося буйнае сутыкненне паміж прыхільнікамі ўрада Сараджа і сіламі Народнага фронту вызвалення Лівіі, якія выступаюць за аднаўленне даваенных парадкаў у краіне. Гэта прывяло да таго, што праз месяц НФВЛ падтрымала наступленне фельдмаршала Хафтара. Да гэтага фронт не супрацоўнічаў ні з адным бокам канфлікту, выступаючы трэцяй сілай. Пазней хафтараўцаў падтрымала суданскае апалчэнне RSF з ліку Джанджавід. Акрамя гэтага, у жніўні і верасні праходзіла інфармацыя пра нібыта ўдзеле ў баях пад Трыпалі на баку Хафтара прыватных ваенных кампаній з Расіі і арміі ААЭ. У сваю чаргу войскі ўрада нацыянальнага адзінства карыстаюцца падтрымкай ісламісцкіх сіл, звязаных з Аль-Каідай, такіх як Саветы шуры рэвалюцыянераў Бенгазі і Браты-мусульмане. Паведамлялася і аб удзеле замежных наймітаў з Туніса, Судана, Афганістана, Чада, Емена і нават Партугаліі ды Малдавіі. Вельмі значную падтрымку аказала Турцыя, якая дастаўляла зброю і боепрыпасы для трыпалітанскіх уладаў. Таксама турэцкія ваенныя перакідалі паўстанцаў з Сірыі ў Лівію. Са снежня сірыйская ўзброеная апазіцыя стала прымаць актыўны ўдзел у баявых дзеяннях. Галоўным чынам гэта байцы СНА, пратурэцкага сегмента Свабоднай сірыйскай арміі.

5 студзеня 2020 года прэзідэнт Рэджэп Таіп Эрдаган заявіў, што турэцкія вайскоўцы афіцыйна накіраваліся ў Лівію. Ваенная інтэрвенцыя Турцыі стала ключавым момантам і ў далейшым прывяла ўрад Сараджа да поспеху ў справе супрацьстаяння з Хафтарам.

АбстаноўкаПравіць

У 2011 годзе ў краіне пачаліся масавыя пратэсты, якія неўзабаве перараслі ў грамадзянскую вайну. Канфлікт скончыўся звяржэннем і забойствам Муамара Кадафі, лідара дзяржавы з 1969 года, і перамогай ПНС, падтрыманага замежнай кааліцыяй на чале з ЗША. Дэ-факта адбыўся распад Лівіі на шэраг самастойных дзяржаўных утварэнняў, а сама грамадзянская вайна перайшла ў баявыя сутыкнення паміж рознымі племяннымі апалчэннямі і групоўкамі.

У 2014 годзе ў Лівіі былі абвешчаныя два парламента — Усеагульны нацыянальны кангрэс у Трыпалі і Палата прадстаўнікоў у Табруку, паміж якімі развязалася барацьба за кантроль над краінай. У 2016 годзе, у адпаведнасці з умовамі Схірацскага пагаднення[en], для аб’яднання краіны утвораны Урад Нацыянальнага Адзінства (Згоды), якому перадаў усе свае паўнамоцтвы трыпалітанскі кангрэс. Аднак Палата прадстаўнікоў не спяшалася пераходзіць пад кантроль УНА. Больш за тое, падкантрольная ППЛ армія фельдмаршала Хафтара пачала з ім канфрантацыю. Але значныя сутыкнення паміж прыхільнікамі двух урадаў не адбываліся, паколькі абодва бакі былі сканцэнтраваны на барацьбе з ІДІЛ, маджахедамі, племяннымі і замежнымі апалченнямі.

У адрозненне ад Сараджа, які абапіраецца на ЗША і Захад, Хафтар карыстаецца падтрымкай ААЭ, Егіпта, Расіі, Саудаўскай Аравіі, Францыі, Ірана, якія лічаць яго здольным аднавіць стабільнасць у краіне і даць адпор ісламістам. 75-гадовы Халіфа Хафтар, былы набліжаны М. Кадафі, у папярэднія гады неаднаразова наведваў Маскву і праводзіў перамовы з міністрам абароны РФ Сяргеем Шайгу.

Наступленне хафтараўцаў на Трыпалі пачалося напярэдадні Лівійскай нацыянальнай канферэнцыі, прызначанай на 14—16 красавіка ў Гадамесе, размешчаным на стыку межаў Лівіі, Алжыра і Туніса, і накіраванай на пераадоленне крызісу ў краіне і стану двоеўладдзя. У ёй павінны былі прыняць удзел дэлегаты усіх супрацьлеглых бакоў, каб скласці «дарожную карту» для аб’яднання разрозненых дзяржаўных інстытутаў і правядзення агульнанацыянальных прэзідэнцкіх і парламенцкіх выбараў, неабходнасць у якіх была зацверджана яшчэ ў маі 2018 года[100]. З-за пачатку наступлення ЛНА канферэнцыя была перанесена на нявызначаны тэрмін[101].

Арміі варагуючых бакоўПравіць

Лівійская нацыянальная армія прадстаўлена рознымі рухамі, былымі вайскоўцамі Узброеных сіл Лівійскай Джамахірыі, а таксама рэвалюцыйнымі фарміраваннямі, створанымі ў 2011 годзе. Многія эксперты зводзіліся да меркавання, што пад кіраўніцтвам высокапастаўленага ваеннага афіцэра падобныя фарміраванні хутка перараслі б у паўнавартаснае войска з належным узроўнем баявой падрыхтоўкі, маральна валявых якасцей і воінскай дысцыпліны. У той жа час атрады Сараджа былі расколатыя, мелі розныя супярэчнасцямі. Не раз яны ўступалі ў адкрытыя канфрантацыі паміж сабой. На гэта і разлічвала камандаванне ЛНА, лічачы, што пры наступленні войскі УНА будуць расколатыя, жадаючы правесці імгненную аперацыю[102]. Аднак кампанія зацягнулася на многія месяцы, аб чым не меркавалася ў штабах Хафтара[103].

Баявая тэхніка абодвух бакоў складалася ў асноўным са спадчыны арміі М. Кадафі. Аднак у Хафтара была перавага ў тым, што яму прыходзіла дапамога ад ААЭ ў выглядзе паставак узбраення, у тым ліку і ваеннай тэхнікі. Так, у фельдмаршала меліся на ўзбраенні сучасныя МРАПы. Велізарную ролю гуляла магчымасць падтрымліваць наяўную тэхніку ў спраўным стане. Аднак якія-небудзь сур’ёзныя бранятанкавыя або артылерыйскія злучэнні бакам канфлікту стварыць не ўдалося. Адсутнасць добрых спецыялістаў для абслугоўвання цяжкай ваеннай тэхнікі гэтак жа з’яўлялася слабым бокам як сіл УНА, так і фарміраванняў ЛНА. У гэтых умовах узрасла роля пікап-тачанак, узброеных ДШК і КПВ. Толькі ў ЛНА іх налічваецца звыш за 1800 адзінак[104].

Падчас бітвы значна вырасла роля авіяцыі[105]. Сілы Хафтара і Сараджа адчувалі дэфіцыт добра падрыхтаваных спецыялістаў для такога сур’ёзнага віду войскаў. Гэта прывяло да таго, што за штурвалы самалётаў садзіліся найміты розных краін альбо ўжо пажылыя лётчыкі[102]. Што датычна авіяцыі ЛНА, то на працягу 2018 года яна была істотна ўзмоцнена. За кошт аднаўлення авіяцыйнай тэхнікі яе колькасць узрасла. Так, да восені 2018 г. у складзе ВПС меліся 12 прыдатных да палётаў МіГ-21, 3 МіГ-23, 2 Су-22, 2 знішчальнікі «Міраж F1», 6 машын Air Tractor, а таксама 7 верталётаў Мі-35 і 14 Мі-8[12]. Аднак у пачатку кампаніі ўдзел ВПС ЛНА насіў абмежаваны характар. Адбівалася аддаленасць раёна баявых дзеянняў ад падкантрольных Хафтару авіябаз.

Па колькасці, групоўка войскаў Сараджа разам з замежнымі сіламі ацэньваецца ад 3000 да 35000 чалавек, а Хафтара — ад 3000 да 25000. Сярод іх знаходзіліся 1000—4000 суданцаў з «Джанджавід»[19], 50 турэцкіх ваенных[106], звыш за 13000 сірыйскіх баевікоў[91], 200[107]—1400[108] расійскіх наймітаў, прыкладна 2000 тэрарыстаў ІДІЛ і Фронт-ан-Нусра[52], каля 120 апалчэнцаў НФВЛ[109].

Баявыя дзеянні ў 2019 годзеПравіць

КрасавікПравіць

  Вонкавыя відэафайлы
Відэаматэрыял красавіцкіх баёў
  Бой на трыпалітанскім кірунку з удзелам пікап-тачанак і танка Т-55.
  Бой за Айн Зара.
  Знішчэнне МіГ-21 ВПС ЛНА на поўдзень ад сталіцы
 
Становішча на паўночным захадзе краіны перад наступленнем Хафтара.
 
Становішча на 7 красавіка.

4 красавіка камандуючы Лівійскай нацыянальнай арміяй маршал Халіф Хафтар загадаў войскам пачаць наступленне на сталіцу краіны Трыпалі[110]. На наступны дзень надыходзячая на Трыпалі армія ўступіла ў бой з атрадамі, якія баранілі сталіцу[39]. Так званы ваенны савет «рэвалюцыянераў» Місураты ў сваім камюніке абвясціў пра гатоўнасць супрацьстаяць «злавеснаму наступленню» — палявыя камандзіры, якія фармальна падпарадкоўваюцца Сараджу, заклікалі прэм’ера «неадкладна» аддаць загады камандзірам усіх падраздзяленняў захаду краіны, каб сарваць прасоўванне «мяцежнага тырана», як яны назвалі Хафтара, і яго спробы стаць «кіраўніком» Лівіі[111].

У той жа дзень падраздзялення ЛНА ўвайшлі на тэрыторыю міжнароднага аэрапорта Трыпалі, разбуранага з 2014 г.[112]. Паводле папярэдніх дадзеных, на тэрыторыі аэрапорта пачаліся ўзброеныя сутыкненні паміж падраздзяленнямі лівійскай арміі і прыхільнікамі Урада нацыянальнай згоды.

Па стане на 5 красавіка, ЛНА знаходзілася ў 17 км ад сталіцы. Войскам Хафтара атрымалася даволі хутка і без бою ўзяць гарады Зінтан, Гар’ян, Сідзі Білан, якія знаходзяцца недалёка ад Трыпалі, а таксама некалькі раёнаў на паўднёвым захадзе сталіцы[113]. Сілы лівійскага ваеначальніка перш за ўсё ўзялі пад кантроль некалькі буйных дарог, якія вядуць да горада. Падобную тактыку Хафтар выкарыстаў у бітве за Дэрну[20]. У гэты ж дзень адбыліся першыя буйныя сутыкненні. Баі зафіксаваныя ў 27 км ад горада. У выніку ў палон патрапілі 128 салдат Хафтара. Таксама паведамлялася, што ў раёне населенага пункта Сідзі Білан ЛНА высадзіла марскі дэсант[13]. Тым часам, па некаторыя паведамленнях, прэм’ер-міністр Ф. Сарадж часова збег у Туніс[114].

6 красавіка ВПС УНА нанесла авіяўдары па надыходзячым сілам фельдмаршала Хафтара. Таксама на дапамогу УНА прыбылі фарміравання з Місураты[115]. Праз некалькі гадзін пасля гэтага, Хафтар абвясціў аб увядзенні беспалётнай зоны для ваеннай авіацыі над заходняй Лівіяй[116].

У выніку ўзброеных сутыкненняў 7 красавіка паміж войскамі УНА і ЛНА у раёне Трыпалі загінуў па меншай меры 21 чалавек. У гэты ж дзень самалёт ваенна-паветраных сіл лаяльных Сараджу намаляваў сэрца ў небе над Трыпалі, каб аказаць падтрымку жыхарам сталіцы[117].

8 красавіка сілы ЛНА Х. Хафтара адступілі з аэрапорта ля Трыпалі (пры гэтым прадстаўнік ЛНА заявіў, што яе сілы не здавалі аэрапорт і да гэтага часу яго кантралююць). Працягваліся ўдары па авіябазе Аль-Ватыя за 130 кіламетраў на паўднёвы захад ад Трыпалі, якую займаюць сілы Хафтара і выкарыстоўваюць для налётаў на пазіцыі УНА[118]. Па дадзеных рускай службы BBC, колькасць загінуўшых сярод сіл УНА вырасла да 32 чалавек[119].

9 красавіка ВПС ЛНА нанеслі ўдар па міжнародным аэрапорце горада Трыпалі[120]. Таксама войскі Хафтара збілі ваенны самалёт УНА, які выляцеў з горада Місурата[42].

У ноч з 9 на 10 красавіка Нацыянальная армія адбіла магутнае наступленне сіл «Шчыта Лівіі» і УНА на горад Эль-Азіза. У раёне аэрапорта зафіксаваны жорсткія сутыкненні. Таксама ЛНА пачала прасоўваенне на поўдні Трыпалі ў раёнах Халет і Айн Зара[121].

10 красавіка авіяцыя сараджыстаў нанесла ўдары па аб’ектах арміі Хафтара ў раёне Сук аль-Ахад у 40 кіламетрах ад Трыпалі. Таксама сілы ЛНА узялі пад кантроль базу брыгады 42 у Айн-Зарэ, паўднёвая частка Трыпалі[122].

11 красавіка авіяцыя маршала Х. Хафтара нанесла ўдары па ваеннай базе Урада Нацыянальнага Адзінства ля сталіцы[123].

12 красавіка сілы УНА выбітыя з пазіцый у раёне населенага пункта Свані. У гэты жа дзень авіяцыйныя падраздзяленні хафтараўцаў у чарговы раз выкарыстоўвала баявую авіяцыю для атак на атрады УНА (задзейнічаны Су-22М3)[124].

14 красавіка самалёт ЛНА быў збіты ў раёне населенага пункта Вадзі ар-Рабі. Вядома, што пілот катапультаваўся[80]. Адначасова фельдмаршал Хафтар сустрэўся з прэзідэнтам Егіпта Абдулам Фатахам ас-Сісі, каб заручыцца яго падтрымкай[125].

15 красавіка паведамлялася пра цяжкія сутыкненнях паміж сіламі УНА і ЛНА ў прыгарадзе Айн-Зара[126]. Ваенна-інфармацыйны аддзел арміі Хафтара заявіў, што ў Гар’ане, які знаходзіцца пад іх кантролем, прыбыло «вялікае падмацавання», што рухаліся далучыцца да штурму сталіцы[127]. Прадстаўнік УНА заявіў, што ў выніку абстрэлу будынка лівійскага міністэрства адукацыі, было знішчана больш за 3 мільёны кніг[128].

У той жа час армія Хафтара аб’явіла, што захапіла ўсе прыгарады сталіцы.

16 красавіка агенства Sky News апублікавала відэа, дзе сілы УНА адступаюць, пасля таго як іх пазіцыі былі абстраляны цяжкай артылерыяй[129]. Тым часам ЛНА абвінаваціла апалчэнцаў, якія падтрымліваюць Сараджа, з Трыпалі і Місураты ў наўмысным абстрэле грамадзянскага аб’екта з дапамогай БМ-21 «Град», каб наладзіць супольнасць супраць войскаў ППЛ. У гэты жа дзень паведамлялася, што сілы сараджыстаў аднавілі кантроль над мостам Аль-Захра ў паўднёвай частцы Трыпалі. Паступалі паведамленні аб цяжкіх сутыкненнях паміж сіламі УНА і ЛНА паблізу Азізіі[130].

У ноч з 16 на 17 красавіка сталіца падвергнулася ракетнаму абстрэлу. Прадстаўнікі ЛНА практычна адразу адкінулі дачыненне да гэтай падзеі. Як заявіў «РИА Новости» кіраўнік прэс-службы камандавання ЛНА, мінулай ноччу Нацыянальная армія не ўжывала цяжкую зброю падчас ваенных аперацый. Акрамя таго, ён абвінаваціў у наўмысным абстрэле жылых кварталаў сталіцы з установак «Град» мясцовыя трыпалітанскія групоўкі, саюзныя Сараджу. На яго думку, іх мэтай было пасля ўскласці ўсю віну за гэта на Хафтара[131]. Паводле выдання The Libya Observer, падчас абстрэлу загінулі чатыры чалавекі і яшчэ дваццаць тры параненыя[132].

18 красавіка адбываліся цяжкія сутыкнення у раёне Саад і прыгарадзе Вадзі, дзе паветраныя сілы Хафтара здейснялі некалькі авіяўдараў па мэтам УНА[133].

З 19 па 20 красавіка на подступах да лівійскай сталіцы шлі разлютаваныя баі з прымяненнем авіяцыі: сілы, падкантрольныя Сараджу, спрабвалі атакаваць падраздзялення ЛНА на паўднёвым і ўсходнім напрамках; авіяцыя УНА пяць разоў бамбіла населены пункт Гар’ян і тры разы — ваенную базу «аль-Ватыйя»[134].

23 красавіка камандаванне Лівійскай Нацыянальнай Арміі абвесцілі пра пачатак другога этапу наступальнай аперацыі на сталіцу[135]. Прадстаўнік ЛНА распавёў, што атрады Хафтара вызначылі асноўныя і другарадныя пазіцыі УНА. Цяпер, паводле яго слоў, пачынаецца наступны этап аперацыі з удзелам пяхоты і артылерыі. У гэты жа дзень сілы хафтараўцаў у раёне авіябазы Эль-Джуфра падвергліся паветранай атацы з боку трох баявых самалётаў урада Сараджа, адзін з якіх атрымалася збіць[81]. Пасля гэтага, 24 красавіка, ЛНА значна прасунуліся ў напрамку цэнтра Трыпалі, адкінуўшы апалчэнцаў-сараджыстаў[136].

27 красавіка БПЛА хафтараўцаў нанёс удар па горадзе. Сярод забітых былі чатыры мясцовых жыхара і дзесяць салдат Сараджа[105][137]. Таксама ваенна-паветраныя сілы Нацыянальнай лівійскай арміі абстралялі склад боепрыпасаў узброеных груповак у Трыпалі. На наступны дзень прадстаўнікі УНА заявілі, што ў бамбаванні сталіцы прымаюць удзелу замежныя ВПС, у прыватнасці некаторыя арабскія краіны[138].

29 красавіка ў прыгарадзе Салах-эд-Дзін сілы ўрада нацыянальнага адзінства змаглі адцясніць войскі Хафтара[139] У гэты ж час хафтараўцы значна прасунуліся да цэнтральных раёнаў сталіцы. Паведамлялася аб разлютаваных баях на подступах да сталіцы. Супрацьстаялыя бакі ўжывалі артылерыю і гранатамёты[140]. Баявая авіяцыя ЛНА нанесла ўдары па ваеннага каледжа ў Салах-эд-Дзіне[141].

30 красавіка з’явіліся паведамленні, што ў Місурату прыбыла група амерыканскіx ваеннаслужачых для невядомых мэт[142].

МайПравіць

2 мая дэпутаты ППЛ на першым сходзе ў Трыпалі выступілі за любую ініцыятыву па спыненні баявых дзеянняў і наступлення на сталіцу. Пасяджэнне праходзіла ў няпоўным складзе і пад старшынствам дэпутата Садэка Кхэйлі. Гэта стала першым пасяджэннем ППЛ ў сталіцы краіны[143].

На наступны дзень, 3 мая, склалася спрэчная сітуацыя, паколькі сілы УНА заявілі аб адступленні арміі Хафтара на некалькі кіламетраў ад горада[144], калі як ЛНА — аб поўным сваім кантролі над усімі паўднёвымі кварталамі Трыпалі[145].

Ужо 4 мая кіраўнік урада нацыянальнага адзінства Фаіз Сарадж на фоне поспехаў ЛНА заявіў аб жаданні супрацоўніцтва з Масквой «ва ўсіх абласцях»[146].

5 мая лівійская нацыянальная армія ў ходзе паветраных удараў знішчыла аператыўны штаб сараджыстаў. Прамым ударам падвергліся дыпламатычны клуб ды дарога, якая вядзе да мячэці эль-Кахілі. Раней лівійскае аддзяленне Сусветнай арганізацыі аховы здароўя паведаміла, што ў выніку баявых дзеянняў за месяц загінулі 345 чалавек[147].

7 мая войскам Лівійскай нацыянальнай арміі Халіфа Хафтара ўдалося збіць знішчальнік УНА Mirage F1 пад Трыпалі. Пілот быў узяты ў палон. Меркавана, лётчык з’яўляецца грамадзянінам Партугаліі[45].

9 мая самалёты ЛНА нанеслі ўдары па батальёне Cenzur Atlılar к раёне Джанзур на захад ад Трыпалі. Адначасова Ф. Сарадж сустрэўся з прэзідэнтам Францыі Э. Макрон. Апошні выказаў сваю падтрымку трыпалітанскаму ураду[21].

11 мая армія Хафтара захапіла значную частку раёна Аль-Азіз, у той час як ВПС нанеслі шэраг авіяўдараў па пазіцыях сараджыстаў у раёнах Вадзі-эль-Рабіх і Айн-Зара[148]. 13 мая сілы Хафтара авалодалі аэрапортам Трыпалі, і цалкам захапілі населеныя пункты Гар’ян, Касір-Бенгашыр, Сук-эль-Хаміс, Аль-Завія[149].

22 мая на малдаўскім інфaсайце «Блокнот» з’явіўся артыкул, у якім паведамлялася, што, як мяркуецца, на баку Сараджа ў раёне Трыпалі змагаюцца найміты з Малдовы. Сайт спасылаўся на лівійскага журналіста Фараха Альярыха, які на сваёй старонцы ў твітары размясціў фота карабля Amazon Giurgiulesti пад малдаўскім сцягам. На борце былі БА амерыканскай вытворчасці, а таксама узброеныя людзі, якія магчыма з’яўляюцца грамадзянамі Рэспублікі Малдова[44].

28 мая брыгада Місураты распачала спробу захапіць паўднёвы раён Азізія, утрымоўваны прыхільнікамі Джамахірыі з НФВЛ. У выніку шматгадзіннага бою, брыгада страціла 19 чалавек забітымі, больш за 30 параненымі, 1 танк Т-55 поўнасцю знішчаны, а таксама бранявік турэцкай вытворчасці BMC Kirpi II (MRAP)[17].

ЧэрвеньПравіць

У пачатку чэрвеня трыпаітанскі ўрад разгарнуў наступленне на міжнародны аэрапорт Мітыга, але пацярпеў няўдачу. 6 чэрвеня узлётна-пасадачная паласа міжнароднага аэрапорта ў Трыпалі была абстраляная вайсковым самалётам сараджыстаў[150].

3 чэрвеня войскі хафтараўцы падчас сутычкі захапілі 21 баявы аўтамабіль праціўніка ў паўднёвай частцы горада[151]. 13 чэрвеня яны абвясцілі аб знішчэнні самалёта УНА, які быў збіты імі ў 20 км ад Місураты. Прыхільнікі Сараджа пацвердзілі страту лятальнага апарата, але паведамілі, што крушэнне адбылося з-за непалодак у машыне[82]. 26 чэрвеня фарміравання прэм’ера Фаіза Сараджа адбілі ў ЛНА стратэгічна важны горад Гар’ян ў 75 км на поўдзень ад сталіцы[152]

Па дадзеных штаба сіл Хафтара, 28 чэрвеня беспілотнік УНА быў збіты ў небе над шашой, вядучым у Міжнародны аэрапорт Трыпалі, пасля таго, як ён паспрабаваў атакаваць пазіцыі ЛНА. Збіты беспілотнік быў выраблены ў Турцыі, дадалі вайскоўцы[153].

29 чэрвеня афіцыйны прадстаўнік ЛНА Ахмед аль-Місмары абвінаваціў Турэцкую Рэспубліку ў прамым ваенным ўмяшанні ў баявыя дзеянні ў раёне Трыпалі. Ён заявіў[152]:

«Турцыя ажыццявіла прамое ўмяшальніцтва ў бітву за Трыпалі з боку мора, паветра і сушы. Яна забяспечыла паветраную падтрымку падчас ўварвання паўстанцаў [сіл Сараджа] у горад Гар’ян. Турцыя ўдзельнічае ў баях, падаючы сілу і тэхніку. Турэцкія мэты ў Лівіі — варожыя мэты. Армія рашуча адкажа на гэтую агрэсію.»

Халіфа Хафтар аддаў загад закрыць паветраную прастору над Трыпалі для грамадзянскіх самалётаў Турцыі, і атакаваць турэцкія караблі ў выпадку іх набліжэння да берагоў Лівіі. Прычынай гэтаму паслужыла падтрымка Урада нацыянальнага адзінства, у якой ЛНА абвінавачвае Турцыю[154]. У той жа час сілы Хафтвра затрымалі шасцярых турэцкіх грамадзян, якія падазраюцца ў супрацоўніцтве з турэцкімі спецслужбамі. Анкара запатрабавала іх неадкладнага вызвалення, і папярэдзіла, што агрэсіўныя дзеянні прывядуць да сур’ёзных наступстваў[155] 1 ліпеня хафтараўцы вызвалілі затрыманых турэцкіх грамадзян[156].

ЛіпеньПравіць

 
Агульная сітуацыя ў Лівіі ў ліпені.
 
Сараджысты ў Трыпалі, Лівія, 7 ліпеня 2019.

3 ліпеня па цэнтру ўтрымання мігрантаў у прыгарадзе Трыпалі быў нанесены авіяўдар. У выніку 44 чалавекі загінулі, больш за сотню параненыя. Згодна з апошнімі звесткамі колькасць забітых склада 53 чалавека. Сцвярджаецца, што налёт здзейснены сіламі ЛНА[157]. 4 ліпеня комплекс «Панцыр-С1» збіў баявой самалёт Л-39 УНА у раёне города Тархун ля Трыпалі[83]. 6 ліпеня Народны фронт вызвалення Лівіі далучыўся да ЛНА ў наступлення на Трыпалі[18].

7—8 ліпеня сілы прем’ера Сараджа распачалі магутнае контрнаступленне ў паўднёвым прыгарадзе Трыпалі Калат Аль-Фурджан. Атаку падтрымлівалі танкі Т-55 і Т-62. Лівійская Нацыянальная Армія таксама ўжыла артылерыю і бронетэхніку. У адлюстраванні атакі былі задзейнічаныя разлікі СТРК. На дапамогу пяхоце высунуліся танкі Т-55 арміі Хафтара. У выніку кароткага, але жорсткага бою агнём з СТРК і РПГ былі знішчаныя як мінімум два Т-62 сіл УНА, а таксама да 20 чалавек[158].

10 ліпеня авіяцыя ЛНА нанесла авіяўдар па паліцэйскай школе ў Гар’яне[159]. 14 ліпеня камандуючы 73-й перадавой брыгады ЛНА генерал Саліх Бухаліка паведаміў, што войскі Хафтара рыхтуюць новае наступленне на Трыпалі[2]. 19 ліпеня Ваенна-паветраныя сілы Лівійскай нацыянальнай арміі абстралялі самалёт сараджыстаў на ваеннай базе ў раёне міжнароднага аэрапорта Мітыга блізу Трыпалі. Паветраная гавань была экстрана зачыненая на некаторы час[160].

22 ліпеня самалёт L-39ZO «Альбатрос» войскаў фельдмаршала Хафтара з-за пашкоджанняў ад дзеянняў СПА ўрада Трыпалі прызямліўся на аўтатрасе на поўдні Туніса. Лётчык затрыманы[161]. А ў аэрапорце Мітыга ў Трыпалі (на той час цалкам кантраляваўся ЛНА Хафтара), у выніку баёў за яго 21—22 чэрвеня, падчас артылерыйскага абстрэлу знішчаны ўкраінскі грузавы Ан-124 (бартавы нумар 5A-DKN)[162][163].

25 ліпеня каля 1000 байцоў Джанджавіда прыбылі ў Лівію для падтрымкі наступлення на Трыпалі[19]

27 ліпеня ВПС ЛНА маршала Халіфа Хафтара нанеслі ўдары па ваенных мэтам на тэрыторыі лётнага вучылішча ў горадзе Місурата на паўночным захадзе краіны. Тым часам сараджысты захапілі ваенны лагер Эн-Наклія, размешчанага на поўдзень ад Трыпалі[164].

26 ліпеня ў аэрапорце Аль-Джуфра на паўночным захадзе краіны пад ударам БПЛА трапілі два ўкраінскіх Іл-76ТД. Адзін з лётчыкаў загінуў. Пра інцыдэнт стала вядома толькі праз два дні[165]. У той жа час сілы Хафтара атакавалі Міжнародны аэрапорт Місураты, знішчыўшы ангар з турэцкімі ўдарнымі беспілотнікамі[166].

28 ліпеня Урад Нацыянальнага Адзінства абвінаваціў хафтараўцaў y нанясенні авіяўдару па палявому шпіталю ў Трыпалі, заявіўшы, што яго ахвярамі сталі пяць лекараў, яшчэ восем членаў медыцынскага персаналу атрымалі раненні[167].

ЖнівеньПравіць

3 жніўня, згодна з непацверджанымі дадзенымі, у раёне горада Місрата быў збіты БПЛА Wing Loong кітайскай вытворчасці. Машына належала УС Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў. Меркавана беспілотнік выкарыстоўваўся хафтараўцамі. Паведамляецца, што БПЛА быў знішчаны пры дапамозе комплексу СПА С-125 сіл урада Фаіза Сараджа[72].

6 жніўня войскі фельдмаршала Хафтара нанеслі авіяўдар па базе ВПС урада нацыянальнага адзінства ў раёне горада Місурата, у выніку чаго быў знішчаны яшчэ адзін самалёт Іл-76. Было знішчана вялікая колькасць зброі, якая, як сцвярджае ваенны аналітык Бабак Тагвей, прызначалася для баевікоў у Лівіі[93]. Паводле яго даных, гэта зброя перавезлі з Турцыі. Як высветлілася пазней, дадзены самалёт быў арандаваны ў адной з украінскіх кампаній[168].

10 жніўня лівійская нацыянальная армія пад правадырствам фельдмаршала Халіфы Хафтара абвясціла аб спыненні агню з суботы па панядзелак у сувязі са святам Ід аль-Адха (Курбан-байрам)[169].

12 жніўня паўднёваеменскія сепаратысты заявілі пра гатоўнасць дапамагчы сілам камандуючага ЛНА Халіфа Хафтара ўзяць пад кантроль Трыпалі. Як напісаў у сваім Twitter намеснік кіраўніка Пераходнага савета Паўднёвага Емена Хані бен Брэк, «у гэтыя дні фельдмаршал Хафтар прадпрымае рашучыя дзеянні ў дачыненні да тэрарыстычных атрадаў, падтрымоўваных Катарам і Турцыяй»[25].

Пасля трохдзённага перамір’я з нагоды свята баі аднавіліся: 13 жніўня самалёты ЛНА нанеслі паветраныя ўдары па паўднёвых ўскраінах Трыпалі. Таксама бамбілі ваенна-паветраную базу ў Місураце; па словах прадстаўнікоў ЛНА, ім удалося знішчыць турэцкі самалёт і дзве радыёлакацыйныя станцыі (меркавана П-12 і П-14) на тэрыторыі каледжа ВПС. Прадстаўнікі Хафтара заяўлялі, што на тэрыторыі Лівіі дзейнічаюць як вайсковыя афіцэры УС Турцыі, так і кадравыя разведчыкі, а таксама джыхадзісты, якіх перакідваюць з Сірыі (некаторыя аглядальнікі лічаць, што калі б не турэцкая ваенная і катарскі фінансавая дапамога ўраду Сараджда, Хафтар даўно адолеў бы супраціў абараняючых Трыпалі сіл)[170].

15 жніўня ВПС ЛНА нанеслі ўдар па міжнародным аэрапорце Зуара, непадалёк ад мяжы з Тунісам. Па дадзеных тэлеканала Libya A-Ahrar, ахвяраў няма[171]. Як пазней заявілі хафтараўцы, мэтай удару былі турэцкія беспілотнікі[172].18 жніўня ваенна-паветраныя сілы арміі Халіфа Хафтара знішчыла будуючыюся турэцкую ваенную базу недалёка ад горада Місурата. Прадстаўнік аператыўнага камандавання ЛНА паведаміў, што самалёты нанеслі некалькі ракетных удараў па тэрыторыі, дзе рэалізоўвалася будаўніцтва ваеннага аб’екта[173].

21 жніўня войскі Хафтара абвясцілі аб захпе асяроддзя горада Гар’ян, падкантрольнага УНА. Па словах іх прадстаўніка палкоўніка Халеда аль-Махджуба, сілы ЛНА праводзяць аперацыі з мэтай знішчэння баз турэцкіх беспілотнікаў, якія былі задзейнічаныя ў баях на баку сараджыстаў, і «пытанне аб узяцці горада пад поўны кантроль будзе вырашана ў бліжэйшы час».

25 жніўня падчас авіаналета ЛНА на горад Гар’ян загінула сем прыхільнікаў ўрада Сараджа. Акрамя таго, у ходзе ўзброеных сутыкненняў блізу Гар’яна, па дадзеных камандавання хафтараўцаў, былі ліквідаваныя яшчэ 12 байцоў УНА і 20 паранілі. Сярод забітых — верхавод мясцовай групоўкі баевікоў Валід аль-Башыр Бельхадж і два палявых камандзіра, што раней ваявалі ў шэрагах тэрарыстычнай групоўкі «Ісламская дзяржава». Прадстаўнік камандавання таксама адзначыў, што войскі ЛНА ўзялі пад кантроль мясцовасць у раёне Гут ар-Рых на поўдні Гар’яна. Тым часам галоўнае медустанова горада было пераведзена ў рэжым надзвычайнай сітуацыі з прычыны «паступлення забітых і параненых у выніку паветранай бамбардзіроўкі»[174][175].

29 жніўня армія Хафтара абвінаваціла Турцыю ў нападах на мірных жыхароў у Асбіі. Армія паведаміла пра нібыта турэцкіх беспілотнік, якія атакавалі Асбію ў 120 км на паўднёвы захад ад Трыпалі. У выніку гэтай бамбардзіроўкі былі забітыя чацвёра мірных жыхароў[176].

ВерасеньПравіць

3 верасня аэрапорт Мітыга з-за меркаванняў бяспекі, зноў прыпыніў сваю працу[177].

8 верасня хафтараўцы ўзялі паўднёвы раён Трыпалі — Эр-Рамля, размешчаны ў непасрэднай блізкасці ад нефункцыянуючага доўгі час міжнароднага аэрапорта. Паступала таксама інфармацыя аб разлютаваных баях у населеным пункце Эс-Сбіа, што знаходзіцца ў 10 км на поўдзень ад паветранай гавані. У сутыкненнях з абодвух бакоў прымянялася баявая авіяцыя, у тым ліку беспілотнікі. Між тым, як перадае партал навінаў Al Mutawassit, у падкантрольны УНА горад Эз-Завія паступілі дзесяткі загінулых і параненых з шэрагаў фарміраванняў сараджыстаў. У ліку забітых — адзін з верхаводаў экстрэмісцкіх фармаванняў «Саветы шуры рэвалюцыянераў Бенгазі», касцяк якога складаюць фарміравання ультрарадыкальных салафіцкай групоўкі «Ансар аль-Шарыа»[48].

9 верасня войскі прэм’ер-міністра Сараджа перашллі ў контрнаступленне на поўдзень ад сталіцы. Па словах прадстаўніка арміі УНА Мухамада Кануну, войскі Хафтара церпяць паразу ў гэтым раёне[178].

13 верасня ЛНА збіла два турэцкіх БПЛА ў раёне авіябазы «Аль-Джуфра», яшчэ адзін — у раёне Куфра[179].

14 верасня трое вайскоўцаў-хафтараўцаў загінулі ў выніку ўдару турэцкіх беспілотнікаў на поўдзень ад Трыпалі. Ахвярам ўдару сталі вайскоўцы ў званнях палкоўніка, капітана і салдата. Між тым, афіцыйны прадстаўнік ЛНА Ахмад аль-Місмары ў відэазвароце заявіў, што армія Хафтара адлюстравала спробу паветрана-наземнага нападу тэрарыстычных груповак на базу «аль-Джуфра» на поўначы краіны[180]. Адначасова ў горадзе Гар’ян успыхнулі жорсткія сутыкненні пасля таго як сілы Сараджа прыступілі да нарошчвання групоўкі сваіх сіл побач з горадам. Войскі Хафтара паведамілі, што масіраваныя перастрэлкі пачаліся ў выніку барацьбы за кантроль за адну з заправачных станцый — стратэгічны аб’ект у горадзе, які забяспечвае ЛНА палівам. Акрамя таго, войскі Урада нацыянальнага адзінства пачалі аперацыю «Буркан аль-Гадаб» з мэтай ліквідацыі анклаваў ЛНА ў горадзе Урбан, што за 30 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Гар’яна. Паводле звестак мясцовых уладаў, абвастрэнне сітуацыі ўжо стала прычынай новага патоку бежанцаў, якія шукаюць прытулку і бяспекі ў Трыпалі[181].

20 верасня ў выніку авіяўдару па паўднёвых раёнах Трыпалі загінулі 14 прыхільнікаў УНА. Таксама была знішчана ваенная тэхніка. На працягу папярэдніх 48 гадзін ВПС ЛНА ўдалося правесці 30 авіяўдараў па мэтам паблізу сталіцы[182].

21 верасня прадстаўнік ЛНА заявіў аб пачатку шырокамаштабнага наступлення ў паўднёвай частцы Трыпалі. Разлютаваныя баі пачаліся ў напрамку алеі і дарогі аэрапорта, Салах-эд-Дын і Айн-Зара. Да 22 верасня ў баях на поўдні сталіцы загінула адзінаццаць прыхільнікаў ўрада Сараджа і сямёра вайскоўцаў ЛНА[183]. У гэты ж дзень сілы УНА збілі беспілотнік «Орлан». Беспілотнікі гэтага тыпу ў свой час былі пастаўлены Расіяй у Аб’яднаныя Арабскія Эміраты. ААЭ у сваю чаргу адправілі іх ЛНА Хафтара. Па некаторых дадзеных, дроны абслугоўваюцца спецыялістамі з Эміратаў[73].

Між тым, авіяцыя фельдмаршала Хафтара атакавала зброевыя склады УНА. Па заяве ЛНА, больш за 90 сараджыстаў загінулі і 150 параненыя[184].

23 верасня, падчас свайго наступлення на Эз-Завію, у горадзе Бір-Алак ЛНА, па словах аднаго з мясцовых жыхароў, сутыкнулася з чадскімі наёмнікамі. Ваенныя вымусілі наймітаў адступіць, але апошнія ў адказ пайшлі ў контатаку пры падтрымцы турэцкіх ударных беспілотнікаў. Бой доўжылася цэлы дзень, у выніку чаго хафтараўцы занялі горад. Падчас гэтага разбуранымі апынуліся мячэць і некалькі дамоў мясцовага насельніцтва[46].

24 верасня авіяцыя Сараджа нанесла авіяўдар па горадзе Эз-Завія, падчас чаго нібыта былі забітыя трое расійскіх наймітаў[185]. Тым жа часам італьянскі карабель Grande Gabon даставіў сараджыстам у Місураце парадку 2 тысяч аўтамабіляў, 180 адзінак БТР, беспілотнікаў і стралковай зброі.

26 верасня ваенна-паветраныя сілы, лаяльныя арміі Хафтара, нанесла ўдар па аэрапорце Мітыга, знішчыўшы адзін турэцкі беспілотнік, ваенны склад і агнявыя пазіцыі[186]. Па заяве УНА, атака здзейсненая пры прямойм ўдзеле ААЭ[187]. 29 верасня авіяцыя фельдмаршала Хафтара нанесла новы ўдар па Мітызе, знішчыўшы МіГ-23 ВПС УНА[188].

КастрычнікПравіць

2 кастрычніка армія фельдмаршала Хафтара заявіла аб знішчэнні ў ходзе паветранай аперацыі некалькіх турэцкіх беспілотных лятальных апаратаў, што захоўваліся ў аэрапортах гарадоў Мітыга і Місураты[189].

3 кастрычніка ЛНА абстралялі паўднёвыя кварталы Трыпалі, з-за чаго загінулі двое мірных жыхароў. На наступны дзень абстрэлы аднавіліся. У выніку новых атак загінулі яшчэ двое мірных грамадзян, адзін з іx з’яўляўся грамадзянінам Марока[97].

8 кастрычніка, у выніку авіяўдару ВПС ЛНА па шпіталі на поўдні Трыпалі, загінуў адзін лекар і дзве медсястры параненыя. Міністэрства аховы здароўя УНА у сваёй заяве асудзіла налёт, ахарактарызаваўшы яго як «неапраўданую і зверскую атаку на палявы шпіталь і яго персанал»[190]. 15 кастрычніка, у выніку авіаналета ВПС ЛНА, у Трыпалі загінулі трое непаўналетніх. Таксама паведамляецца аб некалькіх параненых. Камандаванне Лівійскай нацыянальнай арміі адмаўляе датычнасць да інцыдэнту[191].

17 кастрычніка афіцыйны прадстаўнік урадавых сіл Махамед Ганона заявіў, што сараджысты нанеслі дзевяць паветраных удараў па пазіцыях ЛНА. У выніку авіяўдараў былі знішчаныя два аўтамабілі, два танкі, адна артылерыйская ўстаноўка, якая, як гаворыцца ў заяве, ужывалася для бамбаванняў жылых раёнаў. У той жа час сілы фельдмаршала Хафтара абвясцілі аб нанясенні ўдару па аб’екце войскаў УНА ў цэнтральнай частцы Трыпалі, аднак падрабязнасцяў аб ахвярах не раскрылі[192].

22 кастрычніка авіяцыя хафтараўцаў нанесла авіяўдары па доўгачасовых агнявых кропках, складоў зброі і інфраструктуры ваеннай часткі ў аэрапорце Мітыга, якія фарміравання і ўзброеныя групоўкі выкарыстоўвалі для захоўвання тэхнікі і ракет турэцкіх беспілотніка. У сваю чаргу, урад нацыянальнага адзінства заявіў, што авіяцыя ЛНА нанесла ўдары па іх пазіцыях ў шэрагу раёнаў на ўсходзе і поўдні лівійскай сталіцы[193].

28 лістапада Турцыя і УНА заключылі мемарандум аб супрацоўніцтве, у тым ліку ваенным. Эрдаган зацвердзіў яго 26 снежня і ў той жа дзень паведаміў, што ўжо ў студзені запытае ў парламента дазвол адправіць у Лівію войскі[194].

ЛістападПравіць

4 лістапада авіяцыя Хафтара нанесла у чатыры ўдары па тэрыторыі аэрапорта Мітыга[195]. У гэты ж дзень сямёра хафтараўцаў на поўдні Трыпалі былі ўзятыя ў палон[196].

16 лістапада Палата прадстаўнікоў заявіла, што падкантрольная ёй ЛНА разгарнула інтэнсіўныя авіяўдары па сілах ўрада Сараджа. Акрамя паветраных удараў быў праведзены шэраг наземных нападаў на пазіцыі і аб’екты УНА вакол сталіцы. Паведамлялася, што хафтараўцам атрымалася знішчыць тры грузавікі, загружаных боепрыпасамі[197].

У гэты момант міністр унутраных спраў УНА Лівіі Фатх Башага сустрэўся з намеснікам саветніка Кангрэсу ЗША па нацбяспекі на Блізкім Усходзе і ў Паўночнай Афрыцы Вікторыяй Котс. У перамовах таксама прыняў удзел кіраўнік МЗС сараджыстаў Мухамад Зяла. Гаворка ішла аб умацаванні бяспекі, гуманітарнай сітуацыі, а таксама аб узмацненні ўлады УНА у краіне[58].

18 лістапада дзесяць чалавек, у тым ліку два лівійцы і некалькі мігрантаў, былі забітыя, а 35 чалавек атрымалі раненні ў выніку авіяўдару ЛНА па фабрыцы сухароў у квартале Вадзі-Рабіі ў Трыпалі[198]

20 лістапада ля Тархуны быў збіты СПА ЛНА італьянскі разведвальна-ўдарны беспілотнік MQ-9 Reaper. Між тым, міністэрства абароны Італіі паведаміла, што БПЛА італьянскіх ВПС, выконваў місію «Бяспечнае мора» і здзяйсняў пралёт па маршруце, які быў загадзя ўзгоднены з лівійскім урадам. Пры гэтым гаворыцца, што сувязь з дронам была страчана і ён пацярпеў крушэнне на лівійскай тэрыторыі. «Федэральнае агенцтва навінаў» палічыла паведамленне італьянскага ваеннага ведамства няпэўным, бо ў ім не ўдакладняецца, з кім менавіта ў Лівіі быў узгоднены маршрут палёту. Таксама не згадана, якім чынам шматмэтавы ўдарны беспілотнік з ракетамі на борце, які выконваў місію, мог апынуцца на адлегласці 40 кіламетраў ад берагавой лініі. З’яўленне падобнага апарата на такім выдаленні ад мора невытлумачальна. Верагодней за ўсё, як гавораць некаторыя крыніцы, БПЛА аказваў падтрымку атрадам сараджыстаў[94].

21 лістапада сілы ЛНА па памылцы знішчылі амерыканскі дрон, прыняўшы яго за турэцкі. Камандаванне арміі Хафтара з ваеннымі ЗША дамовілася каардынаваць дзеянні, каб пазбегнуць падобных інцыдэнтаў у далейшым[95].

26 лістапада ў Telegram-канале Directorate 4 з’явілася паведамленне, што вайскоўцы 128-га пяхотнага батальёна ЛНА на пазіцыях УНА Лівіі выявілі дакументы сірыйскага баевіка з групоўкі «Ліва Аль-Ума», якая ўваходзіла ў склад «Свабоднай сірыйскай арміі» (ССА). У дакументах нібыта ўтрымліваліся доказы таго, што Турцыя перакідае ў Лівію баевікоў з Сірыі[8].

СнежаньПравіць

4 снежня байцы брыгады Місураты паспрабавалі ажыццявіць дзяржаўны пераварот у Лівіі, імкнучыся звергнуць Урад нацыянальнага адзінства прэм’ер-міністра Фаіза Сараджа. 

7 снежня на поўдні горада Эз-Завія сараджысты збілі МіГ-23 ВПС ЛНА. Пілот паспеў катапультавацца, але трапіў у палон да праціўніка. Паводле ўдакладненых звестак, самалёт быў збіты турэцкім СПА Hisar[68]. Штаб ЛНА заявіў, што прычынай крушэння самалёта стала тэхнічная няспраўнасць, з-за якой пілот быў вымушаны катапультавацца на варожай тэрыторыі. Пры гэтым з палонным «дрэнна звяртаюцца ў парушэнне Жэнеўскай канвенцыі», удакладняецца ў заяве[199].

12 снежня фельдмаршал Хафтар абвясціў аб апошнім наступальным удары па Трыпалі, падчас якога горад будзе ўзяты[200].

20 снежня Лівійская нацыянальная армія запатрабавала ад узброеных фарміраванняў, якія падтрымліваюць Урад нацыянальнай згоды Фаіза Сараджа, на працягу 72 гадзін пакінуць Трыпалі і Сірт. За гэты час ЛНА абавязваецца не атакаваць сілы, якія адыходзяць з Трыпалі і Сірта. Калі ж лаяльныя УНА фарміраванні не выканаюць умовы ўльтыматума, то атакі на іх пазіцыі з боку ЛНА адновяцца[201]. Ужо 25 снежня брыгада Місураты прыняла ўльтыматум фельдмаршала і вывяла свае атрады як з Сірта, так і з Трыпалі[40].

У ноч на 26 снежня ЛНА аднавіла ўдары па пазіцыях ваенных фарміраванняў УНА ў горадзе Місурата. Нападам падвергліся штаб-кватэры і склады са зброяй, размешчаныя ў цэнтры горада, а таксама пазіцыі груповак, лаяльных УНА, у ваколіцах Сірта[194].

27 снежня ўрад Сараджа звярнуўся з афіцыйным запытам да Турцыі аб аказанні ваеннай дапамогі. Да гэтага прэзідэнт Турцыі Рэджэп Таіп Эрдаган не раз заяўляў пра гатоўнасць накіраваць вайскоўцаў у Лівію, калі УНА ў Трыпалі папросіць яго аб дапамозе. Пры гэтым у Анкары разумеюць, што турэцкія ваенныя могуць сутыкнуцца ў Лівіі з Расіяй, як гэта ўжо адбывалася на сірыйскім тэатры ваенных дзеянняў[194].

Баявыя дзеянні ў 2020 годзеПравіць

  Вонкавыя відэафайлы
Відэахроніка за 2020 год
  Бой ля Абу Грэйна ў 100 км ад Місураты. Студзень.
  Атака Мі-24Р ВПС ЛНА на сілы УНА блізу Місураты. Вечар 9-га альбо раніца 10-га красавіка.
  Знішчэнне турэцкімі дронамі аўтамабіляў забяспячэння ЛНА ля Бені-Валіда. Ноч 6 красавіка.
  Здымкі з дрона руін поўдня Трыпалі. Чэрвень.

СтудзеньПравіць

4 студзеня 2020 Халіфа Хафтар абвясціў у краіне масавую мабілізацыю для «выгнання замежных сіл» у адказ на планы ўладаў Турцыі адправіць войскі ў Трыпалі. Ён заклікаў лівійцаў забыцца пра рознагалоссі, «аб’яднацца і ўзяцца за зброю», каб «абараніць зямлю і гонар». Камандуючы нацыянальнай арміяй абвінаваціў прэзідэнта Турцыі Рэджэпа Эрдагана ў імкненні адрадзіць «асманскае валадарства» ў Лівіі і назваў магчымае сутыкненне «бітвай з каланізатарамі»[202].

Разам з тым з’явіліся паведамленні аб авіяўдарах ВПС ЛНА па Трыпалі. Атакам падвергліся аэрапорт Мітыга, ваенны каледж і жылы квартал Эль-Хадба эль-Хадрах. Паведамляецца, што загінула 28 кадэтаў армейскай навучальнай установы, яшчэ 18 атрымалі раненні, а ў аэрапорце пасля удараў успыхнуў пажар[203].

5 студзеня Эрдаган заявіў, што турэцкія вайскоўцы накіраваліся ў Лівію. Яны, паводле слоў прэзідэнта, зоймуцца каардынацыяй атрадаў Урада нацыянальнай згоды. Гаворка ідзе, па дадзеных СМІ, аб паветранай, наземнай і марской ваеннай падтрымцы для адлюстравання наступлення ЛНА. Адпраўку вайскоўцаў у Лівію ўхваліў турэцкі парламент[204].

6 студзеня на бок ЛНА перайшла 604-я брыгада, якая ранней змагалася за Сараджа[6]

8 студзеня ў Трыпалі ўжо прыбылі першыя атрады Узброеных сіл Турцыі для падтрымкі арміі Фаіза Сараджа[205].

9 студзеня Лівійская нацыянальная армія ўвяла паветраную блакаду міжнароднага аэрапорта Мітыга пасля таго, як прыхільнікі Урада нацыянальнай згоды Лівіі выкарыстоўвалі паветраную гавань для перакідання наймітаў і вайскоўцаў з Турцыі[206].

12 студзеня, шмат у чым дзякуючы намаганням Расіі і Турцыі, на паўночным захадзе Лівіі быў абвешчаны рэжым спынення агню[207]. Аднак ужо праз некалькі гадзін і хафтараўцы, і сараджысты абвінавацілі адзін аднаго ў парушэнні перамір’я. Паведамлялася пра сутыкненні з выкарыстаннем розных відаў узбраення, у тым ліку і артылерыі[208][209].

13 студзеня ў Маскве павінна была прайсці сустрэча паміж Фаізам Сараджам і Халіфам Хафтарам, а таксама прадстаўнікамі іншых лівійскіх сіл[210], але Фаіз адмовіўся весці перамовы з апанентам. Нягледзячы на ​​гэта, адбылася мірная канферэнцыя з удзелам розных кіраўнікоў дзяржаў, у тым ліку і лідараў варагуючых бакоў. Чакалася, што бакі падпішуць мірны дагавор. Сарадж і прадстаўнік парламента Лівіі на ўсходзе краіны падпісалі двухбаковыя пагадненні, аднак Хафтар узяў час на роздум. Замінка звязана з тым, што камандуючы ЛНА падчас перамоў настойваў на неабходнасці бесперашкоднага ўводу сваіх падраздзяленняў у падкантрольны УНА Трыпалі, што не мелася на ўвазе праектам пагаднення. Праект прадугледжваў адмову ад усіх наступальных дзеянняў і стварэнне ваеннай камісіі для вызначэння лініі судакранання і назірання за перамір’ем. Згодна з распрацаваным дакументам таксама планавалася стварыць рабочыя групы па ўрэгуляванні сітуацыі ў рэгіёне[211].

 
Дэманстрацыя супраць фельдмаршала Хафтара ў Берліне падчас канферэнцыі па Лівіі.

19 студзеня ў Берліне (Германія) прайшла канферэнцыя па Лівіі, дзе ў тым ліку прысутнічалі Хафтар і Сарадж, аднак арганізаваць прамыя перамовы паміж імі не ўдалося. Нягледзячы на ​​гэта, быў распрацаваны план урэгулявання лівійскага канфлікту. Згодна з прапанаванай рэзалюцыяй, працэс прапануецца разбіць на шэсць «кошаў»: спыненне агню, выкананне зброевага эмбарга, палітычны працэс, рэформа сектара бяспекі, эканамічная рэформа і захаванне гуманітарных нормаў і правоў чалавека. Усім удзельнікам канферэнцыі дакумент прапануе адмовіцца ад умяшальніцтва ў лівійскі канфлікт[212]. Падкрэсліваецца, што ў выпадку, калі праект выніковага дакумента канферэнцыі будзе прыняты, то за ходам яго выканання будзе сачыць спецыяльна створаная міжнародная структура, якая будзе знаходзіцца пад эгідай ААН[213].

22 студзеня з-за ракетных абстрэлаў з боку ЛНА аэрапорт Мітыга быў вымушаны ў чарговы раз спыніць сваю працу, але неўзабаве ён аднавіў дзейнасць[214]. 23 студзеня аэрапорт перанёс усё свае рэйсы на аэрапорт у Місураце[215].

У канцы студзеня хафтараўцы пачалі наступленне на Місурату[216]. Падчас гэтага, 28 студзеня, сілы Сараджа збілі варожы беспілотнік. Як заявілі ў ЛНА, войскі УНА па памылцы збілі ўласны дрон[217].

Паводле інфармацыі тэлеканала «218», 28 і 29 студзеня турэцкія ваенныя высадзіліся ля Трыпалі з двух ваенных караблёў, яшчэ адзін прывёз тэхніку. Партал «Ахмар Лівія» са спасылкай на крыніцы паведаміў пра дастаўку боепрыпасаў і абсталявання на базу ВПС у цэнтры лівійскай сталіцы. Раней радыё «Sputnik» паведаміла, што Макрон абвінаваціў Эрдагана ў парушэнні «абяцання» па Лівіі[218].

ЛютыПравіць

У лютым бакі канфлікту пачалі абмяркоўваць план чарговага перамір’я. 3 лютага пачала працу Аб’яднаная вайсковая камісія 5+5, стварэнне якой было прапісана ў берлінскім пагадненні. У яе ўвайшлі пяць прадстаўнікоў ад ЛНА і ад Урада нацыянальнай згоды. Мэта работы ваеннага камітэта — весці перамовы аб паўнавартасным спыненні агню ў Лівіі[219].

5 лютага ў лівійскіх сацыяльных сетках са спасылкай на прадстаўніка арміі Хафтара Ахмада аль-Місмары з’явілася інфармацыя аб тым, што Турцыя нібыта пачала перакідваць пад Трыпалі баевікоў з Ірака[220].

13 лютага ад абстрэлу ЛНА пяць грамадзянскіх атрымалі раненні[221]. 15 лютага падчас чарговага артабстрэлу хафтараўцамі ўсходніх раёнаў Трыпалі загінуў адзін мірны жыхар[222].

17 лютага аэрапорт Мітыга быў вымушаны зноў адмяніць усе рэйсы з-за чарговай атакі. Армія Хафтара заклікала авіякампаніі выконваць беспалётную зону і «не ставіць самалёты пад пагрозу знішчэння»[223].

18 лютага войскі фельдмаршала Хафтара нанеслі два ракетных удары па порце Трыпалі, у выніку чаго загінулі трое мірных жыхароў. У сетцы між тым былі апублікаваныя спадарожнікавыя здымкі месца атакі на турэцкае судна ў порце Трыпалі, якое, як заявілі ў ЛНА, перавозіла зброю і боепрыпасы. Акрамя таго, увечары 18 лютага ў арміі Хафтара паведамілі пра знішчэнне беспілотніка на поўдні Трыпалі. Як мяркуецца, апарат накіраваўся для напада на пазіцыю ЛНА як адказ на атаку на порт[224]. Пазней «Al Arabiya» са спасылкай на іншыя крыніцы паведаміла, што ў выніку абстрэлу Лівійскай нацыянальнай арміяй судна ў порце Трыпалі 18 лютага загінулі трое турэцкіх афіцэраў і іх сірыйскі перакладчык. Інфармацыя была пацверджана прэзідэнтам Эрдаганам[86].

21 лютага хафтараўцы апублікавалі фатаграфіі з нядаўна захопленым наймітам з Чада, які ваяваў за ўрад Сараджа. Таксама быў выкладзены дакумент, зыходзячы з якога можна заявіць, што замежнік уступіў у шэрагі войскаў УНА ў кастрычніку 2019 года[225].

28 лютага карыстальнікі Twitter з Лівіі распавялі, што артылерыя сараджыстаў на поўдні Трыпалі знішчыла БМП, а на іншай вуліцы горада — танк. Акрамя гэтага, снарады дагадзілі таксама ў сховішча боепрыпасаў, размешчанае побач з горадам Каср бен Гашыр[226].

29 лютага акаунт, звязаны з УНА, у сацыяльнай сетцы Facebook паведаміў аб артылерыйскім абстрэле прыхільнікамі Сараджа пазіцый арміі Хафтара на ўскраінах сталіцы. Пры гэтым загінулі больш за сорак мірных жыхароў, паколькі абстрэл вёўся не толькі па пазіцыях ваеннаслужачых ЛНА, але і па жылых кварталах на некалькіх напрамках[227].

Адначасова генерал-маёр ЛНА Ахмад Місмары пацвердзіў інфармацыю аб тым, што армія Хафтара пры адбіцці нападу праціўніка збіла 6 турэцкіх беспілотнікаў[228].

СакавікПравіць

1 сакавіка Лівійская нацыянальная армія фельдмаршала Хафтара абвясціла аб захопе Эль-Азізія — стратэгічна важнага плацдарму ў прыгарадзе Трыпалі[229]. За дзень да гэтага хафтараўцы ўзялі ваенную базу Алакір паміж Трыпалі і Эль-Азізіяй[230].

Тым часам карыстальнікі Facebook з Лівіі паведамляюлі аб працяглай працы цяжкай артылерыі УНА Лівіі ў раёне аль-Мадзіна ар-Рыядзе з Трыпалі. Акрамя таго, ёсць звесткі пра артабстрэл ЛНА з пазіцый праціўніка, якія ўмацаваліся ў Трыпалійскім парку ан-Наср[231].

3 сакавіка сілы Хафтара абстралялі міжнародны аэрапорт у Мітыге. Ракеты пабілі прыпаркаваныя самалёты авіякампаній Afriqiyah Airways і Burak Air. У момант абстрэлу ў лайнерах нікога не было[232]. Перад гэтым, 2 сакавіка, у паўднёвыя кварталы сталіцы трапілі пад абстрэл, які вёўся з тэрыторыі аэрапорта[233].

9 сакавіка кіраўнік Сірыйскага цэнтра маніторынгу за выкананнем правоў чалавека (SOHR) Рамі Абд ар-Рахман паведаміў, што баевікі з краін Паўночнай Афрыкі працягваюць прыбываць на тэрыторыю Лівіі, многія з іх з’яўляюцца былымі байцамі ІДІЛ. Тысячы джыхадзістаў аказваюцца на занятай урадам Ф. Сараджа тэрыторыі «пад турэцкім плашчом»[234]. Пасля артылерыйскага ўдару сіл УНА 9 сакавіка пацярпелі два фермерскіх дома ў вёсцы Аль-Хікамая. Урон быў нанесены і будынка гасцініцы «аш-Шарыф». Трое чалавек загінулі[235].

12 сакавіка ў сябе на старонцы Facebook прэс-сакратар ЛНА Ахмад аль-Місмары даў справаздачу пра знішчэнне некалькіх адзінак замежнай ваеннай тэхнікі, якая належыць Ураду Нацыянальнай Згоды. Тэхніка была знішчана ў баях у раёне Місураты, дзе размяшчалася турэцкая авіябаза. Місмары адзначыў, што ўзбраенне было знішчана дзякуючы разведзвестак, а сама аперацыя па знішчэнні ўзбраення на ўсход ад Місураты працягваецца[236].

15 сакавіка Лівійская нацыянальная армія нанесла ўдары па аэрадроме Мітыга, нібыта ліквідаваўшы некалькіх турэцкіх вайскоўцаў. Па заяве прэс-службы ЛНА, армія ўвайшла ў некалькі раёнаў Трыпалі, але пры гэтым выконвае перамір’е, праводзячы аперацыі толькі ў якасці адказу на правакацыі сіл Урада нацыянальнай згоды[237]. Разам з тым ЛНА выпусціла заяву, у якой паведамляе, што Турцыя перакідае ў Лівію баевікоў з ІД і Фронт аль-Нусра, агульнай колькасцю ў дзве тысячы чалавек. Таксама ў Трыпалітаніі знаходзяцца 7,5 тысяч іншых сірыйскіх баевікоў. ЛНА заявіла, што ў краіне знаходзяцца каля тысячы афіцэраў і турэцкіх ваенных спецыялістаў, пры гэтым Анкара ўсталёўвае радыёлакацыйныя станцыі і ракетныя сістэмы на тэрыторыі Лівіі для перакідання з Сірыі яшчэ 6,5 тысячы баевікоў. Таксама яны зафіксавала факт уцёкаў у Еўропу 190 турэцкіх наймітаў[52].

18 сакавіка СМІ паведамілі, што сілы ўрада Трыпалі ўжылі цяжкую артылерыю. Ваенныя дзеянні былі зафіксаваныя ў Ар-Рамле, на мосце Ас-Сван і на кірунку Тарык аль-Матар. Як заявіў 128-ы пяхотны батальён хафтараўцаў, была праведзена паспяховая аперацыя па знішчэнні пунктаў назірання турэцкіх і сірыйскіх баевікоў[238].

У выніку сутыкненняў 21 сакавіка байцам ЛНА атрымалася знішчыць некалькі турэцкіх бронемашын. Былі ліквідаваныя замежныя найміты, якія нібыта адкрылі агонь па мірным насельніцтву ў Трыпалі[239].

22 сакавіка армія на чале з фельдмаршалам Халіфа Хафтарам абвясціла аб прыпыненні баявых дзеянняў, каб дазволіць краіне засяродзіцца на барацьбе з пандэміяй COVID-19. Разам з ёй, Урад нацыянальнага адзінства аб’явіў каменданцкую гадзіну ў начны час, уведзена забарона на вяселлі і пахаванні, зачыненыя рэстараны, кафэ і іншыя забаўляльныя ўстановы[240]. Аднак ужо 23 сакавіка УНА здзейсніла шэраг артылерыйскіх абстрэлаў наваколляў Трыпалі і Тархуны, а 24-га быў выраблены абстрэл з цяжкай артылерыі раёна Ас-Сабія паўднёвей Трыпалі. Ад абстрэлу пацярпелі апорныя пункты і асноўныя месцы размяшчэння арміі Хафтара ў раёне Вадзі ар-Рабія. Тым не менш ЛНА ўсё яшчэ падтрымлівала палітыку спынення баявых дзеянняў[241].

26 сакавіка інфармацыйнае агенцтва News Front паведаміла, што прыхільніка прэм’ер-міністра Сараджа абстрэльваюць жылыя кварталы раёна Каср бен Гашыр, а ў небе над раёнам Вадзі ар-Рабія былі заўважаныя беспілотнікі УНА. Напярэдадні ў выніку сутыкнення ў раёне Айн Зары былі ліквідаваныч 19 сараджыстаў[239]. Гэтая ж крыніца казала, што атрады, лаяльныя Сараджу, па памылцы збілі турэцкі беспілотнік вытворчасці Bayraktar Mini[242].

Адначасова турэцкія ваенныя і прыхільнікі УНА, як паведамляе Sham Center, змаглі захапіць стратэгічную ваенную базу Аль-Ватыя (потым высветлілася, што атрады Хафтара не страцілі базу), дзе акрамя ЛНА меркавана грунтаваліся найміты расійскай ПВК Вагнера. Турцыя задзейнічала ўдарныя дроны і разграміла абаронк войскаў Хафтара. Пасля гэтага найміты, уключаючы расійскіх салдат, беглі, кінуўшы тэхніку і зброю. Пратурэцкія сілы завалодалі трафеямі ў выглядзе дзясятка танкаў і цэлых 6 расійскіх самалётаў. Таксама ў палон нібыта патрапіў адзін расійскі наёмнік[11].

Як высветлілася потым, штурм базы праходзіў з тэрыторыі суседняга Туніса[243].

27 сакавіка сілам Лівійскай нацыянальнай арміі, па яе заяве, ўдалося ўзяць пад кантроль заходнія раёны сталіцы. Таксама ВПС нанеслі авіяўдары па аб’ектах, кантраляваных урадам Сараджа ў некалькіх рэгіёнах на захадзе краіны ў раёне Вадзі-Замзам[244]. А 128-ы батальён ЛНА паведаміў, што ўзяў у палон аднаго з сірыйскіх баевікоў. Палоннага клічуць Ібрагім Мухамад Дарвіш, і яму 23 гады. Як распавёў сам Дарвіш, спачатку яго даставілі на ваенна-транспартным самалёце ўзброеных сіл Турцыі з Сірыі ў Стамбул, далей на грамадзянскім самалёце з асабістай зброяй ў аэрапорт «Мітыга» у Лівіі. Баевік прызнаўся, што ён не мае дачынення да Сірыйскай свабоднай арміі, а з’яўляецца членам групоўкі «Хаят Тахрыр аш-Шам»[245].

У гэты ж час, у выніку авіяўдару па галоўным аператыўнаму штабу Лівійскай нацыянальнай арміі ў раёне Аль-Вішка, загінулі камандзір аператыўнага штаба Вялікага Сірта генерал-маёр Салім Дэр’як аль-Фарджані і яго памочнік Кадафі ас-Садаі. А 27 сакавіка ў ходзе сутыкненняў паміж сіламі УНА і ЛНА загінула пяць высокапастаўленых генералаў, у тым ліку — лідар брыгады па абароне нафтавых радовішчаў у раёне Ас-Серыр Алі Сэйда ат-Табаві. Немалаважна адзначыць, што ён лічыўся адным з самых блізкіх паплечнікаў Халіфа Хафтара і адказваў за вярбоўку наймітаў з «джанджавідаў» і афрыканцаў. На працягу двух дзён было забіта яшчэ некалькі палявых камандзіраў, у тым ліку — кіраўнік 302-й брыгады Салех аль-Кабсі аль-Магрыбы, камандуючы артылерыяй 302-й брыгады Муса аль-Магрыбы, камандуючы аператыўным штабам Валід ад-Дзібар аль-Фарджані і начальнік разведкі аперацыйнага штаба Вялікага Сірта Дау аль-Меграхі. Камандзір берагавой аховы ў раёне Аль-Вішка Сабер аль-Матхар, супрацоўнік аператыўнага штаба Вялікага Сірта Мухамед аль-Мадждуб аль-Вафі і камандзір 103-й брыгады Халід Крыс таксама былі забітыя[3].

29 сакавіка войскі УНА здзейснілі абстрэл па лагеры ЛНА ў раёне горада Каср-бен-Гашыр. Відавочцы распавялі пра некалькі атаках, учыненых на пазіцыі арміі Хафтара ў раёнах Ар-Раваджых, Аз-Зіяна і Аль-Хавалік. Адзін з палявых ваеначальнікаў Сараджа Абдул Малік Мадані заявіў у сваім Twitter-акаўнце пра знішчэнне пяці адзінак ваеннай тэхнікі праціўніка ў Аз-Затарне, дзе сараджысты на працягу некалькіх гадзін вялі бой з войскамі фельдмаршала[246]. У ходзе гэтых акцый фарміравання Урада нацыянальнага адзінства ўжылі ў паўднёвых прыгарадах Трыпалі пастаўленую з Турцыі БМП ACV-15. Аднак у ходзе баёў яна была падбітая байцамі Хафтара і кінута на нейтральнай паласе[247].

Al-Masdar News са спасылкай на Сірыйскую абсерваторыю па правах чалавека са штаб-кватэрай у Лондане апублікавала паведамленне аб незадаволенасці ў шэрагах сірыйскіх наймітаў. Яны скардзяцца на цяжкія ўмовы жыцця, а таксама на тое, што ім не выплочваюць ўзнагароджанне ў агавораным памеры. Абяцаную зарплату ў памеры двух тысяч долараў ім заплацілі толькі за адзін месяц. Таксама атрымана аўдыёзапіс, у якой сірыйскі баевік кажа, што шкадуе пра паездку ў Лівію і заклікае патэнцыйных наймітаў перагледзець свой выбар. Ён у прыватнасці нібыта сказаў наступнае[248]:

«Турцыя заплаціла нам заробак толькі за адзін месяц. Яна нічым нас не забяспечыла. Нават цыгарэты мы амаль не атрымлівалі. Мы застаемся ў доме, але не можам выйсці з яго, так як вочкі сіл Хафтара разгорнутыя па ўсім раёне. Усе мы хочам вярнуцца ў Сірыю».

31 сакавіка падраздзялення маршала Халіфа Хафтара заявілі пра тое, што ім атрымалася збіць ударны турэцкі беспілотнік Bayraktar TB2[249].

КрасавікПравіць

 
Завяршальны этап кампаніі (красавік—чэрвень 2020 года).

1 красавіка з’явіліся паведамленні, што прыхільнікі Хафтара захапілі ў якасці трафеяў два БМП турэцкай вытворчасці[250].

2 красавіка падчас ракетнага ўдару па аэрапорце Мітыга загінулі двое мірных жыхароў[251].

3 красавіка падраздзялення супрацьпаветранай абароны Хафтара паведамілі пра знішчэнне варожага самалёта. Як мяркуецца, быў збіты вучэбна-баявы L-39 Albatros чэхаславацкай вытворчасці. Паведамляецца аб гібелі двух пілотаў, якія няўдала катапультаваліся. У якасці доказу прад’яўлены парашут аднаго з іх[84].

Прэс-сакратар лівійскай арміі УНА Махамед Гануну заявіў ў Facebook, што СПА уразіла дрон войск Хафтара[74].

5 красавіка прэс-служба ЛНА на сваёй старонцы ў Twitter паведаміла пра страту прыхільнікамі Сараджа 37 забітымі і 27 параненымі ў выніку нядаўняга бою. Удакладняецца, што сярод загінулых быў дваццаць адзін сірыяц[252].

6 красавіка паведамлялася аб знішчэнні прыхільнікамі Сараджа транспартнага самалёта войскаў Хафтара, які быў атакаваны на ўзлётна-пасадачнай паласе ля Тархуны. Па паведамленні Лівійскай нацыянальнай арміі, на борце былі медыкаменты, неабходныя для барацьбы з вірусам новага тыпу COVID-19. Аднак Урад нацыянальнага адзінства сцвярджае, што самалёт перавозіў боепрыпасы і амуніцыю[69]. Разам з тым ВПС ЛНА заявілі аб знішчэнні турэцкага беспілотніка і склада са зброяй у раёне Бугрэйн ў Місураце[253].

У ноч з 6 на 7 красавіка адбыўся шэраг буйных атак БПЛА войск Сараджа і яго турэцкіх саюзнікаў на ЛНА[15].

Спачатку, у 23:26, дроны УС Турцыі разбамбавалі тры машыны з боепрыпасамі сіл Хафтара ля Бені-Валіда. У 23:35 ля Сірта меркавана забіты 20 наймітаў ПВК «Вагнер». Расіяне ліквідаваныя пры суправаджэнні ваеннай калоны і грузавікоў з боепрыпасамі, а таксама бензавозаў. У адказ на гэта, у 23:44 ЛНА абстраляла бальніцу Аль-Хадрах ў Трыпалі больш чым 20 ракетамі «Град». Значная частка пашкоджанняў ўнутры бальніцы прыпадае на аддзяленне інтэнсіўнай тэрапіі для нованароджаных і радзільнае аддзяленне. У 23:58 дроны Сараджа атакавалі варожую калону ў Бені-Валідзе, уразіўшы пагрузчык, што буксіраваў хафтараўскі Т-55[254]. Паведамляецца аб мінімум двух дзясятках загінулых вагнераўцах. Затым у 0:12 дроны ўзарвалі паліўныя цыстэрны[15].

У ноч з 7 на 8 красавіка стала вядомая аб авіяцыйным удары ВПС трыпалітанскага ўрада, у якім загінуў памочнік камандзіра 604-га батальёна Міфтах аль-Бакара[255].

Вечарам 9 красавіка ВПС УНА разбамбілі авіябазу Аль-Ватыя, знішчыўшы парадку шасці хафтараўцаў і грузавік з забеспячэннем[256].

10 красавіка стала вядома, што верталёт Мі-24Р ВПС ЛНА атакаваў пазіцыі праціўніка блізу Місураты, выпусціўшы па іх дзве ракеты[257]. У той жа дзень войскі горада Налут абвясцілі, што больш не падтрымліваюць ўрад у Трыпалі. Ваенны савет горада Налута пачаў аб вывад усіх сваіх узброеных людзей з памежных пунктаў і пастоў бяспекі, размешчаных уздоўж мяжы Туніса і Лівіі. Прычынай таму стала адсутнасць якой-небудзь ваеннай дапамогі з боку УНА і эпідэмія COVID-19[258].

13 красавіка зафіксаваныя баі ў раёне Абу-Эса. Часткі трыпалітанскага ўрада захапілі горад Сарман, у якім ім у якасці трафеяў дасталіся не менш за 10 бронемашын ЛНА[259]. Таксама жорсткія баявыя дзеянні ў раёне населенага пункта Абу-Грэйн, дзе ЛНА задзейнічала і авіяцыю. Там ваенна-паветраныя сілы страцілі ў ходзе баявых дзеянняў верталёт агнявой падтрымкі Мі-24П. Увесь экіпаж у складзе трох чалавек загінуў. У той жа час крыніцы, блізкія да Урада нацыянальнага адзінства, сцвярджаюць, што ім, нібыта, атрымалася паланіць аднаго з пілотаў[71].

18 красавіка стала вядома, што атрады УНА пачалі абстрэлы ў Тархуне, аб чым паведамілі жыхары размешчанага непадалёк ад Трыпалі горада ў сябе ў соцсетях[260].

20 красавіка сілы Урада нацыянальнага адзінства Лівіі здзейснілі абстрэл мірных раёнаў ускраін Трыпалі. У выніку загінулі пяць мірных жыхароў, уключаючы падлетка[261]. Таксама паведамлялася аб гібелі ў баях у сталіцы аднаго байца ўзброеных сіл УНА[262].

21 красавіка войскі трыпалітанскага ўрада ажыццявілі беспаспяховую спробу ўзяць Тархуну[263].

22 красавіка байцы «Батальёна рэвалюцыянераў Трыпалі» паднялі паўстанне ў дачыненні да ўрада Фаіза Сараджа. Некаторы час таму кіраўнік МУС УНА Лівіі Ф. Башага загадаў арыштаваць двух камандзіраў батальёна, якія карысталіся аўтарытэтам сярод байцоў, Адхам Насуфы і Хані Місбаха. Прычынай заключэння стала зробленая імі публікацыя ў соцсетях. Аўтары паста непахвальна адклікаліся да міністра ўнутраных спраў[36]. Разам з тым у раёне авіябазы Аль-Ватыя ў палон захопленыя некалькі байцоў арміі Хафтара, а палкоўнік Амар Зентані, камандзір 134-й брыгады ЛНА, быў ліквідаваны ў выніку атакі турэцкіх дронаў у гэтым жа рэгіёне[5].

23 красавіка ЛНА ўзяла ў палон егіпецкага найміта, які на радзіме завочна прысуджаны да смяротнага пакарання за арганізацыю падрыву копскіх цэркваў[264].

Сірыйская абсерваторыя па правах чалавека (SOHR) паведаміла аб вярбоўцы Турцыяй баевікоў міжнароднай тэрарыстычнай арганізацыі «Ісламская дзяржава», якія накіроўваюцца ў Лівію. Адпаведную заяву зрабіў Рамі Абд ар-Рахман, кіраўнік SOHR. А тэлеканал Al-Arabiya атрымаў у сваё распараджэнне спіс з 28 імёнаў баевікоў ІД, якія цяпер знаходзяцца ў шэрагах атрадаў, лаяльных УНА[53].

25 красавіка ў Тархуне падчас абстрэлу загінуў адзін непаўнагадовы і яшчэ 13 мясцовых жыхароў атрымалі раненні[265], а на базе «Аль-Ватыя» пад абстрэлам былі забітыя тры байца з войска Хафтара[266]. На поўдні Бені-Валіда сілы Сараджа пры падтрымцы туркаў атакавалі аўтакалону нацыянальнай арміі[267]. Паведамлялася, што СПА ЛНА збілі ў небе над Вадзі аль-Дзінары, на поўдзень ад горада Бані-Валід, два турэцкіх дрона Bayraktar TB2[268].

27 красавіка фельдмаршал Хафтар заявіў, што ўлада ў Лівіі пераходзіць да ЛНА. Ён таксама заявіў, што армія раздзірае Схірацкае пагадненне 2015 года[269].

29 красавіка (з двух да пяці ночы) турэцкія дроны, ВПС і артылерыя УНА атакавалі шэраг пазіцый хафтараўцаў на поўдзень ад Трыпалі і ў Бені-Валідзе, знішчыўшы шэсць адзінак тэхнікі, якая, як мяркуецца, належыла расійскай ПВК «Вагнер»[270].

МайПравіць

1 мая атрады ЛНА захапілі блізу Трыпалі варожую тэхніку — бронемабіль турэцкай вытворчасці, які кінулі ў ходзе бою прыхільнікі ўрада нацыянальнага адзінства. Аб загінуўшых або параненых у выніку інцыдэнту невядома[271]. У сваю чаргу іх апаненты з УНА абстралялі базу «Аль-Ватыя»[272].

3 мая сараджысты атакавалі зброевыя склады на «Аль-Ватыя», забітыя два байца ЛНА[273].

5 мая армія ўрада нацыянальнага адзінства і турэцкія дроны атакавалі шэраг ваенных мэтаў ЛНА блізу Тархуны. Па некаторых звестках, нападу падвергліся грамадзянскія грузы, што праходзілі па тэрыторыях, пратэкцыю якіх забяспечвае нацыянальная армія Хафтара. Паведамлялася, што згарэла машына з курыцай, кіроўцу цудам атрымалася сысці з-пад удару[274].

У ноч на 8 мая адбыўся артабстрэл квартала Трыпалі, дзе размяшчаліся дыпмісіі Італіі і Турцыі, у выніку чаго загінула двое чалавек. МЗС Італіі абвінаваціў у здарэнні армію Хафтара, у той час як яна ўсклала адказнасць на лаяльныя УНА групоўкі. Разам з тым, хафтараўцы заявілі аб прыпыненні баявых дзеянняў на перыяд святога для мусульман месяца Рамадан (да 24 мая)[275].

9 мая ў аэрапорце Мітыга два пасажырскіх лайнера былі моцна пашкоджаны ракетным ударам ЛНА, шэсць чалавек загінулі. У гэты ж дзень, па заяве штаба аперацыі «Вулкан гневу», байцы Хафтара выпусцілі прыкладна 80 ракет па жылых раёнах сталіцы[276].

11 мая ў баях у паўднёвых кварталах Трыпалі загінулі дзесяць прыхільнікаў Хафтара, яшчэ васемнаццаць параненыя[277].

12 мая, як стала вядома ад УНА, яго сілы нанеслі ракетны ўдар па авіябазе Аль-Ватыя, у выніку чаго было знішчана адно ваенна-транспартнае судна. Пра чалавечыя ахвяры інфармацыі не паступала[70].

13 мая войскі трыпалітанскага ўрада нанеслі ўдар па сілах праціўніка на паўднёвым захадзе сталіцы, у выніку чаго было знішчана два транспартныя сродкі з 10-ю вайскоўцамі. Мэтай спецаперацыі было спыненне забеспячэння сіл ЛНА[278].

17 мая дроны сараджыстаў атакавалі авіябазу Аль-Ватыя, дзе знішчылі зенітны комплекс вытворчасці Расіі «Панцыр», які ЛНА атрымала ад ААЭ. Са слоў турэцкіх ваенных, удар быў нанесены менавіта па дыслакацыі войскаў Хафатара. Таксама быў атакаваны адзін з ангараў базы. Паводле дадзеных трыпалітанскага ўрада, было забіта як мінімум чацвёра байцоў. Былі прадэманстраваны таксама відэазапісы атакі[279].

18 мая стала вядома, што атрады лаяльныя ўраду Трыпалі занялі авіябазу Аль-Ватыя, пры гэтым былі знішчаны дзесяткі наймітаў, вялікая колькасць тэхнікі і ўзбраення, у тым ліку яшчэ два ЗРПК «Панцыр» расійскай вытворчасці. Пра захоп аб’екта паведаміў асабіста Фаіз Сарадж[280]. Адзначаецца, што аперацыя прайшла пры падтрымцы турэцкіх сіл. Гэтая база мела вялікае стратэгічнае значэнне для Хафтара: яе выкарыстоўвалі ў аперацыі ЛНА па ўзяцця Трыпалі[281].

 
Становішча пасля захопу УНА базы «Аль-Ватыя».

На 20 мая паведамлялася, што ўсяго было знішчана 8—9 «Панцыраў», пераважна турэцкімі беспілотнікамі[282].

Да гэтага часу фельдмаршал Хафтар прыняў рашэнне аб адводзе сваіх частак ад сталіцы на 2—3 км. Як заявіў прэс-сакратар Місмары, гэта было зроблена, «дзеля павялічэння прастору ў раёне Трыпалі, каб выправіць іх рэлігійных абрадаў і абмену візітамі, а таксама сувязях паміж лівійцамі, як гэта адбываецца на поўначы, усходзе і захадзе краіны». У ЛНА разлічваюць, што апаненты рушыць услед гэтаму прыкладу, каб пазбегнуць кровапраліцця пасля заканчэння месяца Рамадан[283].

21 мая ЛНА прыстрашыла ажыццявіць у бліжэйшы час найбуйнейшую паветраную аперацыю з магчымым удзелам расійскіх самалётаў. Паводле інфармацыі міністра ўнутраных спраў УНА Фатхі Башага, Расія адправіла Хафтару транзітам праз Сірыю восем самалётаў. Гаворка ідзе пра шэсць МіГ-29 і двух Су-24.

23 мая войскі Урада нацыянальнай згоды значна прасунуліся ў раёнах Салахадзін і Аль-Мешру на поўдзень ад Трыпалі. Яны працягнулі паспяховыя аперацыі супраць сіл нацыянальнай арміі, заняўшы дзве вайсковыя базы — Хамза і Ермук. Прадстаўнік штаба Лівійскай арміі УНА палкоўнік Мухамед Кунуну распавёў, што сапёры праводзяць размініраванне аб’ектаў, кінутых арміяй Хафтара[284]. А на поўдні лівійскага горада Трыпалі загінуў меркаваны расійскі найміт. Відэазапіс, на якой паказана цела загінулага, апублікаваў Telegram-канал «Ваенны Інфарматар». Сілы УНА Лівіі паказалі цела і асабістыя рэчы, як мяркуецца, грамадзяніна Расіі[285].

26 мая ЛНА ўзяла пад поўны кантроль адзін са стратэгічных раёнаў у прыгарадзе Трыпалі, выбіўшы адтуль фарміравання сараджыстаў. Акрамя таго, раней днём разлютаваныя сутычкі ішлі ў іншых раёнах на подступах да галоўнага гораду краіны, у тым ліку Айн-Зарэ, Эр-Рамле, Эль-Хадбе і на трасе, якая вядзе ад разбуранага яшчэ ў 2014 годзе і нефункцыянуючага міжнароднага аэрапорта Трыпалі. Па сцвярджэннях крыніцы, падчас сутычак бакі панеслі вялікія страты ў жывой сіле і тэхніцы, у палон ўзята мноства наймітаў з Сірыі, якія змагаюцца на баку УНА[286].

29 мая з’явіліся паведамленні пра ўдзел наймітаў з Вялікабрытаніі і Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі ў баявых дзеяннях на баку хафтараўцаў[287]. Тады жа тры бачных лідара сіл Урада нацыянальнай згоды Трыпалі былі забітыя падчас жорсткіх сутыкненняў на поўдзень ад сталіцы. У ходзе баёў разам з тымі былі знішчаныя па меншай меры яшчэ дзесяць байцоў. Адзначаецца, што ў пачатку тыдня былі забітыя камандзір атрада ўварвання сіл УНА Нурэдын Аль-Наас, а таксама палявыя камандзіры Махмуд Аль-Ханкары і Аль-Таеб Аль-Буш[288].

31 мая па меншай меры пяць мірных жыхароў загінулі ў выніку абстрэлаў у лівійскай сталіцы, яшчэ трое атрымалі раненні. Раней, па дадзеных прыхільнікаў Сараджа, сілы трыпалітанскага ўрада нанеслі артылерыйскія ўдары па пазіцыях арміі фельдмаршала Хафтара ў міжнародным аэрапорце на поўдзень ад сталіцы Лівіі. У выніку знішчаныя тры бронемашыны[289].

ЧэрвеньПравіць

1 чэрвеня армія Хафтара аднавіла кантроль над горадам аль-Асабіа, размешчаным у 100 кіламетрах ад Трыпалі. Заўлена, што гэта адбылося пасля серыі авіяцыйных налётаў і нападаў па такфірыстскім фарміраванням ў горадзе аль-Гара аль-Гарбі. Пачынаючы з 21 мая горад кантраляваўся УНА[290]. У штабе аперацыі «Вулкан гневу» Урада Нацыянальнага Адзінства абвясцілі аб гібелі сямі сапёраў — яны падарваліся пры размініраванні захопленых пазіцый ЛНА на поўдзень ад Трыпалі[291].

2 чэрвеня байцы лаяльныя УНА абстралялі канвой хафтараўцаў. Салдаты спрабавалі бегчы, адна з машын згарэла. Тым часам урад Сараджа абвясціў аб зачыстцы раёнаў вакол міжнароднага аэрапорта Трыпалі. Пры гэтым бакі канфлікту ў Лівіі пагадзіліся аднавіць перамовы. Яны павінны прайсці ў фармаце «5+5» пры пасярэдніцтве ААН[292].

3 чэрвеня сараджысты выбілі ворага з наваколля аэропорта Трыпалі (аэропорт Мітыга)[293].

4 чэрвеня байцы Лівійскай нацыянальнай арміі пакінулі свае пазіцыі ў Трыпалі[294]. Адначасна сілам ўрада ў Трыпалі атрымалася займець верталёт Мі-35, які належаў ЛНА. Па дадзеных Telegram-канала «Военный осведомитель», баявая машына была захоплена ў аэрапорце лівійскай сталіцы Трыпалі, што раней цалкам перайшоў пад кантроль атрадаў УНА[295]. Таксама стала вядома, што Урад нацыянальнага адзінства ўзяў пад кантроль Тархуну[296]. Пасля гэтага наступальная аперацыя Лівійскай Нацыянальнага арміі лічыцца беспаспяхова закончанай: Хафтар не толькі не захапіў сталіцу, але і страціў раней захопленую тэрыторыю. У той жа час сілы Сараджа працягвалі наступленне на поўдзень, асабліва на Сірт[297].

АхвярыПравіць

Па дадзеных Нацыянальнага камітэта па правах чалавека на 4 красавіка 2020 года, падчас кампаніі 4387 чалавек былі забітыя, у тым ліку 506 грамадзянскіх асоб, раненні атрымалі 12753 чалавека, у тым ліку 800 мірных жыхароў. Сярод ахвяр — 41 медыцынскі работнік, 64 жанчыны і 81 дзіця. Таксама 342 тысячы чалавек сталі бежанцамі[96]. Дакладныя дадзеныя па стратах войскаў ЛНА і УНА адсутнічаюць, аднак вядома, што кожны бок мае больш альбо менш за 1000 загінулых на пачатак студзеня 2020[67]. Ёсць сярод усіх загінулых і замежнікі. Так, у канцы ліпеня 2019 г. падчас атакі на аэрадром Аль-Джуфра забіты ўкраінскі лётчык з Мелітопаля Уладзімір Бухальскі[298], а ў кастрычніку пад артабстрэлам загінуў грамадзянін Марока[97]. У лютым падчас чарговага абстрэла загінуў сірыйскі перакладчык, які знаходзіўся пры турэцкіх сілах[86]. Згодна са спрэчнай інфармацыяй, у баях загінулі двадцаць сем турэцкіх ваенных (траіх забітых афіцыйна падзвердзіла Турцыя), шасцёра байцоў арміі ААЭ[75] і ад 53 да 78 наймітаў расійскай ПВК Вагнер[77][78][14][15]. Таксама, па дадзеных SOHR на 15 чэрвеня 2020 года, былі забітыя 403 сірыйскіх баевікоў[91].

НаступствыПравіць

Пасля сваёй перамогі ў пачатку лета 2020 года УНА пачынае наступлення ва Усходняй Трыпалітаніі. Разам з тым, у адказ на поспехі Сараджа і Эрдагана, прэзідэнт Егіпта Абдул Фатах ас-Сісі заявіў, што яго краіна можа ўварвацца ў Лівію на законных падставах, і заклікаў егіпецкую армію да поўнай баявой гатоўнасці. Ён адзначыў, што Егіпет атрымаў прамыя пагрозы ад «тэрарыстычных наймітаў і апалчэнцаў», таму любое ваеннае ўмяшанне з боку Каіра з гэтага часу легітымна[299].

Аднак ускладненні не рушалі, бо наступныя баявыя дзеянні не прывялі да поспеху таго ці іншага боку і фронт стабілізаваўся па лініі Сірт—Джуфра, дзе фіксавалася нізкая актыўнасць абодвух армій. 21 жніўня Сарадж абвясціў аб спыненні ўсіх ваенных аперацый на тэрыторыі Лівіі. Акрамя таго, ён падтрымаў правядзенне прэзідэнцкіх і парламенцкіх выбараў у сакавіку наступнага года на аснове канстытуцыі, якая будзе ўзгодненая ўсімі лівійцамі. Адначасова з аналагічнай заявай выступіў і спікер Палаты прадстаўнікоў Агіла Салех, які яшчэ вясной прапанаваў кожнаму з трох рэгіёнаў Лівіі выбраць сваіх прадстаўнікоў у Прэзідэнцкі савет і пачаць працэс палітычных рэформаў. Хутка ў Марока і Швейцарыі пачаліся мірныя кансультацыі[300].

Растучая незадаволенасць насельніцтва пагаршэннем сацыяльна-эканамічным становішчам і бясконцай вайной прывяла да нязначных хваляванняў і пратэстаў. У жніўні і верасні шэраг палітыкаў як у УНА, так і ў ППЛ абвясцілі аб адстаўцы. 16 верасня аб планах пакінуць сваё крэсла да канца кастрычніка заявіў нават Фаіз Сарадж. За пару тыдняў да гэтага ён зняў Фатхі Башага з пасады кіраўніка МУС УНА[300].

Ваенныя злачынствы і абвінавачванніПравіць

Прыхільнікі ХафтараПравіць

25 верасня, выступаючы ў ААН, Фаіз Сарадж абвінаваціў байцоў свайго апанента Хафтара ў шэрагу ваенных злачынстваў, у тым ліку бамбаваннях мірных жыхароў, нападах на аэрапорты, бальніцы, карэты хуткай дапамогі, крытычна важную інфраструктуру, а таксама ў прыцягненні дзяцей да баявых дзеянняў. Ён папрасіў Міжнародны крымінальны суд пачаць расследаванне ў дачыненні да Лівійскай Нацыянальнай Арміі[301].

Найбольшы шквал крытыкі і абвінавачванняў у адрас арміі Хафтара пачаўся пасля бамбаванняў цэнтра ўтрымання мігрантаў у Таджуры 3 ліпеня. Місія ААН у Лівіі (UNSMIL) назвала гэты авіяўдар ваенным злачынствам. Яна заклікала неадкладна спыніць усе парушэнні і напады на мірных жыхароў і інфраструктуру, асабліва сістэмы аховы здароўя. UNSMIL таксама звярнулася да міжнароднай супольнасці, каб яна ўвяла адпаведныя санкцыі супраць тых, хто загадаў нанесці авіяўдар, выканаў загад і паставіў зброю для яго выканання[302].

16 лютага 2020 года з’явіліся паведамленні, што ваенныя з ЛНА выкралі траіх чалавек — дваіх лівійцаў і аднаго замежнага грамадзяніна — і забілі іх у горадзе Мсалата. Прадстаўнікі Хафтара не пракаментавалі дадзены інцыдэнт[303].

Пасля абстрэлу порта Трыпалі 18 лютага УНА абвінаваціла армію Хафтара ў здзяйсненні ваенных злачынстваў і парушэнні перамір’я, адзначыўшы, што гавань жыццёва важная для сталіцы, паколькі туды дастаўляюць ежу і медыкаменты для мірных грамадзян. Старшыня праўлення нацыянальнай нафтавай карпарацыі Мустафа Санала заявіў, што ў Трыпалі можа пачацца гуманітарны крызіс. УНА лічыць, што хафтараўцы сістэматычна атакуюць порт, жылыя раёны і аэрапорт Мітыга, а таксама блакуюць працу нафтавых установак, каб стварыць гараджанам праблемы ва ўсіх аспектах жыцця[224].

6 красавіка снарады прыхільнікаў Хафтара дагадзілі ў шпіталь Аль-Хадрах, размешчаны ў раёне сталіцы, кантраляваным Урадам нацыянальнага адзінства. У выніку ўдару пацярпелі па меншай меры шэсць супрацоўнікаў шпіталя. Удар ЛНА асудзіў прадстаўнік упраўлення ААН па каардынацыі гуманітарных пытанняў Джэнсен Лерке. Чыноўнік падкрэсліў, што дадзены акт парушае нормы міжнароднага права і асабліва недапушчальны ва ўмовах пагрозы распаўсюджвання каранавіруснай інфекцыі[304].

6 красавіка армія Хафтара штурмавала ўчастак Аль-Шверэф сістэмы «Хасуна — Сахель аль-Джафара», якая займаецца водазабяспячэннем сталіцы і яе наваколля. Салдаты вымусілі работнікаў зачыніць усе клапаны рэгулявання патоку і спыніць працу свідравін. За гэта ЛНА падвергнулася жорсткай крытыцы з боку міністра МУС урада адзінства Ф. Башагі, які назваў зробленае ваенным злачынствам. У заяве МУС УНА дадзенае вызначаецца як «парушэнне правоў чалавека, а таксама ўнутраных і міжнародных законаў». У заяве ўтрымліваецца заклік да «міжнародным органам і праваабарончым арганізацыям дакументаваць гэта злачынства і адсочваць вінаватых у адпаведнасці з механізмамі міжнароднага права і рэзалюцыямі Савета Бяспекі, якія датычацца Лівіі»[305].

23 красавіка ўрад Сараджа ў Трыпалі абвінаваціў расійскіх наймітаў з ПВК «Вагнер», якія меркавана ваююць на баку ЛНА, у выкарыстанні нервова-паралітычнага газу ў раёне Салахадзін на поўдні сталіцы[16].

15 мая па меншай меры 14 чалавек атрымалі раненні ў выніку бамбавання бальніцы і жылых раёнаў у лівійскай сталіцы Трыпалі. Адказнасць за гэта Арганізацыя Аб’яднаных Нацый усклала на кіраўніка Лівійскай нацыянальнай арміі Х. Хафтара. Прадстаўнікі ўрада нацыянальнай згоды паведамілі, што нападу падверглася адно з аддзяленняў цэнтральнай сталічнай бальніцы, выпушчаныя ракеты таксама закранулі дом аднаго з мясцовых жыхароў. Прадстаўнік міністэрства аховы здароўя Амін аль-Хашэмі сказаў, што некаторыя часткі будынка бальніцы былі пашкоджаныя, і дадаў, што сярод параненых былі дзеці. Напад на бальніцу адбыўся праз некалькі гадзін пасля таго, як сем арганізацый, якія знаходзяцца пад эгідай ААН заклікалі супрацьстаялыя бакі спыніць баявыя дзеянні, каб улады сумесна з міратворчымі арганізацыямі засяродзіліся на барацьбе з распаўсюджваннем каранавіруснай інфекцыі. Але, нягледзячы на ​​неаднаразовыя заклікі да выканання міжнародных абавязацельстваў, ваенныя дзеянні ў Лівіі аднавіліся[306].

Як паведамлялася 11 чэрвеня, у лівійскай Тархуне знайшлі печ, у якой салдаты Халіфа Хафтара, як мяркуецца, жыўцом спальвалі палонных. Пра гэта заявіў кіраўнік МУС Лівіі Фатхі Башага. Паводле яго слоў, у гэтым жа раёне выяўлена некалькі масавых пахаванняў. Спасылаючыся на словы мясцовых жыхароў, Башага дадаў, што «дзясяткі зняволеных былі пахаваныя тут жыўцом». Нібыта лівійскія сілавікі задакументавалі «зверскія злачынствы незаконных узброеных груповак з усходу Лівіі ў горадзе Тархуна на паўднёвым усходзе ад Трыпалі». Вайскоўцы нацыянальнай арміі і сам Хафтар павінны быць адданыя міжнароднаму суду, падкрэсліў міністр[307]. Па стане на 24 чэрвеня, гаварылася аб адзінаццаці брацкіх магілах ахвяр ваенных злачынстваў арміі Хафтара ля Тархуны. Супрацоўнік пракуратуры Трыпалі Нуры аль-Галі паведаміў, што некаторыя целы былі пахаваныя ў кайданках. Паводле яго слоў, усе знойдзеныя целы былі пахаваныя не пазней як 12 месяцаў таму[308]. Як перадае ўкраінскае інфаагенцтва «ЛIГАБiзнесIнформ», у магілах прысутнічалі жанчыны і нават дзеці. Справа была перададзеная ў Міжнародны крымінальны суд[309].

Прыхільнікі СараджаПравіць

25 верасня на пасяджэнне ААН кіраўніку Фонду абароны нацыянальных каштоўнасцяў, расійскаму журналісту Аляксандру Малькевічу не далі выступіць на сесіі Савета ААН па правах чалавека з дакладам аб катаваннях, арганізаваных УНА. Азнаёміўшыся з тэкстам, па словах самаго Малькевіча, арганізатары нечакана змянілі праграму пасяджэння. Пры гэтам яны далі час для выступу Сараджа па злачынствах ЛНА[310].

6 кастрычніка расійскае інфармацыйнае агенцтва «Федеральное агентство новостей» апублікавала артыкул, у якім паведаміла пра самавольства ўзброеных атрадаў урада Сараджа ў Трыпалі. Адным з прыкладаў бясчынстваў паказаны інцыдэнт, калі байцы УНА забілі маладога чалавека на вачах у сведак. Па адной з версій, прычынай стаў дарожны канфлікт. Па іншай, байцы проста ўзялі некалькі флаконаў дарагіх духаў і пару наручных гадзін з крамы, і адмовіліся плаціць, выклікаўшы незадаволенасць ахвяры. Як паведамляецца, гэта не адзіны падобны інцыдэнт, і жыхары сталіцы рэгулярна публікуюць відэа з бясчынствам сараджыстаў[311]. Таксама агенцтва апублікавала артыкул аб катаваннях у турмах УНА[312].

15 кастрычніка галоўнакамандуючы ЛНА Халіфа Хафтар выступіў з заявай, у якой сцвярджаў, што Урад нацыянальнага адзінства кантралююць тэрарысты. Як адзначыла агенства «ПолитРоссия», намеснік сакратара УНА Шабан Хадзія, займаўся выкраданнем людзей і быў западозраны ў сувязях з «Аль-Каідай». Абдул Раўф Кара, кіраўнік турмы ўрада ў Мітызе, дзе, як паведамляцца, катуюць зняволеных, таксама быў абвінавачаны ў шэрагу злачынстваў[313].

1 лістапада з’явіліся паведамленні, што каля 450 мігрантаў збеглі з цэнтра часовага ўтрымання «Абу-Салім», які кантралююць атрады, звязаныя з Урадам нацыянальнага адзінства Лівіі. Мігранты стоўпіліся ноччу ў аб’екта ААН у Трыпалі. Уцекачы паведамілі, што яны не атрымлівалі ежу некалькі тыдняў. Мігранты адзначылі, што вымушаныя былі прасіць у сям’і грошай, каб заплаціць паліцыі і атрымаць страву. Тыя, хто не змог заплаціць, галадалі[314].

Палітыкі і журналісты Расіі неаднаразова выступалі з крытыкай урада Сараджа з-за яго сувязяў з тэрарыстамі і неадразовых арыштаў расійскіх грамадзян[315][316][317].

Як паведамлялася 3 красавіка 2020, у выніку атакі турэцкіх беспілотнікаў на канвой, які ажыццяўляе транспарціроўку харчавання для лівійскіх рабочых, загінулі шэсць удзельнікаў перавозкі і яшчэ трое жыхароў[318].

У красавіку Арганізацыя Аб’яднаных Нацый выпусціла заяву, дзе выказала сваю занепакоенасць сітуацыяй у Сурмане і Сабраце, дзе саюзныя УНА групоўкі ўчынілі беспарадкі. Байцы напалі на мясцовае насельніцтва, падазраванае ў лаяльнасці да ЛНА. Акрамя таго, яны запалохвалі людзей, уладкоўваючы паказальныя расправы, у тым ліку і пакарання. Рабочая група ААН таксама ў курсе, што ўзброеныя атрады Сараджа спрыялі незаконнаму вызваленні з турмаў больш за 400 зняволеных. Належнае судовае разбіральніцтва і праверкі адсутнічалі. Акрамя таго, салдаты не цураліся апаганьваць трупы і рабаваць насельніцтва[319].

2 мая ад «Федеральное агенство новостей» паведамлялася аб выпадках згвалтавання сірыйскімі наймітамі УНА дзяцей. Карыстальнік Twitter з Трыпалі нават паскардзіўся на афіцыйныя ўлады, што тыя бяздзейнічаюць у адносінах да злачынстваў баевікоў[320].

Паведамленні пра ПВК «Вагнер»Правіць

З пачаткам наступлення ў шэрагу інфармацыйных выданняў, якія спасылаліся на The Daily Telegraph, якое ў сваю чаргу спасылаецца на The Sun, з’явіліся паведамленні, што значную падтрымку ў трыпалітанскай аперацыі сілам Хафтара аказваюць 300 супрацоўнікаў расійскай ПВК «Вагнер»[321][322][323]. Падобныя паведамленне мелі месца ў 2018 і 2019, калі была апублікаваная інфармацыя аб прысутнасці наймітаў ПВК Расіі ў Венесуэле і ЦАР. У абодвух выпадках дадзенныя апынулася непацверджанымі[324]. Як мяркуе выданне «Versia», гэтая навінавае паведамленне з’яўляецца інфармацыйным укідам, заснаваным толькі на чутках і домыслах[325].

У верасні ў СМІ ўзнікла новая хваля паведамленняў аб удзеле ПВК «Вагнер» у баях пад Трыпалі. Усе яны грунтаваліся на сцвярджэннях і доказаў сіл урада Сараджа. Адно з найбольш пераканаўчых з іх з’яўляецца відэа, дзе дэманструюцца асабістыя рэчы аднаго з супрацоўнікаў кампаніі, які загінуў у Лівіі[326]. Таксама ў сетку трапіла відэа з грузавымі аўтамабілямі пясочнага колеру «Урал-4320». На кадрах дэманстраваўся грузавік, у якім знаходзіцца найміт расійскай прыватнай ваеннай кампаніі, які размаўляе па-руску. У прыватнасці ён заявіў аб накіраванні «ў Аджабію» на паўночным усходзе Лівіі. Аднак, згодна з расследаваннем Федэральнага агенцтва навінаў, прыхільнікі Сараджа выкарыстоўвалі скарочаную версія відэазапісы і з перазапісам зыходных фраз з арабскай мовы на рускую. Журналісты знайшлі поўную версію дадзенага відэа і пацвердзілі, што аўтамабіль быў зняты ў Сірыі, а не ў Лівіі. На аддаленых кадрах быў захаваны сірыйскі сцяг, а само відэа апублікавана яшчэ 17 верасня ў сірыйскай групе Facebook. Больш за тое, у арыгінальнай версіі роліка не было рускай гаворкі[327]. Пазней яно паведаміла, што распаўсюджваннем фэйкавых навін аб ПВК Вагнер займаецца арганізацыя «Браты-мусульмане»[328].

2 кастрычніка латвійскае выданне «Meduza» апублікавала расследаванне, прысвечанае ўдзелу расійскіх наймітаў у лівійскім канфлікце. Журналісты спасылаліся на кіраўніка Уральскага аддзялення «Саюза Добраахвотнікаў Данбаса» (СДД) Максіма Хлопіна, які паведаміў ім імёны загінуўшых у Трыпалі байцоў з Расіі. Пазней на старонцы СДД ў сацыяльнай сетцы «ВКонтакте» Хлопін апублікаваў запіс, дзе абвяргаў дадзеныя выдання, заявіўшы, што не перадаваў ёй ніякай інфармацыі[329][330].

Па дадзеных выдання The New York Times, у пачатку лістапада ў раён Трыпалі былі перакінутыя да 200 расійскіх наймітаў. На думку журналістаў, гэта з’яўляецца часткай шырокай кампаніі па аднаўленні расійскага ўплыву на Блізкім Усходзе і ў Афрыцы, страчанага пасля распаду СССР. Разам з тым, міністр унутраных спраў ўрада Сараджа, Фатх Башага, абвінаваціў Расію ў распальванні шматмесячнага канфлікту ў Лівіі з тым, каб распаўсюдзіць свой уплыў на краіну-вытворцу нафты, і заклікаў ЗША ўзмацніць свае намаганні для спынення канфлікту[331]. МЗС Расіі адмаўляла дадзеныя абвінавачванні[332].

4 лютага 2020 года генеральны сакратар ААН Антоніу Гутэрыш заявіў, што арганізацыя не знайшла пацверджанняў прысутнасці наймітаў ПВК «Вагнер» у Лівіі. За месяц да гэтага прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін заявіў, што калі ў Лівіі і ёсць расійскія грамадзяне, то яны не прадстаўляюць інтарэсы Расіі і грошай ад яе не атрымліваюць[333].

26 сакавіка, як паведамляе «Sham Center», падчас бою за стратэгічную ваенную базу Аль-Ватыя турэцкая армія і атрады Сараджа сутыкнуліся з ПВК Вагнера, пасля чаго ў палон патрапіў адзін з меркавана расійскіх наёмнікаў[11].

Паведамлялася, што падчас дронавых атак у ноч з 6 на 7 красавіка арміі УНА і Турцыі загінулі парадку 40 расіян[15].

7 мая прадстаўнікі ААН выступілі з заявай аб прысутнасці супрацоўнікаў ПВК «Вагнер» у Лівіі. Па іх інфармацыі, у краіне знаходяіцца ад 800 да 1200 яе наймітаў. Па дадзеных ананімнай крыніцы, расійскія найміты дапамагаюць сілам Хафтара з абслугоўваннем і рамонтам тэхнікі, а таксама ўдзельнічаюць у баявых аперацыях: аказваюць падтрымку ў якасці наводчыкаў артылерыі і авіяцыі, снайпераў і спецыялістаў па радыёэлектроннай барацьбе. Крыніцы ААН таксама ўсталявалі, што аператыўнікі з расійскай ПВК знаходзяцца ў Лівіі з кастрычніка 2018 года. Па іх ацэнцы, прысутнасць ПВК істотна ўзмацніла армію Хафтара. Акрамя таго, сцвярджаецца, што ў краіне прысутнічала і іншая прыватная ахоўная кампанія — «Расійскія сістэмы бяспекі». Яе спецыялісты нібыта ажыццяўлялі абслугоўванне і рамонт ваеннай авіяцыі[334].

Гэта справаздача міжнароднай арганізацыі падвергнулася крытыкі з боку расійскіх журналістаў і экспертаў. Як заявіў крымскі палітолаг Уладзімір Джарала, даклад ААН заснаваны на інфармацыя са скандальнага ўкраінскага сайта «Миротворець», таму ён не можа быць аб’ектыўным. Раней стала вядома, што эксперты ААН ўнеслі ў спіс з 122 імёнаў 106 чалавек, дадзеныя аб якіх ўзялі з гэтага сайта. У даклад трапіў нейкі расіянін Дзмітрый Варанцоў, што ніколі не быў у Лівіі, працуе на будоўлі, а у 2019 годзе, па яго словах, быў толькі ў Маскве і Пецярбургу. Мужчына здзіўляўся, чаму яго прылічылі да байцоў расійскіх ПВК ў Лівіі, і назваў гэтыя дадзеныя «трызненнем»[335].

У пачатку чэрвеня карыстальнікі сетак паведамлялі, што войскі УНА узялі ў палон чатырох расійскіх наймітаў. Факт наяўнасці палонных расіян прызнаў і МЗС Расіі[336].

Як паведаміў 7 чэрвеня інфасайт «OBOZREVATEL», паблізу Трыпалі, у раёне Аль-Хала былі выяўленыя агнявыя кропкі расійскай ПВК «Вагнер», якія размяшчаліся ў жылых дамах лівійцаў[337]. Тады ж у сетку былі выкладзена пасведчанне аб нараджэнні аднаго з наймітаў ПВК «Вагнер», забітага ў Лівіі. Пры гэтым імя загінулага было жаночым, а на фатаграфіі ля дакумента быў мужчыны[338].

11 чэрвеня «Росбалт» зрабіў сенсацыйную заяву. На яго старонках з’явілася інфармацыя, што ПВК «Вагнера» ўжо на працягу доўгага часу дапамагае Ураду нацыянальнага адзінства Лівіі, а не сілам фельдмаршала Хафтара. Як сцвярджае выданне, найміты першапачаткова былі на баку трыпалітанскага ўрада, а вось Анкара падтрымлівае кіраўніка Лівійскай нацыянальнай арміі Халіфу Хафтара. Іншымі словамі, паводле іх інфармацыі, менавіта рускія сталі прычынай поспехаў у абароне Трыпалі. На думку ваеннага эксперта Паўла Фельгенгаўэра, Расія ўжо даўно дэманструе, што яна выбрала менавіта Сараджа[339].

Адлюстраванне ў мастацтвеПравіць

Падзеі расійска-туніскага фільма «Шугалей», які распавядае реальную гісторыю двух расіян, захопленых у палон лівійскімі баевікамі, разгортваюцца на фоне дадзенай аперацыі ЛНА. Прысутнічае ў карціне адна сцэна, дзе ёсць сам фельдмаршал Халіфа Хафтар у выкананні Алега Мяцелева[340][341].

Гл. таксамаПравіць

ЗноскіПравіць

  1. [1]
  2. 2,0 2,1 Ливийская национальная армия начинает новое наступление на Триполи
  3. 3,0 3,1 3,2 Al Jazeera (Катар): десятки военнослужащих убиты за два дня. С чем связано массовое истребление полевых командиров в армии Халифы Хафтара?
  4. [2]
  5. 5,0 5,1 Турки уничтожили руководство боевиков Хафтара и ЧВК Вагнера на авиабазе в Ливии
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Sirte falls to Haftar's forces, thanks to a Madkhali brigade from the inside | The Libya Observer (англ.) .
  7. 7,0 7,1 7,2 [3]
  8. 8,0 8,1 Найденные в Триполи документы подтверждают турецкое вмежательство в дела Ливии
  9. Mansour, Mohamed Reinforcements of #LNA 201st Battalion in #Tripoli #Libyapic.twitter.com/q934WZiQHJ (англ.)  (17 красавіка 2019).
  10. [4]
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Армия Турции захватила стратегическую авиабазу ЧВК Вагнера в Ливии - россияне бежали, бросив танки, фото // Диалог, 26 марта 2020
  12. 12,0 12,1 ВВС Ливийской национальной армии // Anna News, 9 апреля 2019
  13. 13,0 13,1 Ситуация вокруг Триполи
  14. 14,0 14,1 14,2 A small price to pay for Tripoli Between 10 and 35 Russian mercenaries have been killed in the Libyan Civil War. We identified several of them.
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 В Ливии уничтожили колонну российских наемников из ЧВК Вагнера
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 Российские наемники применили нервно-паралитический газ в Триполи
  17. 17,0 17,1 Бой за Триполи.
  18. 18,0 18,1 Tobruk MP claims terrorists from Turkey support Tripoli government against Haftar (en-US) (6 ліпеня 2019). — «There are also reports that the Popular Front for the Liberation of Libya, a pro-Jamahiriya resistance organisation led by Saif al-Islam al-Gaddafi, the son of Brotherly Leader Muammar al-Gaddafi who was overthrown and murdered in 2011, is supporting the Tobruk-based forces.»
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 1,000 Sudanese militiamen arrive in Libya (2019-07-25). Праверана 26 ліпеня 2019.
  20. 20,0 20,1 20,2 Наступление на Триполи. 04.04.2019
  21. 21,0 21,1 21,2 Шестая неделя боёв за Триполи: ЛНА бомбит ПНС, Сарадж встретился с Макроном
  22. The Moscow Times. In Libya, One of Putin’s Many Bets Is in Play (8 April 2019).
  23. Patrick Wintour Libya: international community warns Haftar against Tripoli attack. The Guardian (6 красавіка 2019).
  24. Haftar attacking Tripoli with Egyptian, UAE and Saudi arms, Libya General claims (6 красавіка 2019). Праверана 15 красавіка 2019.
  25. 25,0 25,1 Сепаратисты хотят помочь Хафтару взять под контроль Триполи
  26. https://www.libyanexpress.com/jordan-arming-libyas-haftar-with-armored-vehicles-and-weapons/ Jordan arming Libya’s Haftar with armored vehicles and weapons
  27. Benghazi-based Libyan gov’t sends first official delegation to Syria (1 сакавіка 2020).
  28. Haftar: Israeli secret aid to Libya's strongman reveals a new friend in Africa. Праверана 26 лютага 2020.
  29. Libya's Haftar 'provided with Israeli military aid following UAE-mediated meetings with Mossad agents'. Праверана 26 лютага 2020.
  30. Libya’s Haftar had lengthy meeting with Israeli intelligence officer. Праверана 26 лютага 2020.
  31. Libya: Flight data places mysterious planes in Haftar territory. Праверана 26 лютага 2020.
  32. Иностранное вмешательство: как США и Турция делят Ливию — Gaseta.ru, 23 апреля 2020
  33. [5]
  34. [6]
  35. Haftar forces capture old Tripoli airport after clashes near Libyan capital. Middle East Eye and agencies (5 красавіка 2019).
  36. 36,0 36,1 Боевики из "Батальона революционеров Триполи" подняли восстание
  37. Haftar forces capture old Tripoli airport after clashes near Libyan capital. Middle East Eye and agencies (5 красавіка 2019).
  38. [7]
  39. 39,0 39,1 Армия фельдмаршала Хафтара вступила в первые бои при атаке на Триполи // РБК
  40. 40,0 40,1 СМИ: в Ливии часть защитников Триполи прекратила борьбу с армией Хафтара
  41. Haftar forces announce no-fly zone after being targeted by air strike (англ.) .
  42. 42,0 42,1 42,2 Армия Хафтара сбила военный самолет // — РИА Новости, 10 апреля 2019
  43. 43,0 43,1 43,2 43,3 43,4 Битва за Триполи: армия маршала Халифы Хафтара штурмует ливийскую столицу //Комсомольская правда, Александр Коц, 19 мая 2019
  44. 44,0 44,1 Молдавские наёмники воюют в Ливии?
  45. 45,0 45,1 45,2 Пилот сбитого ЛНА под Триполи истребителя захвачен в плен
  46. 46,0 46,1 Ливиец рассказал о сражении турецких и чадских бойцов с ЛНА
  47. [8]
  48. 48,0 48,1 СМИ: ливийская армия отбила у сил Сараджа один из южных пригородов Триполи
  49. [9]
  50. [10]
  51. [11]
  52. 52,0 52,1 52,2 52,3 Турция перебросила в Ливию около 2 тысяч боевиков // Newsfront, 15 марта 2020
  53. 53,0 53,1 SOHR сообщила о переброске Турцией боевиков ИГИЛ в Ливию // Федеральное агентство новостей, 23 апреля 2020
  54. en:2019 Western Libya Offensive
  55. MILITARY SITUATION IN LIBYA ON APRIL 27, 2019 (MAP UPDATE)
  56. Украинский грузовой самолет из Анкары прибыл в Мисурату с оружием для ПНС-2
  57. Режим террористов из ПНС Ливии давно рухнул бы без поддержки Запада и боевиков
  58. 58,0 58,1 Террористы ПНС Ливии напрямую консультируются с США
  59. Libya Foreign Ministry: ‘Britain stands with GNA’. Праверана 23 красавіка 2020.
  60. UN appeals for urgent release of migrants trapped in Libya
  61. Tunisian President reiterates his country's position towards GNA as the legitimate authority in Libya . Праверана 17 красавіка 2020.
  62. En Libye, le maréchal Haftar intensifie la pression sur Tripoli
  63. 63,0 63,1 [http://www.lefigaro.fr/international/tripoli-les-tensions-se-poursuivent-20190406 Tripoli: les tensions se poursuivent
  64. Forces on the Libyan ground: Who is Who
  65. Qui s’affrontent sur le terrain en Libye ?
  66. Libye: le maréchal Haftar
  67. 67,0 67,1 67,2 Libye : au moins vingt-huit morts dans un raid contre une école militaire // Le Monde, 5 января 2020
  68. 68,0 68,1 Террористы ПНС Ливии показали издевательства над пилотом сбитого МиГ-23 ЛНА
  69. 69,0 69,1 В Ливии сбит военно-транспортный самолет
  70. 70,0 70,1 https://regnum.ru/news/accidents/2946507.html
  71. 71,0 71,1 Ми-24П сил Хафтара сбили в ходе масштабных боев в Ливии Об этом сообщает "Рамблер".
  72. 72,0 72,1 В Ливии сбит китайский БПЛА, принадлежащий ОАЭ
  73. 73,0 73,1 В Ливии сбит беспилотник «Орлан»
  74. 74,0 74,1 Ливийская армия правительства национального согласия (GNA) сбила беспилотник (Wing Loong, предоставленный ОАЭ Хафтару), когда он пытался совершить налёт на позиции кувват аль-Вефак в южной части Аль-Аджилат, на западе Ливии. — Операция «Вулкан гнева» (сообщество в ВК), 3 апреля 2020
  75. 75,0 75,1 Libya’s GNA Air Force destroys Haftar’s defenses at Al-Jufra airbase, 6 UAE soldiers killed
  76. Six UAE soldiers killed in 'operations field' accident: State media
  77. 77,0 77,1 A small price to pay for Tripoli Between 10 and 35 Russian mercenaries have been killed in the Libyan Civil War. We identified several of them.
  78. 78,0 78,1 From Tripoli’s front lines: How Haftar recovered from the setback in Gharyan and what’s next for the advancing LNA
  79. نت, العربية المسماري: عشرات الجثث للميليشيات بطريق مطار طرابلس (27 снежня 2019).
  80. 80,0 80,1 Самолет армии фельдмаршала Хафтара сбили в Ливии
  81. 81,0 81,1 Армия Хафтара заявила, что сбила самолет, пытавшийся атаковать авиабазу
  82. 82,0 82,1 {{cite news|url=https://www.libyaobserver.ly/news/libya-air-force-aircraft-crashes-pilot-killed-haftars-forces-claim-shoot-down%7Ctitle=Libya Air Force aircraft crashes, pilot killed as Haftar's forces claim the shoot-down|title=Libya Air Force aircraft crashes, pilot killed as Haftar's forces claim the shoot-down|author=AbdulkaderAssad|publisher=Libya Observer|date=13 June 2019|accessdate=14 June 2019
  83. 83,0 83,1 Комплекс "Панцирь-С1" сбил боевой самолет в Ливии
  84. 84,0 84,1 Силы Хафтара сбили самолет ПНС в Ливии
  85. Haftar's forces 'shoot down helicopter, killing pilot' in western Libya
  86. 86,0 86,1 86,2 86,3 Эрдоган рассказал о гибели турецких военных в Ливии — ИА REGNUM, 22 февраля 2020
  87. LNA kills 16 Turkish military personnel including 3 commanders
    Eastern Libya forces say 16 Turkish soldiers killed in fighting - Libya as Haftar’s forces advance on Misrata.
  88. نت, العربية 7 قتلى أتراك بقصف الجيش الليبي على معيتيقة (28 лютага 2020).
  89. Libyan Army killed 4 Turkish soldiers, Syrian militant leader near Tripoli
  90. Армия Хафтара в Ливии сбила 28 турецких БПЛА — ИА REGNUM, 18 апреля 2020
  91. 91,0 91,1 91,2 Celebrating the return of commander from Libya - Al-Hamza Division members open fire up in the air in Jendires triggering panic among people (15 чэрвеня 2020).
  92. LNA Says Turkish Battleship Strikes Area in Western Libya
  93. 93,0 93,1 93,2 В Ливии уничтожили еще один самолет Ил-76 с оружием
  94. 94,0 94,1 МО Италии пытается опровергнуть доказательства своей помощи террористам ПНС Ливии
  95. 95,0 95,1 Беспилотник США над Ливией сбили по ошибке
  96. 96,0 96,1 В Ливии, за год боев в районе Триполи, погибли более 4,3 тысяч человек // News Front, 5 апреля 2010
  97. 97,0 97,1 97,2 Еще два мирных жителя были убиты в результате обстрела в Триполи
  98. Libyan National Army Reaches Tripoli's Outskirt (Map). South Front (6 красавіка 2019).
  99. «Вулкан гнева»: в Ливии началась гражданская война
  100. Столица в огне: ливийская армия ведет наступление на Триполи // Известия
  101. [12]
  102. 102,0 102,1 Штурм Триполи. Неудачный блицкриг Хафтара // Anna news, 29 апреля 2019
  103. «Разногласия очень велики»: как наступление армии Хафтара на Триполи может изменить ситуацию в Ливии // RT на русском, 7 апреля 2019
  104. Война пикапов: более тысячи вооруженных автомобилей брошены в бой в Ливии // «Российская газета», 18 декабря 2019
  105. 105,0 105,1 Война в воздухе в Ливии — Anna-News
  106. Exclusive: 2,000 Syrian fighters deployed to Libya to support government (2020-01-15). Праверана 17 студзеня 2020.
  107. Russian Snipers, Missiles and Warplanes Try to Tilt Libyan War
  108. Russian mercenaries fighting for Haftar in Libya rises to 1400, report says
  109. Tripoli Revolutionaries Brigade fights off Gaddafi loyalists south of the capital. The Libya Observer (4 кастрычніка 2017). Праверана 6 кастрычніка 2018.
  110. Приезжавший к Шойгу ливийский маршал приказал наступать на Триполи // Лента. Ру, 4 апреля 2019
  111. Эксперт рассказал о новой войне в Ливии // Взгляд, 4 апреля 2019
  112. Армия Хафтара взяла под контроль аэропорт Триполи // Взгляд, 4 апр 2019
  113. Відэа
  114. Новая война в Ливии: Хафтар наступает на Триполи (последние новости)
  115. Новая Сирия? Удары по штабу фельдмаршала // Газета. Ru, 6 апр 2019
  116. Армия Хафтара ввела бесполетную зону для боевой авиации в западном регионе Ливии
  117. ВВС Ливии нарисовали огромное сердце в небе над Триполи: видео
  118. Ливийский маршал Хафтар потерял аэропорт Триполи // Лента.ру, 8 апреля 2019
  119. Ливия: число погибших выросло до 32, призывы ООН проигнорировали // русская служба Би-би-си, 8 апреля 2019
  120. Силы Хафтара нанесли удар по аэропорту в Триполи, сообщают СМИ
  121. Источник сообщил об ударах армии Хафтара по войскам ПНС к югу от Триполи (руск.) . РИА Новости (10 красавіка 2019). Праверана 10 красавіка 2019.
  122. Ruptly Libya: LNA takes control of GNA military base in Ain Zara (11 красавіка 2019). Праверана 13 красавіка 2019.
  123. Авиация ЛНА Хафтара нанесла удары по военной базе в Триполи
  124. Воздушная война: Су-22М3 и МиГ-23 брошены в бой в Ливии // РГ, 14 апр 19
  125. ЛНА наступает на Триполи, маршал Хафтар встретился с президентом Египта
  126. Observer, The Libya Heavy clashes in Ain Zara district, south of #Tripoli, between #Libya Army units and armed groups of warlord Khalifa Haftarpic.twitter.com/OFJJKRmxj7 (англ.)  (15 красавіка 2019).
  127. LNA new reinforcements arrive in Gharian to participate in Tripoli liberation (en-US) (15 красавіка 2019).
  128. U.N. Libya envoy says Haftar made coup attempt with advance on Tripoli (англ.) , Reuters (15 April 2019).
  129. الخوارج, غصة [https://twitter.com/LiBya_73/status/1117890109045641217 فيديو تم بثه الآن من طرف التلفزيون الإيطالي يوضح أحد محاور القتال في هذا المساء ، والصحفية تقول ان القوات المهاجمة تملك سلاح ثقيل ولها قوة نارية عالية أجبرت قوات السراج على التراجع .. ونحن يتم نقلنا في سيارة مصفحة لترك خط القتال..
    1. طوفان_الكرامةpic.twitter.com/dzXbwyEkoE] (ар.)  (15 красавіка 2019).
  130. عاجل, العربية مصادر العربية: اشتباكات عنيفة بالأسلحة الثقيلة في محيط العزيزية جنوب طرابلس #العربية_عاجل (ар.)  (16 красавіка 2019).
  131. Ракетный удар: кто обстрелял Триполи // Газета.ру, 17 апреля 2019
  132. По Триполи нанесен ракетный удар, есть погибшие среди мирных жителей (ФОТО)
  133. الأحرار, Libya Alahrar TV-قناة ليبيا [https://twitter.com/libyaalahrartv/status/1118646078117695489 #عاجل | مراسل الأحرار: غارة جوية على تمركزات قوات الوفاق في #وادي_الربيع وتحليق مستمر للطيران في سماء العاصمة
    1. العدوان_على_طرابلس] (ар.)  (17 красавіка 2019).
  134. В Ливии заявили о тяжелых боях под Триполи // Лента.ру, 20 апреля 2019
  135. Армия Хафтара начала вторую фазу наступления на Триполи
  136. {{Cite web|url=https://mobile.twitter.com/LiBya_73/status/1121178518476529664}}
  137. Столица Ливии подверглась авиаудару
  138. В ПНС заявили об участии иностранной авиации в боях над Триполи
  139. «Аль-Арабия»: Войска маршала Хафтара отступили под Триполи
  140. Армия Хафтара заявила, что прорвалась к центру Триполи
  141. СМИ: армия Хафтара находится в 7 км от центра Триполи
  142. Американские военные прибыли в ливийский город Мисрата
  143. Ливийские парламентарии выступили против наступления на Триполи
  144. [13]
  145. [14]
  146. В осажденном Хафтаром Триполи захотели сотрудничать с Москвой во всех областях // Взгляд, 4 мая 2019
  147. [15]
  148. https://aawsat.com/english/home/article/1718551/lna-advances-tripoli-opens-new-front-sirte
  149. https://www.libyanexpress.com/libyan-air-force-targets-haftars-forces-in-tripoli-airport-and-gharyan-positions/
  150. В Триполи заявили об обстреле аэропорта военным самолетом
  151. https://southfront.org/clashes-between-gna-and-lna-forces-continue-near-tripoli-airport-map-update/
  152. 152,0 152,1 Ливийская армия обвинила Турцию во вторжении и пригрозила атаками на своей территории
  153. [https://news-front.info/2019/06/29/armiya-haftara-sbila-bespilotnik-pravitelstvennyh-sil-v-tripoli/ АРМИЯ ХАФТАРА СБИЛА БЕСПИЛОТНИК ПРАВИТЕЛЬСТВЕННЫХ СИЛ В ТРИПОЛИ]
  154. Армия Хафтара получила приказ атаковать турецкие корабли у берегов Ливии (руск.) . РИА Новости (28 чэрвеня 2019). Праверана 4 ліпеня 2019.
  155. Турция предупредила Ливийскую национальную армию о серьезных последствиях (руск.) . www.mk.ru. Праверана 4 ліпеня 2019.
  156. Маршал Хафтар освободил турецких граждан (руск.) . EADaily. Праверана 4 ліпеня 2019.
  157. По меньшей мере 44 человека погибли в результате авиаудара по... (2019-07-03). Праверана 4 ліпеня 2019.
  158. Армия Хафтара отразила танковую атаку ПНС на юге Триполи
  159. Авиация Ливийской национальной армии нанесла удары по полицейской школе в городе Гирьян | TRT Russian Русский (ru-RU). www.trt.net.tr. Праверана 10 ліпеня 2019.
  160. Аэропорт Триполи приостановил работу из-за ракетного обстрела
  161. В Тунисе совершил аварийную посадку ливийский учебный истребитель
  162. [16] // avia.pro
  163. Ан-124 разбомбили в Ливии. lenta.ru. Праверана 22 чэрвеня 2019.
  164. Источник: ВВС армии Хафтара нанесли удары по летному училищу в Мисрате
  165. "Летчик погиб, спасая документы". Подробности атаки на украинские самолеты в Ливии
  166. Самолёт Ан-124 полностью уничтожен миномётным ударом
  167. ПНС обвинило армию Хафтара в авиаударе по полевому госпиталю в Триполи
  168. Уничтоженный в Ливии Ил-76 с боеприпасами был арендован на Украине
  169. Ливийская армия Хафтара согласилась на перемирие на время Курбан-байрама
  170. Сепаратисты Йемена готовы помочь Халифе Хафтару. Ливия снова погрузилась в гражданскую войну // НГ, 13.08.2019
  171. ВВС Хафтара ударили по международному аэропорту Зуара в Ливии
  172. В армии Хафтара объяснили, почему нанесли удар по аэропорту Зуара
  173. Армия Хафтара уничтожила турецкую базу около Мисурата
  174. Ливийская армия заявила о семи убитых при авианалете близ города Гарьян
  175. Армия Хафтара рассказала об успешном проведении операции в Гарьяне
  176. Армия Хафтара обвинила Турцию в гибели простых граждан Ливии
  177. Правительство нацсогласия Ливии приостановило полеты в аэропорту Триполи
  178. В ПНС Ливии заявили, что силы Хафтара терпят поражение под Триполи
  179. Ливийские ВВС сбили турецкие беспилотники в Мисрате
  180. Армия Хафтара сообщила о гибели трех военных при ударе турецких БПЛА
  181. В Ливии возобновились вооруженные столкновения к югу от Триполи
  182. В Ливии армия Хафтара авиаударом убила 14 правительственных военных
  183. военнослужащих погибли в Триполи за истекшие сутки
  184. https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/6914492 В Триполи погибли более 90 бойцов правительственных отрядов из-за авиаударов армии Хафтара
  185. Три российских наёмника погибли при авиаударах в Ливии
  186. Армия Хафтара заявила об уничтожении турецкого беспилотника в Триполи
  187. СМИ: Дроны ВС ОАЭ атаковали аэропорт ливийского Триполи
  188. ВВС Хафтара уничтожили МиГ-23 ПНС
  189. СМИ: ВВС Ливийской национальной армии уничтожили турецкие беспилотники в двух аэропортах
  190. Один врач погиб, две медсестры пострадали в результате авиудара на юге Триполи
  191. Три ребенка погибли в результате авиаудара в Триполи
  192. Поддерживаемые ООН правительственные силы нанесли 9 авиаударов по позициям "Ливийской Национальной армии" близ Триполи
  193. ВВС армии Хафтара нанесли удары по складам оружия в аэропорту Триполи
  194. 194,0 194,1 194,2 ПНС Ливии запросило военную поддержку у Турции
  195. Сарадж обвиняет Хафтара в новых авиаударах по аэропорту Триполи
  196. Семеро солдат армии, базирующейся на востоке Ливии, были захвачены в ходе столкновений на юге Триполи
  197. Базирующаяся на востоке Ливии армия совершила авиаудары по силам поддерживаемого ООН правительства
  198. SRSG Ghassan Salame Briefing to the Security Council - 18 November 2019 (18 лістапада 2019). Архівавана з першакрыніцы 19 лістапада 2019. Праверана 19 лістапада 2019.
  199. Генштаб армии Хафтара заявил, что МиГ-23 упал в Ливии из-за поломки
  200. Хафтар объявил о решающей битве за Триполи
  201. Хафтар дал войскам Сараджа три дня на уход из Триполи и Сирта
  202. Фельдмаршал Халифа Хафтар объявил всеобщую мобилизацию в Ливии для «изгнания иностранных сил»
  203. В Ливии сбросили бомбы на аэропорт и военный колледж: десятки убитых
  204. Президент Турции сообщил об отправке военных в Ливию // Радио Sputnik, 5 января 2020
  205. Первые отряды турецкой армии прибыли в столицу Ливии Триполи // 112.ua, 8 января 2020
  206. ЛНА блокировала аэропорт Триполи из-за переброски через него боевиков из Турции // Политика Сегодня, 9 января 2020
  207. ПНС Ливии объявило о прекращении огня на западе страны
  208. У Хафтара утверждают, что правительственные силы нарушили перемирие в Ливии
  209. ПНС в ответ обвинило армию Хафтара в нарушении перемирия в Ливии
  210. [https://radiosputnik.ria.ru/20200113/1563352741.html В МИД подтвердили встречу Хафтара и Сарраджа в Москве]
  211. Подписать мирное соглашение по Ливии в Москве не удалось
  212. Участники конференции по Ливии согласовали текст итогового документа // Информационно-аналитический центр "МедиаНьюс", 19 января 2020
  213. В Берлине приняли окончательную версию резолюции саммита по Ливии – СМИ // ИА REGNUM, 19 января 2020
  214. Аэропорт в Триполи возобновил работу после ракетного обстрела
  215. Аэропорт в Триполи приостановил свою работу
  216. [17]
  217. [18]
  218. Турция перебросила в Триполи солдат и танки, сообщили ливийские СМИ
  219. В Женеве начала работу совместная ливийская военная комиссия // РИА Новости, 3 января 2020
  220. В ливийских соцсетях сообщили о переброске турками в Триполи боевиков из Ирака
  221. Пятеро мирных жителей пострадали от артобстрелов в Ливии
  222. Ситуация в Ливии: на востоке столицы от обстрела погиб гражданский
  223. Международный аэропорт в Триполи приостановил работу из-за обстрела
  224. 224,0 224,1 Появились подробности атаки на турецкий корабль с оружием в Ливии
  225. ️Ливийские военные взяли в плен иностранного добровольца из Чада, воевавшего в рядах сил ПНС
  226. Жители Ливии в соцсетях делятся подробностями атак террористов ПСН в Триполи
  227. Террористы ПНС во время обстрела позиций ЛНА убили десятки мирных жителей Триполи
  228. Мисмари подтвердил информацию о шести сбитых ЛНА турецких беспилотниках
  229. Sky: ливийская армия захватила стратегический плацдарм в пригороде Триполи
  230. Ливийская армия захватила военную базу к югу от столицы
  231. Боевики ПНС Ливии ведут огонь из жилой застройки Триполи
  232. https://www.unian.net/m/world/10900013-v-aeroportu-tripoli-rakety-porazili-dva-passazhirskih-samoleta.html
  233. Южные кварталы Триполи подверглись артобстрелу с территории аэропорта «Митига»
  234. [19]
  235. [20]
  236. Турецкие радары и зенитки уничтожены ливийской армией под Триполи // ИА Красная Весна, 13 марта 2020
  237. ЛНА заявила о ликвидации турецких военных при ударе в Ливии
  238. Боевики ПНС активизировали атаки на юге Триполи
  239. 239,0 239,1 Боевики ПНС Ливии обстреляли жилые районы Триполи // News Front, 25 марта 2020
  240. В Ливии приостановили боевые действия из-за коронавируса // Vласть, 22 марта 2020
  241. Позиции ЛНА на юге Триполи подверглись артиллерийскому обстрелу со стороны ПНС
  242. В Ливии сбит БПЛА турецкого производства Bayraktar Mini // News Front, 26 марта 2020
  243. Штурм Триполи продолжается, итог предрешен — VPK News, 7 апреля 2020
  244. Армия Хафтара захватила районы к западу от Триполи // News Front, 27 марта 2020
  245. Турция направляет в Ливию боевиков террористических группировок // ИА REGNUM, 27 марта 2020
  246. Коронавирус не мешает ПНС Ливии нарушать режим перемирия с ЛНА
  247. В Ливии уничтожена турецкая БМП // Anna News, 29 марта 2020
  248. https://regnum.ru/news/polit/2899576.html
  249. https://regnum.ru/news/polit/2901128.html
  250. Две турецкие бронемашины ACV-15 стали трофеями сил Хафтара в Ливии Об этом сообщает "Рамблер".
  251. https://regnum.ru/news/accidents/2903427.html
  252. Армия Ливии озвучила потери отрядов ПНС на севере страны, ИА Красная Весна, 5 апреля 2020
  253. В Ливии сбит беспилотник турецкого производства — ИА Красная Весна, 6 апреля 2020
  254. Ударные беспилотники ливийской армии снова атаковали колонну наёмников Хафтара к югу от города Бени Валид. Результат одного из таких налётов на фото - поражен погрузчик, буксировавший хафтаровский Т55 к линии фронта. — Операция «Вулкан гнева» (сообщество в ВК), 6 апреля 2020
  255. Помошник командира 604-го батальона террористов "ЛНА", Мифтах аль-Бакар был ликвидирован в результате удара Ливийских ВВС. — Операция «Вулкан Гнева» (сообщество в ВК), 8 апреля 2030
  256. ВВС Триполи совершили налет на базу армии Хафтара
  257. Атака Ми-24 армии Хафтара в Ливии попала на видео
  258. Войска ливийского города Налут отказались поддерживать Триполи // ИА Красная Весна, 10 апреля
  259. В Ливии идут масштабные бои между частями триполитанцев и хафтаровцев в районе Абу-Эсса.
  260. Жители окрестностей Тархуны сообщают о наступлении террористов ПНС Ливии
  261. Пять мирных жителей погибли в результате обстрела со стороны ПНС в Триполи
  262. Столкновения в ливийском Триполи: погиб один военнослужащий
  263. Армия Хафтара заявила, что отбила атаки отрядов ПНС
  264. Армия Хафтара объявила о захвате египетского террориста в Триполи
  265. В Тархуне из-за обстрела террористов ПНС Ливии погиб ребенок, 13 жителей получили ранения
  266. [21]
  267. Террористы ПНС Ливии сожгли автоколонну на юге Триполи
  268. ЛНА уничтожила два турецких БПЛА Bayraktar TB2 ПНС Ливии вблизи Бани-Валид
  269. Хафтар объявил о переходе власти в Ливии к армии
  270. ЧВК Вагнера потеряла шесть единиц техники и отступила от Триполи // Реал, 29 апреля 2020
  271. Подразделения маршала Хафтара захватили турецкую технику в районе Триполи
  272. Вооруженные силы ПНС Ливии нанесли удар по военной базе Хафтара // ИА REGNUM, 1 мая 2020
  273. Военные ПНС Ливии атаковали авиабазу Хафтара, есть погибшие // ИА REGNUM, 3 мая
  274. Боевики ПНС Ливии разбомбили грузовик с курицей, выдав его за военную цель
  275. Армия Хафтара отрицает причастность к обстрелам посольств в Триполи
  276. https://ria.ru/20200509/1571219292.html
  277. https://regnum.ru/news/accidents/2945350.html
  278. Столкновения на юго-западе Триполи: погибли 10 военных ЛНА
  279. В Ливии уничтожили российский ЗРК «Панцирь-1С» // Вечерний курьер, 17 мая 2020
  280. Правительственные войска Ливии отбили авиабазу у армии Хафтара // Telegraf.by, 18 мая 2020
  281. Армию Хафтара выбили с авиабазы у Триполи // Lenta.ru, 18 мая 2020
  282. Турция уничтожила более восьми российских ЗРПК Панцирь в Ливии
  283. "Благородный жест". Почему Хафтар отводит армию от Триполи // Radio Sputnik, 20 мая 2020
  284. В Ливии армия Хафтара потеряла контроль над еще двумя базами
  285. В Ливии погиб предполагаемый российский наемник
  286. https://centercomfort.by/trainings/#programm-7
  287. В Ливии обнаружили пятерых британских наемников – Anadolu Ajansi
  288. https://rossaprimavera.ru/news/dac5054f
  289. В Триполи от обстрелов погибли пять мирных жителей
  290. Армия Хафтара заявила о новой победе в Ливии
  291. В штабе операции «Вулкан гнева» Правительства Национального Согласия (ПНС) объявили о гибели семи сапёров
  292. Армия Хафтара попала в засаду у Триполи
  293. Libyan army launches operation to recapture Tripoli airport. Anadolu Agency (3 чэрвеня 2020). Праверана 3 чэрвеня 2020.
  294. Армия Хафтара покинула свои позиции в Триполи
  295. Правительство Ливии заполучило Ми-35 фельдмаршала Хафтара
  296. Войска ПНС Ливии захватили город Тархуна
  297. The War for Tripoli Is Over, But New Battles Loom
  298. Стали известны подробности гибели пилота украинского Ил-76 в Ливии // РИА Новости, 29 июля 2019
  299. Египет вторгся в Ливию
  300. 300,0 300,1 Саррадж объявил об уходе с поста главы Правительства национального согласия Ливии
  301. Из-за наступления Хафтара погибли три тысячи человек, заявил Саррадж в ООН
  302. В ООН расценили авиаудар под Триполи как военное преступление
  303. Гражданская война в Ливии: ПНС обвинило ЛНА в убийстве трех мирных граждан
  304. В ООН осудили ракетный обстрел госпиталя в столице Ливии
  305. Правительство Триполи обвинило Ливийскую армию в перекрытии воды в городе — ИА Красная Весна, 9 апреля
  306. ООН возложила на Хафтара вину за обстрел госпиталя в Триполи // RG.ru, 15 мая 2020
  307. СМИ: В Ливии нашли печь, в которой боевики Хафтара «заживо сжигали пленных» // Росбалт, 11 июня 2020
  308. В Ливии расследуют дело о массовых захоронениях в братских могилах // ИА Красная Весна, 24 июня 2020
  309. https://news.liga.net/world/news/mejdunarodnyy-ugolovnyy-sud-nameren-rassledovat-voennye-prestupleniya-v-livii?utm_source=yxnews&utm_medium=mobile
  310. ООН отказалась обсуждать пытки в Ливии
  311. Подручные Сараджа убивают и терроризируют мирных жителей Триполи
  312. Корреспонденты ФАН узнали подробности о пытках в ливийской тюрьме «Митига»
  313. Хафтар уверен, что ПНС в Ливии действует по приказам террористов // ПолитРоссия, 19 октября 2019
  314. Голодающие мигранты сбежали из подконтрольного террористам ПНС Ливии центра содержания
  315. [22]
  316. Расследование о том, как Россия вмешивается в выборы в двадцати странах
  317. Малькевич назвал политическим шантажом удержание властями Ливии граждан РФ (2019-07-23). Праверана 5 жніўня 2019.
  318. Турецкие БПЛА обстреляли продовольственные склады в Ливии
  319. ООН возмутилась последними действиями ПНС в Ливии
  320. Жители Триполи сообщили об изнасиловании детей сирийскими экстремистами
  321. Фельдмаршал Хафтар, получив поддержку от ЧВК Вагнера, начал наступление на Триполи
  322. ЧВК Вагнера нашли в Ливии
  323. МАРШАЛУ ХАФТАРУ МОЖЕТ ПОМОЧЬ ЧВК ВАГНЕРА
  324. Пентагон: США ищут подтверждение данным о присутствии подразделений России в Венесуэле. // ТАСС, 07.02.2019.
  325. Ретрансляция вбросов
  326. [23]
  327. "Провал ЦРУ". Журналисты разоблачили фейк о русских в Ливии
  328. Очередной «русский след» в Ливии оказался фейком от «Братьев-мусульман»
  329. «Медуза» построила расследование о ЧВК «Вагнер» в Ливии на фейках
  330. Либерда слепила очередной фейко о «ЧВК Вагнера» (Руслан Осташко) — відэа на Youtube
  331. Российские наемники в Ливии: Триполи просит помощи у США
  332. В МИД РФ опровергли сообщения о российских наемниках в Ливии
  333. ООН не нашла подтверждений наличия ЧВК «Вагнера» в Ливии
  334. ООН подсчитала бойцов ЧВК Вагнера в Ливии // Lenta.ru, 7 мая 2020
  335. Политолог Джаралла назвал необъективным доклад ООН о российских ЧВК в Ливии
  336. В Ливии при отступлении четверо наемников ЧВК Вагнера попали в плен
  337. Как вагнеровцы прикрываются мирным населением в Ливии
  338. https://vk.com/wall-55849790_1290105
  339. ПНС Ливии уже давно пользуется поддержкой ЧВК «Вагнера»
  340. Шугалей (2020): актёры и роли
  341. Съёмачная группа фильма

СпасылкіПравіць