Беларускі рок

Беларускі рок — умоўная назва рок-музыкі, створанай музыкантамі з Беларусі. Гэта музыка меркавана ўзнікла ў канцы 60-х, але самы актыўны росквіт шматлікіх гуртоў у гэтай плыні перапаў на пачатак 1980-х.[1] Найбольш важныя гурты: Мроя (з 1994 — N.R.M.), Ляпіс Трубяцкі, KRIWI, TT-34, Верасы, Акцэнт, ULIS, Neuro Dubel, Новае Неба, BLAGI MAT!!!, Open Space, Hair Peace Salon, Jitters, Бонда і Крама.

Беларускі рок
N.R.M. на канцэрце за свабоду wRock, Уроцлаў, 17 чэрвеня 2007
N.R.M. на канцэрце за свабоду wRock, Уроцлаў, 17 чэрвеня 2007
Кірунак: рок-музыка
Вытокі: шматлікая заходняя электрагітарная музыка, народная музыка
Месца і час узнікнення: канец 1960-х
Папулярнасць: канец 1980-х[1], канец 1990-х

АдметнасціПравіць

Галоўнымі тэмамі беларускага року з’яўляецца традыцыйна ўсё, звязанае з беларусамі, сённяшняй Беларуссю, а таксама яе гісторыяй. Эмацыйная, сэнсавая і гукавая палітра беларускага року разнастайная, але даволі часта ў беларускіх рок-музыкаў прысутнічаюць тэмы змагання, салідарнасці, жыцця пры аўтарытарызму, свабоды, нацыянальнай самаідэнтычнасці і свядомасці, беларускай мовы, рэпрэсій і эміграцыі.

У гучанні беларускіх рок-гуртоў часта можна заўважыць заігрыванні з народнымі матывамі, тэмамі, інструментамі.[2]

Беларускаму року часцей за ўсё ўласцівы тэксты на беларускай і рускай мовах.

Вялікі знешні ўплыў на беларускі рок аказвала разнастайная заходняя рок-музыка (у прыватнасці Польшчы, Вялікабрытаніі, ЗША і іншых еўрапейскіх краін), а таксама музыка краін быўшага СССР (у прыватнасці Расіі і Украіны).

ГісторыяПравіць

1960-я гадыПравіць

З 12 па 14 красавіка 1968 года ў Мінскім радыётэхнічным інстытуце прайшоў адзін з першых у СССР рок фестываляў — «Першы фестываль біт-ансамбляў Мінска». Фестываль быў арганізаваны камсамол і прымеркаваны да 50-годдзя БССР і 50-годдзю ВЛКСМ. У фестывалі прынялі ўдзел аматарскія гурты з Мінска («Алгарытмы», «2+2», «Дойліды», «Рэфлекс», «Пінгвіны», «Грыфы», «Вясёлыя лісы», «Дисканты», «Ювента», «Сінія гітары», «Скіфы»). Па правілах фестывалю кожны ансамбль павінен быў выканаць сем кампазіцый (твор Савецкага кампазітара, твор беларускай тэматыкі, уласны твор, інструментальны твор і тры любыя кампазіцыі па свайму выбару). Галоўны прыз «Бурштынавую гітару» атрымаў гурт «Алгарытмы», другі прыз «Хрустальную вазу» атрымалі «Дойліды».[3][4]

Адзін з членаў журы, малады кампазітар Ігар Лучанок, тады адзначыў, што ў гэтай музыцы хацелася б чуць «менш перайманняў» і «больш нашага, савецкага рэпертуару». Нягледзячы на тое, што ўсе калектывы, акрамя «Алгарытмаў», былі раскрытыкаваны з боку журы, пра фестываль станоўча адгукнулася Рэспубліканская прэса. Крытычныя заўвагі зводзіліся да таго, што ў музыкаў няма нармальнага завадскога абсталявання, а гітары і ўсю апаратуру ім даводзіцца рабіць самім. Газета «Чырвоная змена», напрыклад, панаракала на тое, што прафесійныя Кампазітары мала пішуць твораў у жанры біг-біт (у СССР біг-бітам у гэты час называлі любую сучасную электрагітарную музыку: рок-н-рол, блюз-рок, рытм-энд-блюз і г д.).[5][6][7]

Усе тры дні фестывалю яго здымалі кінахронікеры «Беларусьфільма». З знятага матэрыялу быў змантаваны невялікі кароткаметражны 10-хвілінны фільм пад назвай «Маршрут № 13» (назва адной з песень гурта «Алгарытмы»). Пакуль ішоў мантаж фільма ў Чэхаславакіі адбыліся падзеі вядомыя як Пражская вясна. У сувязі з гэтым змяніўся і палітычны клімат у Савецкім Саюзе. Было прынята рашэнне не выпускаць гатовы фільм на кінаэкраны. Фільм праляжаў на паліцы да 1977 года, калі выйшаў акт аб яго знішчэнні, а таксама ўсяго працоўнага матэрыялу да яго. Копію фільма схаваў і захаваў аператар Эдуард Гайдук.[8]

1970-я гадыПравіць

 
«Песняры» на канцэрце ў Яраслаўлі, 1974 год

Яшчэ 1 верасня 1969 года акампанавальны ансамбль «Лявоны», арганізаваны Уладзімірам Мулявіным пры Мінскай філармоніі, быў пераведзены ў разрад вакальна-інструментальных. У кастрычніку наступнага 1970 года ансамбль прыняў удзел у IV Усесаюзным конкурсе артыстаў эстрады, перад гэтым змяніўшы назву на «больш сур’ёзную» — «Песняры». Першы прыз у той раз нікому не ўручаўся, а другую прэмію падзялілі «Песняры», Леў Лешчанка і Грузінскі ансамбль «Дыэла». Такім чынам, «Песняры» атрымалі права на запіс альбома. Падчас працы над альбомам да «Песняроў» далучыўся Леанід Барткевіч, удзельнік ансамбля «Залатыя яблыкі». Альбом выйшаў у 1971 годзе. Ён не меў назвы, таму яго часта называюць па першай песні. «Ты мне вясною прыснілася». Гэтая пласцінка разышлася 4-мільённым тыражом. Рэпертуар «Песняроў» складаўся ў асноўным з беларускіх народных песень, якія Мулявін пераклаў на біг-бітоўскія і блюзавыя мелодыі. Хоць сам Мулявін быў рускім па нацыянальнасці, ён зрабіў так, што беларускія народныя песні спяваў увесь Савецкі Саюз.[9]

У 1974 годзе выйшла другая пласцінка «Алеся», куды акрамя народных песень увайшлі ўжо і песні на вершы беларускіх паэтаў. У 1976 годзе на музычным кірмашы MIDEM у Канах, куды прыязджаюць музыкі з усяго свету, якія прадалі больш за ўсё пласцінак у сваёй краіне, «Песняры» прадстаўлялі фірму «Мелодыя» і Савецкі Саюз. Там на іх звярнулі ўвагу Амерыканскія прадзюсары і запрасілі на гастролі ў Амерыку. Такім чынам, «Песняры» сталі першым савецкім гуртом, які правёў гастролі па ЗША[10]. У 1976 годзе «Песняры» прадставілі рок-оперу на вершы Янкі Купалы — «Песня пра долю», а ў 1978 годзе канцэптуальная серыя працягнулася операй «Гусляр». Гэтыя працы былі зроблены больш сур’ёзна, чым папярэднія, у стылі арт-року[11].

У БССР у гэты перыяд часу працавалі і іншыя ВІА («Верасы», «Сябры»), але яны ўяўлялі сабой звычайную савецкую эстраду.[7]

1980-я гадыПравіць

Напрыканцы 70-х — пачатку 80-х гадоў у мінскім маладзёжна-камсамольскім кафэ «Сузор’е» працаваў штатны музычны калектыў пад такой жа назвай. Музыканты гурту «Сузор’е» ігралі хард-рок. Падобнае стала магчымым з-за некаторай лібералізацыі рэжыму ў СССР з прычыны Алімпіяды-80. Аднак ужо ў 1983 годзе, пры Юрыі Андропаве, пачаліся ганенні на рокераў і калектыў «Сузор’е» быў забаронены. Тым не менш усе музыкі працягнулі працаваць у філармоніі. У 1984 годзе яны выпусцілі магнітаальбом «Рок-тэрапія». У 1986 годзе аднавілі выступы як «Сузор’е», а ў 1988 годзе выпусцілі пласцінку «Вераснёўская рака» на фірме «Мелодыя».[12]

Сітуацыя ў рок-музыцы цалкам змянілася з надыходам Перабудовы. У 1986 годзе камсамол арганізаваў у Наваполацку «Рэспубліканскі конкурс маладзёжнай палітычнай песні», першыя месцы на якім занялі брэсцкі гурт «Залатая сярэдзіна» і мазырская «Адлюстраванне».[13] У Наваполацку і Полацку развіўся даволі шырокі рок-рух, самым прыкметным гуртом якога стаў гурт «Мясцовы час»[14]. Пазней там будзе арганізаваны штогадовы фестываль «Рок-кола».[15] У 1986 годзе рок-клуб пад назвай «Няміга» быў створаны ў Мінску[7][16]. Рок-клуб праводзіў свой фестываль «Тры колеры». У 1988 годзе ў Гродна прайшоў фестываль «Рок-крок».[13]

У 1990 годзе беларускія студэнты ў Польшчы арганізавалі фестываль беларускай музыкі «Басовішча». Метал-гурт «Удар» (да 1987 году называлася «Эдэльвейс» і ў якасці ВІА з 1983 года выконвала песні на брэсцкай танцпляцоўцы): удзельнічае ў рок-фестывалі «рытмы мяжы-1987», які адбыўся ў Брэсцкім абласным Палацы культуры прафсаюзаў, з 1988 года гурт дае канцэрты, выступае на фестывалях у Данецку, Мінску, Наваполацку. У 1989 годзе «Удар» запісваюць свой адзіны магнітаальбом «Не забі» (рус.: «Не убей»), які выходзіць у адкрыты продаж.[17]

Гурт «Бонда» (раней называлася «Студыя 7») выпусціла ў 1986 годзе адзін з першых беларускамоўных альбомаў гэтага дзесяцігоддзя «Месца пад сонцам». У 1989 годзе гурт распаўся і на яго аскепках з’явіліся такія гурты як ULIS, «Крама» і The Little Blues Band. У 1989 годзе гурт ULIS запісаў у Польшчы свой дэбютны альбом «Чужаніца», які атрымаў шмат станоўчых водгукаў у беларускай прэсе, а ў 1991 годзе альбом быў перавыдадзены фірмай «Мелодыя». У 1989 годзе беларускія музычныя журналісты звярнулі ўвагу на гурт «Мроя», дзе тады граў на клавішах і спяваў Лявон Вольскі. Яны адправілі ліст на фірму «Мелодыя» з просьбай запісаць гэтых музыкаў. «Мелодыя» даслала ў Мінск перасоўную гуказапісвальную студыю. Так з’явіўся альбом «Дваццаць восьмая зорка»[18][19].

Як і ў астатнім Саюзе, рокеры канца гэтага дзесяцігоддзя спрабуюць падымаць у сваіх песнях тэмы розных вострасацыяльных праблем часу. Моднай з’яўляецца тэма нацыянальнага адраджэння. На беларускую рок-музыку гэтага часу аказвае некаторы ўплыў польскі рок (Lady Pank).[7]

1990-я гадыПравіць

У пачатку 90-х гадоў беларускі рок перажывае крызіс. Многія прыкметныя гурты мінулага дзесяцігоддзя ў пачатку 90-х распадаюцца. Распад СССР, здабыццё Беларуссю незалежнасці і наступ дэмакратыі выбіваюць глебу з-пад ног у нацыянальна-арыентаваных гуртоў.[20] Лявон Вольскі, лідар гурта «Мроя», успамінае: «Мы не маглі сябе знайсці падчас росквіту дэмакратыі. Мы былі змагарамі і іміджам, і душой. А ў той час змаганне стала абсалютна непатрэбным».[21]

 
Гурт «Сад». 1990 год

У 1990 годзе Уладзімір Серафімаў і Віталь Кунц у Брэсце заснавалі гурт «Садъ». Як і большасць андэграўндных гуртоў, «Садъ» не ўпісваўся ні ў адну з тусовак. Першы поспех прыйшоў у 1997 годзе з выхадам альбома «Мы Перед Врагом Не Спустили…», які быў адзначаны станоўчымі рэцэнзіямі ў мінскай «Музычнай газеце» і ў піцерскім часопісе Fuzz[22]. Пасля перамогі на фестывалі Rock-Line у Кунгуры ў 1998 годзе[23] песні гурта сталі гучаць на радыёстанцыях Масквы, Кіева і Мінску.

У 1993 годзе з’яўляецца рок-гурт Drum Ecstasy, якая становіцца ўнікальным музычным праектам. У гурце чатыры музыкі граюць на барабанах са сталёвымі карпусамі і ствараюць гукавую сцяну для ўзрыву аўдыторыі. Рок-гурт прадстаўляе свой варыянт гучання: цяжкую танцавальную музыку, створаную трыма барабаншчыкамі, якіх падтрымлівае падмурак, прапушчаны праз апрацоўку сэмплаў і электроннай перкусіі бас-гітары.[24]

З’яўляюцца новыя гурты, якія пазней стануць знакавымі ў беларускім року. У 1991 годзе заснаваны гурт «Крама». Іх дэбютны альбом «Хворы на Rock-n-Roll» (1993) лічыцца адным з лепшых у дыскаграфіі гурта. Заяўляе аб сабе панк-гурт Neuro Dubel, першы паўнавартасны студыйны альбом якога «Умные вещи» выйшаў у 1995 годзе. Адраджаецца з новым складам гурт ULIS[25][26]. Асабняком ад усяго стаіць мінскі гурт «Красные Звёзды», які прымыкае да нацыянал-камуністычнага рок-руху «Рускі прарыў» і гастралюе па Расіі разам з Ягорам Летавым і «Гражданской обороной»[27].

Жыццё ў рок-музыку ўдыхаюць першыя прэзідэнцкія выбары, якія праходзяць у сакавіку 1994 года. Перамогшы на выбарах Аляксандр Лукашэнка пачынае з таго, што вяртае краіне савецкую сімволіку і праводзіць палітыку па выцясненні беларускай мовы. Зачыняюцца беларускія школы і ўніверсітэты, беларуская мова становіцца мовай пратэсту. Некаторыя рускамоўныя гурты пачынаюць выконваць песні на беларускай мове[28]. Удзельнікі гурта «Мроя» мяняюць свой кірунак з хард-року на альтэрнатыўны рок (гранж) і арганізуюць новы гурт N.R.M. (Незалежная Рэспубліка Мроя). У другой палове 90-х гадоў гурт N.R.M. становіцца культам на беларускай рок-сцэне. Пікам поспеху гурта стаў альбом «Тры чарапахі» (2000)[29]. Супрацьстаяць сістэме і спрабуе Кася Камоцкая у сваім гурце «Новае Неба»[30].

У 1994 годзе была арганізавана музычная прэмія «Рок-каранацыя». Рок-каронай узнагароджваюцца рокеры, якія адзначыліся ў канкрэтным годзе[31].

З’явай становіцца гурт «Ляпіс Трубяцкі», першы паўнавартасны альбом якога «Ранетое сердце» (1996) робіць гурт папулярным у Беларусі, а наступны альбом «Ты кинула» (1998) прыносіць славу на ўсёй постсавецкай прасторы.[32]

 
Іван Кірчук, «Троіца»

У 90-х гадах у прафесійных музыкаў прачынаецца цікавасць да фальклору. З’яўляюцца музычныя калектывы, якія сінтэзуюць традыцыйнае інструментальнае выканальніцтва Беларусі з рок-музыкай. Ва ўжытак уваходзяць такія інструменты, як дуда, дудка, жалейка, гуслі, варган, акарына, ліра. Найбольш яркімі прадстаўнікамі такога эксперыментальнага фалькларызму сталі: «Палац», «Юр’я», KRIWI, «Бан-Жвірба», этна-трыа «Троіца». Яны змаглі атрымаць прызнанне сярод прафесіяналаў і аматараў народнага мастацтва.[33][2]

Сумесныя альбомыПравіць

У канцы 90-х гадоў у беларускай рок-музыцы мела месца такая з’ява, як сумесныя альбомы. Гэта былі не проста зборнікі. У кожнага альбома была свая канцэпцыя. Першым такім праектам стаў «Народны альбом» (1997), ідэю якога прыдумаў мастак Міхал Анемпадыстаў. Альбом быў прысвечаны міжваеннаму перыяду Заходняй Беларусі усе песні ў ім былі стылізаваны пад народныя. У запісе прынялі ўдзел: Лявон Вольскі, Кася Камоцкая, Аляксандр Памідораў, Зміцер Вайцюшкевіч і іншыя. Альбом меў вялікі поспех, польская Gazeta Wyborcza назвала «Народны альбом» у 1997 годзе «Падзеяй года» у Польшчы.[34][35]

Пазней з’явіліся і іншыя сумесныя альбомы, але такога поспеху як «Народны альбом» яны не мелі: альбом калядных песень «Сьвяты вечар 2000» (1999), альбом песень прысвечаных Беларусі «Я нарадзіўся тут» (2000), альбом з песнямі на вершы паэта і пісьменніка Уладзіміра Караткевіча «Скрыпка дрыгвы» (2001).[36]

2000-я гадыПравіць

Гурт Бі-2 з’явіўся яшчэ ў канцы 80-х гадоў. У пачатку 90-х гадоў Шура і Лёва пераехалі з Беларусі ў Ізраіль, затым у Аўстралію, а ў канцы 90-х гадоў перабраліся ў Расію. У гэты час некалькі песень Бі-2 трапілі на расійскія радыёстанцыі, але сапраўдны поспех да гурта прыйшоў, калі песня «Полковнику никто не пишет» трапіла ў фільм «Брат 2» (2000) Аляксея Балабанава.

У 2001 годзе Лявон Вольскі паралельна N.R.M. заснаваў гурт «Крамбамбуля». Новы гурь павінен быў стаць вясёлым і забаўляльным, у адрозненне ад N.R.M., які быў сур’ёзным праектам. Група адразу ж стала папулярнай. За першыя 2,5 гады існавання «Крамбамбуля» выдала тры альбомы з якіх выйшла некалькі хітоў. У гэты час супрацоўнічалі з гуртом Сяргей МіхалокЛяпіс Трубяцкі») і Аляксандр Кулінковіч (Neuro Dubel)[37]. Адначасова набірае папулярнасць малады гурт :B:N:, які працягвае музычныя традыцыі N.R.M.

У пачатку 2000-х гадоў сольную кар’еру пачаў Музыка Зміцер Вайцюшкевіч у 90-х гадах іграў у гуртах «Палац» і KRIWI. Цяпер жа Вайцюшкевіч выступаў сольна альбо са сваім гуртом WZ-Orkiestra. Першы час Зміцер выкарыстаў псеўданім Тодар[38]. У гэты ж час пачынаюць граць такія гурты як «Дай дарогу!», «Без билета», ##### (5diez), «Аддис Абеба», J:Морс, якія пазней стануць вядомымі.

Гурт «Ляпіс Трубяцкі» у 2007 годзе выпускае знакавы для свайго творчасці альбом «Капитал». На гэтым альбоме змяняецца музыка гурта. З «Капиталом» звязана новая хваля папулярнасці «Ляпіса Трубяцкога».[39]

У 2000-я гады на беларускай музычна-тэатральнай сцэне з’яўляецца рок-опера у рэпертуары Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага музычнага тэатра. Да гэтага спробы стварэння рок-оперы рабіліся ў 1970-я гады.[40]

2010-я гадыПравіць

У пачатку 2011 года з-за ўнутраных супярэчнасцяў музыкамі N.R.M. з гурту быў выключаны яе лідар Лявон Вольскі. Без Вольскага гурт стаў «дазволеным»[⇨] і правёў тур па Беларусі, затым музыкі выпусцілі альбом і прынялі ўдзел у адборы на «Еўрабачанне-2013». Падобныя паводзіны былі неадназначна ўспрыняты фанатамі і паступова дзейнасць гурту сышла на нішто[41][42]. Лявон Вольскі пачаў сольную кар’еру. Акрамя сольных альбомаў ім быў запісаны і адзін альбом з «Крамбамбуляй». Музычныя крытыкі аднагалосна прызналі «Чырвоны штраль» адным з лепшых альбомаў гурту. За адсутнасцю магчымасці выступаць дома[⇨] прэзентацыі альбомаў Вольскага праходзяць у Вільнюсе. Амбасада Літвы ў такіх выпадках ішла насустрач і выдавала бясплатныя візы гледачам.[43]

У 2014 годзе з-за ўнутраных супярэчнасцяў распаўся гурт «Ляпіс Трубяцкі». Большасць яе ўдзельнікаў сышлі ў групу Trubetskoy Паўла Булатнікава. Сяргей Міхалок заснаваў групу Brutto, а крыху пазней паралельна была створана група «Ляпіс-98», дзе Сяргей спявае старыя песні «Ляпіса Трубяцкога». Нечакана восенню 2016 года пасля завяршэння тура па ЗША становіцца «дазволеным» на радзіме Міхалок. Спачатку Brutto дазваляюць канцэрт у Гомелю, потым у іншых гарадах, а затым гурт збірае Мінск-Арэну, самую вялікую пляцоўку краіны[44]. У гэты ж час у «чорны спіс» трапляе гродзенскі гурт Dzieciuki з якім Brutto неаднаразова выступалі на сумесных канцэртах у Польшчы. У Беларусі жа канцэрты гурта адмяняюцца аддзеламі ідэалогіі.[45]

Некаторыя музыкі атрымліваюць прызнанне за мяжой. Група «Пятля Пристрастия» расійскі часопіс «Афіша» называе «адным з наймацнейшых сучасных рускамоўных рок-гуртоў»[46]. Сярэдневяковы фолк-рок-гурт «Стары Ольса», які грае старадаўнія беларускія песні часоў Вялікага Княства Літоўскага, становіцца вядомым у Амерыцы дзякуючы відэа на YouTube, на якім музыкі выконваюць песню гурта Metallica. З гэтага моманту «Стары Ольса» перыядычна гастралюе па ЗША[47].

У пачатку 2017 года на тэлеканале БелСат (спадарожнікавы беларускамоўны канал вяшчае з Польшчы) з’явілася музычная праграма «Belsat Music Live». У студыю праграмы прыходзяць розныя беларускія музыкі, якія адказваюць на пытанні вядучых і выконваюць некалькі песень. У праграме бываюць і рок-музыкі, у тым ліку і забароненыя.[48]

У 2018 годзе гурт Nizkiz выпускае кліп на песню «Небяспечна», які стаў адным з першых беларускамоўным музычным відэа, якое перакрочыла адзнаку ў 1 мільёнаў праглядаў на YouTube.[1]

Беларускі рок і беларуская палітыкаПравіць

Як паказвае гісторыя, канфлікты паміж рок-музыкамі і ўладамі назіраюцца яшчэ прынамсі з 80-х гадоў, але праблема цэнзуры працягвае заставацца актуальнай і пасля набыцця Беларуссю незалежнасці[49]. Даследчыкі паведамлялі ў 2006 годзе, што «незалежнае стварэнне музыкі ў Беларусі сёння становіцца ўсё больш цяжкім і рызыкоўным прадпрыемствам» і што беларускі ўрад «аказвае ціск на „неафіцыйных“ музыкантаў, у тым ліку забараняе доступ да афіцыйных сродкаў масавай інфармацыі і навязвае жорсткія абмежаванні на канцэрты».

У 2001 годзе стаў вядомы чарговы чорны спіс з музыкаў, якім было забаронена даваць канцэрты па Беларусі; сярод іх апынуліся гурты Крама, Крамбамбуля, Ляпіс Трубяцкі, N.R.M., Naka, Neuro Dubel, Палац, Зміцер Вайцюшкевіч ды іншыя[49][50].

21 ліпеня 2004 года ў Мінск на плошчы Бангалор прайшоў дазволены ўладамі мітынг апазіцыі, прысвечаны 10-годдзю кіравання Аляксандра Лукашэнкі, а таксама чаканага рэферэндуму, дзе павінна было ставіцца пытанне аб магчымасці для Лукашэнкі пераабірацца на трэці тэрмін. Пасля мітынгу адбыўся рок-канцэрт, пасля якога ўсе яго ўдзельнікі («Палац», Drum Ecstasy, Neuro Dubel, N.R.M., Зміцер Вайцюшкевіч, Zet і Pomidor/OFF) трапілі пад забарону. Песні музыкаў зніклі з эфіраў радыёстанцый, самі яны перасталі згадвацца ў прэсе і на тэлебачанні, але галоўнае — музыкі больш не маглі атрымаць дазвол на правядзенне канцэртаў.[51][52]

З-за немагчымасці выступаць дома значная частка апальных груртоўстала выступаць у Польшчы або ва Украіне. Асноўнай пляцоўкай у Польшчы па-ранейшаму заставаўся фестываль беларускай музыкі «Басовішча»[53].Г урты N.R.M. і «Крамбамбуля» выступалі на Майдане падчас Аранжавай рэвалюцыі[54]. У Варшаве з 2006 года штогод праходзіць серыя канцэртаў «Салідарныя з Беларуссю» у падтрымку правоў чалавека ў суседняй краіне. На гэтыя канцэрты рэгулярна запрашаюцца беларускія музыкі. У Польшчы і Украіне сталі з некаторым цікавасцю ставіцца да беларускамоўнай музыцы, у адрозненне, напрыклад, ад Расіі, куды змаглі прабіцца толькі некалькі рускамоўных гуртоў[55]. Аднак, як бы тое ні было, забарона музыкам выступаць у сябе на радзіме негатыўна адбіўся на развіцці беларускай рок-музыкі[56].

З іншага боку, у гэты час з’яўляюцца новыя гурты (Indiga, P.L.A.N., IQ48, «Глюкі»), якія могуць выступаць, бо яны не ў канфлікце з уладамі, але пры гэтым іх песні могуць быць нават больш «антырэжымныя», чым у «старых». На дзяржаўным тэлебачанні ў гэты час рок-музыка прадстаўлена апалітычнымі J: Морс і хрысціянскім гуртом «Новы Іерусалім»[57]. У 2007 годзе музыкі з «чорнага спісу» правялі сустрэчу з намеснікам кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта Алегам Праляскоўскім, які паабяцаў зняць забарону на выступы пры ўмове, што рокеры больш не будуць спяваць на мітынгах апазіцыі[58].

У канцы снежня 2010 года ў Беларусі прайшлі чарговыя прэзідэнцкія выбары, пасля якіх рушылі ўслед акцыі пратэсту. Большасць кандыдатаў у прэзідэнты апынуліся ў турме. Ужо ў пачатку сакавіка 2011 года з’явіўся новы «чорны спіс», куды былі ўключаныя дзеячы культуры, якія так ці інакш выказалі падтрымку палітычным зняволеным. Новы спіс аказаўся больш шырокім, чым першы, акрамя музыкаў у яго ўвайшлі таксама пісьменнікі, паэты, мастакі і кінарэжысёры[59]. У спіс патрапілі таксама і замежнікі. Рок-музыкі ў спісе апынуліся тыя ж, што і ў мінулы раз, плюс «Крама», «Ляпіс Трубяцкі», «Крамбамбуля» і Naka.[60][61][62][63]

З 2004 года і па нядаўняга часу (2015) прадстаўнікі ўлады адмаўлялі існаванне якіх-небудзь «чорных спісаў»[64]. Музыкі заяўляюць, што канцэрты адмяняюцца без тлумачэння прычын. Адной з прычын скасавання называецца пункт 5 раздзелу 2 указа № 257[к. 1]. У гэтых умовах музыкі паведамляюць, што ім даводзіцца праводзіць падпольныя канцэрты[65].

Беларускі рок пасля 2020-га годуПравіць

Пасля выбуху масавых пратэстаў у Беларусі 2020-га году многія рок-музыкі далучаліся да пратэстоўцаў[66], публічна падтрымлівалі іх[67], запісвалі пратэстныя трэкі[68]. Наступіўшыя пасля гэтага рэпрэсіі прымусілі беларускую рок-сцэну масава выехаць з Беларусі, а магчымасць даваць канцэрты ўнутры краіны практычна знікла[69].

З пачаткам новай актыўнай фазы вайны ва Украіне ў 2022-м годзе, Сяргей Міхалок абвясціў аб адраджэнні праекту «Ляпіс Трубяцкі», але з новым складам[70]. Адразу з перазапускам быў абвешчаны дабрачынны еўрапейскі тур у падтрымку Украіны[71].

Удзел у міжнародных конкурсахПравіць

Прадстаўнікі беларускага року ўдзельнічаюць у Еўрабачанні. Так, N.R.M. прымала ўдзел у адборы на «Еўрабачанне-2013». У 2012 годзе прадстаўнікамі краіны на Еўрабачанні стаў рок-гурт Litesound. У 2017 годзе Беларусь на «Еўрабачанні-2017» прадстаўляць індзі-гурт NaviBand, якая прайшла ў фінал конкурсу, дзе заняла 17-е месца. Песня «Гісторыя майго жыцця» стала першай песняй на беларускай мове, якая была выканана на конкурсе песні «Еўрабачанне».[72]

Вядомыя фестываліПравіць

ЗаўвагіПравіць

  1. «Забараняецца арганізацыя і правядзенне канцэртаў, якія маюць мэтай здзяйсненне прапаганды вайны або экстрэмісцкай дзейнасці або які прадстаўляюць пагрозу нацыянальнай бяспецы, грамадскаму парадку, маральнасці і здароўю насельніцтва, правам і свабодам грамадзян».

ЗноскіПравіць

  1. а б в Сяргей Будкін. 60 год беларускага рок-н-рола. Лекцыя Сяргея Будкіна. Onliner.by.
  2. а б Трамбицкий К. С. Популяризация музыкально-инструментального фольклора средствами фестивального движения // Аўтэнтычны фальклор: праблемы вывучэння, захавання, пераймання : зборнік навуковых прац удзельнікаў ІІІ Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі. — БДУКМ, 2009. — С. 175—177. Архівавана з першакрыніцы 20 сакавіка 2015.
  3. Дзень, калі нарадзіўся беларускі рок-н-рол, Tuzin.fm (21 марта 2014). Праверана 22 верасня 2017.
  4. Композитор Владимир Кондрусевич: «Я сочинял свои стихи на мелодии Битлз», Комсомольская правда (18 апреля 2013).(недаступная спасылка)
  5. Дзень, калі нарадзіўся беларускі рок-н-рол, Tuzin.fm (21 марта 2014). Праверана 22 верасня 2017.
  6. В Минске отметят 40-летие первого белорусского бит-фестиваля, TUT.BY (31 марта 2008). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 29 жніўня 2018.
  7. а б в г Артемий Троицкий. Рок-музыка в СССР: опыт популярной энциклопедии. — М.: Книга, 1990. — ISBN 5-212-00240-0.
  8. Дзень, калі нарадзіўся беларускі рок-н-рол, Tuzin.fm (21 марта 2014). Праверана 22 верасня 2017.
  9. Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола, Kamunikat.org . Праверана 22 верасня 2017.
  10. Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола, Kamunikat.org . Праверана 22 верасня 2017.
  11. Песняры «Гусляр», Experty.by (2 декабря 2008). Праверана 22 верасня 2017.
  12. Сузорье (Сузор'е), Experty.by . Праверана 22 верасня 2017.
  13. а б Как минчане тусовались на рок-фестивалях с 1968 года и по наши дни, TUT.BY (6 июня 2016). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 26 кастрычніка 2017.
  14. Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола, Kamunikat.org . Праверана 22 верасня 2017.
  15. Сергей Анищенко: «Я не хочу, чтобы музыкантов лупили дубинками», Белорусский партизан (4 апреля 2008). Архівавана 29 жніўня 2018.
  16. Назад у БССР (6 рарытэтных відэа ад Менскага рок-клюбу), Tuzin.fm (4 февраля 2015). Праверана 22 верасня 2017.
  17. Культовая метал-группа из Белоруссии // 29.12.2020
  18. Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола, Kamunikat.org . Праверана 22 верасня 2017.
  19. «Мроя»: вядомая і забытая (топ-12+рарытэтныя відэа), Tuzin.fm (11 ноября 2016). Праверана 22 верасня 2017.
  20. Белорусский рок. Уникальная музыка уникальной страны, Музыкальная газета (25 февраля 2007). Праверана 22 верасня 2017.
  21. Віктар Дзятліковіч. Іх Мроя. Іх N.R.M.. — Мн.: Сучасны літаратар, 2005. — 320 с. — ISBN 985-14-1115-9.
  22. Садъ. Музыкальная газета (13 января 1998 года). Архівавана з першакрыніцы 17 мая 2019. Праверана 16 мая 2019.
  23. 10 основных фактов о группе СадЪ. Звуки.ру. (29 апреля 2003 года). Архівавана з першакрыніцы 2 мая 2019. Праверана 16 мая 2019.
  24. Петрусенко О. В. Трансовая и психоделическая музыка Беларуси(руск.) . — 2013. Архівавана з першакрыніцы 26 верасня 2017.
  25. Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола, Kamunikat.org . Праверана 22 верасня 2017.
  26. Стрыжак, Натальля. Гісторыя Neuro Dubel у 25-ці эпізодах (шмат фота!) . Tuzin.fm (1 кастрычніка 2014). Архівавана з першакрыніцы 6 красавіка 2020. Праверана 6 красавіка 2020.
  27. «Красные Звёзды»: «мы непременно придём за тобой!» (1 февраля 1998). Праверана 18 верасня 2018.
  28. Белорусский рок. Уникальная музыка уникальной страны (25 февраля 2007). Праверана 22 верасня 2017.
  29. Віктар Дзятліковіч. Іх Мроя. Іх N.R.M.. — Мн.: Сучасны літаратар, 2005. — 320 с. — ISBN 985-14-1115-9.
  30. Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола, Kamunikat.org . Праверана 22 верасня 2017.
  31. «Рок-коронация-2008». Последняя…, Ultra-music.com (15 сакавіка 2009). Праверана 22 верасня 2017.
  32. Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола, Kamunikat.org . Праверана 22 верасня 2017.
  33. Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола, Kamunikat.org . Праверана 22 верасня 2017.
  34. Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола, Kamunikat.org . Праверана 22 верасня 2017.
  35. Лявон Вольский: «В Беларуси есть одна настоящая звезда», Труд (24 января 2008). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 3 верасня 2017.
  36. Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола, Kamunikat.org . Праверана 22 верасня 2017.
  37. 5 главных песен «Крамбамбулі», Белорусский партизан (9 октября 2015). Архівавана 10 жніўня 2017.
  38. Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола, Kamunikat.org . Праверана 22 верасня 2017.
  39. Ляпис Трубецкой «Капитал», Experty.by (12 июня 2006). Праверана 22 верасня 2017.
  40. Шедова Е. В. Рок-опера на сцене Белорусского государственного академического музыкального театра(руск.) . — 2013.
  41. N.R.M. адправілі Вольскага ў «бестэрміновы адпачынак» без ягонага ведама, TUT.BY (11 января 2011). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 9 красавіка 2017.
  42. N.R.M.: Травіць нас за ўдзел у «Еўрабачанні» — самая выгадная пазіцыя, TUT.BY (30 октября 2012). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 22 мая 2017.
  43. Лявон Вольский представит новый альбом «Псіхасаматыка» в Вильнюсе, TUT.BY (5 октября 2016). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 1 снежня 2017.
  44. Brutto собрали полную «Минск-Арену»: как Михалок раскачал самую большую площадку страны, TUT.BY (9 марта 2017). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 10 снежня 2017.
  45. Ідэолягі працягваюць вайну супраць «Дзецюкоў», а Brutto падтрымалі дзяржаўныя прафсаюзы, Tuzin.fm (26 января 2017). Праверана 22 верасня 2017.
  46. Афиша Волна: Премьера нового альбома «Петли пристрастия» «Фобос», Афиша . Праверана 22 верасня 2017.
  47. «Послушать нас приходили с енотами». «Стары Ольса» о рок-концерте в церкви и сумасшедших койотах, TUT.BY (2 ноября 2016). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 9 верасня 2017.
  48. «Belsat Music Live»: Музыка жыві!, Tuzin.fm (26 декабря 2016). Праверана 22 верасня 2017.
  49. а б Забароненыя музыкі . Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода (30 мая 2011). Архівавана з першакрыніцы 6 красавіка 2020. Праверана 6 красавіка 2020.
  50. Соўсь, Ганна. Сяргей Будкін – пра белы сьпіс "Свабоды" . Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода (2 красавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 6 красавіка 2020. Праверана 6 красавіка 2020.
  51. «Опасный аккорд». Как в Беларуси запрещают концерты рок-музыкантов, TUT.BY (26 августа 2016). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 9 красавіка 2017.
  52. Музыканты обиделись на власть и создают рок-профсоюз, naviny.by (21 сентября 2004).
  53. Белорусский рок. Уникальная музыка уникальной страны (25 февраля 2007). Праверана 22 верасня 2017.
  54. Лявон Вольскі: Выступ перад 500 тысячамі на Майдане запомніўся на ўсё жыццё, TUT.BY (19 января 2010). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 27 верасня 2017.
  55. Безъязыкий рок Беларуси. «Когда тебя душат, появляется стимул для творчества», — уверены в Минске, Зеркало недели (27 октября 2007). Архівавана 10 сакавіка 2008.
  56. Кто запретил белорусский рок?, OpenSpace.ru (15 сентября 2011). Праверана 22 верасня 2017.
  57. Белорусский рок. Уникальная музыка уникальной страны (25 февраля 2007). Праверана 22 верасня 2017.
  58. «Опасный аккорд». Как в Беларуси запрещают концерты рок-музыкантов, TUT.BY (26 августа 2016). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 9 красавіка 2017.
  59. Соўсь, Ганна. Сяргей Будкін – пра белы сьпіс "Свабоды" . Radio Free Europe/Radio Liberty (2 красавіка 2011). Архівавана з першакрыніцы 6 красавіка 2020. Праверана 6 красавіка 2020.
  60. «Опасный аккорд». Как в Беларуси запрещают концерты рок-музыкантов, TUT.BY (26 августа 2016). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 9 красавіка 2017.
  61. Кто запретил белорусский рок?, OpenSpace.ru (15 сентября 2011). Праверана 22 верасня 2017.
  62. В Беларусь возвращаются «чёрные списки»?, TUT.BY (2 марта 2011). Праверана 22 верасня 2017. Архівавана 9 чэрвеня 2017.
  63. Забароненыя музыкі . Radio Free Europe/Radio Liberty (30 мая 2011). Архівавана з першакрыніцы 6 красавіка 2020. Праверана 6 красавіка 2020.
  64. Тарналицкий, Тарас. Концертный рынок Беларуси не ждет экономического подъема (руск.) . Белорусы и рынок(бел.) бел. (11 мая 2015). Архівавана з першакрыніцы 8 красавіка 2020. Праверана 8 красавіка 2020.
  65. "Опасный аккорд". Как в Беларуси запрещают концерты рок-музыкантов, TUT.BY (26 жніўня 2016). Праверана 26 верасня 2017. Архівавана 9 красавіка 2017.
  66. Максім Каўняровіч. Піт Паўлаў адыграў 71 дваровы канцэрт . Радыё РАЦЫЯ (лістапад 2020). Архівавана з першакрыніцы 31 ліпеня 2021. Праверана 02.01.2023.
  67. Арцём Лук'яненка з NAVIBAND пастрыгся нагала ў знак падтрымкі палітвязняў. ЕЎРАРАДЫЁ (31 снежня 2020). Праверана 02.01.2023.
  68. Nizkiz выпусцілі кліп на "Правілы" — адзін з гімнаў лета-2020. ЕЎРАРАДЫЁ (23 кастрычніка 2020). Праверана 02.01.2023.
  69. Музыка Юрый Стыльскі з гурта "Дай Дарогу!" з'ехаў з Беларусі. ЕЎРАРАДЫЁ (5 жніўня 2021). Праверана 02.01.2023.
  70. REFORM.by. Сергей Михалок решил возродить «Ляпис Трубецкой» (руск.)  (21 сакавіка 2022). Праверана 02.01.2023.
  71. REFORM.by. Михалок и «Ляпис Трубецкой» поедут в тур по Европе в поддержку Украины (руск.)  (6 красавіка 2022). Праверана 02.01.2023.
  72. Почему португалец занял на «Евровидении» первое место, а NaviBand — 17-е?, Комсомольская правда (15 мая 2017).

ЛітаратураПравіць

Гл. таксамаПравіць

СпасылкіПравіць